Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


 үнн≥ң атмосферасы




 үнн≥ң атмосферасы үш қабатқа бөл≥нед≥: фотосфера, хромосфера, күн тәж≥. ‘отосфера өте жұқа, б≥рақ тығыздығы басқа атмосфералық қабаттарға салыстырғанда көб≥рек болады. ќл көр≥нерл≥к диапазонда жарық шығаратын  үн атмосферасының қабаты. ‘отосфераның температурасы қабаттың терең≥рек орналасуына байланысты артады. “емператураның тереңд≥кке тәуелд≥ болатындығын,  үн дискасының центр≥нен шетке қарай б≥рт≥ндеп қараңғылау болып көр≥нет≥нд≥г≥нен байқауға болады. —ондықтан қабаттың орташа температурасы 6000  , ал ең аз температура 4500   шамасында болады. ‘отосфераның қалыңдығы 180 км, оның тығыздығы 10-7 г/см3, қысымы 0,1 атм. ќсындай жағдайда иондау потенциалы аз хими€лық элементтер (Na, K,Ca) иондарға айналып, қалғандары (H, He) бейтарап нейтраль күй≥нде қалады. —утект≥ң нейтраль атомы электронды өз≥не қосып алып тер≥с ионға айналады (Ќ-). Ѕ≥рақ, сутект≥ң тер≥с иондарының концентраци€сы өте аз болғанмен, олар, көр≥нерл≥к сәуледерд≥ өте күшт≥ жұтады. ќсының нәтижес≥нде фотосферадан төмен жатқан қабаттарда шығарылатын көр≥нерл≥к сәулелер толық жұтылып, фотосферадан  үннен келет≥н көр≥нерл≥к сәулелер шығады.

‘отосферадан жоғары атмосфералық қабаттарда температура артады. “емператураның артуы конвективт≥к зонамен байланысты. ¬изуальды және фотографи€лық бақылаулар  үнн≥ң бет≥н≥ң тег≥с емес екенд≥г≥н көрсетед≥.  үнн≥ң бет≥нде ақшыл дәнектер және қараңғылау торлар бар екенд≥г≥н байқаймыз (4-сурет). јқшыл дәнектер гранулалар деп аталып,

4-сурет.

 үнн≥ң гранул€ци€сы

 

осы структура гранул€ци€ атын алған. Әрб≥р гранула 5-10 минут көр≥н≥п, жойылып кетед≥. —пектрл≥к зерттеулерд≥ң нәтижес≥нде грануладағы зат көтер≥лет≥н≥, тордың заты төмен түсет≥н≥ дәлелденген. √ранул€ци€ конвективт≥к зонаның көр≥н≥с≥. √ранула Ц ыстық зат көлем≥ жоғары көтер≥л≥п, ыдырайды. √ранулалар фотосферада соқтығысу толқындарды тудырады. “олқындардың амплитудасы ортаның тығыздығына кер≥ пропорционал болғандықтан, жоғары қарай таралғанда амплитудалары артып, дұрыс күй≥н сақтамай, к≥ш≥рек толқындарға бөл≥н≥п (диссипаци€ процес≥), ортаны қыздырады. “емпература 10-15 мың кельвинге жеткен атмосфералық қабат хромосфера деп аталған. ’ромосфераның тығыздығы өте азғантай болғандықтан, жәй көзбен бақылағанға көр≥нбейд≥. Ѕ≥рақ  үнн≥ң толық тұтылуы болғанда, јйдың қара дискасын қоршаған қызғылт ж≥ң≥шке сақина тәр≥зд≥ (5-сурет) хромосфера байқалады. ’ромосфераның

 

5-сурет.

 үнн≥ң хромосферасы

 

спектр≥ Ц эмисси€лық спектр, €ғни жарқыраған спектрл≥к сызықтардан тұрады. —пектрдег≥ ең күшт≥ сызықтар гелийд≥ң спектрл≥к сызықтары. ќсы жағдай да хромосфераның температурасының жоғарлағанын көрсетед≥. ’ромосфераның тығыздығы Ц (10-8-10-15) г/см3. ’ромосфераның структурасы күрдел≥ (6-сурет), б≥ркелк≥ емес, көптеген формалары сызық-

 

6-сурет. »ондалған гелий сызығындағы  үн бейнес≥.

Ўет≥нде үлкен протуберанец

 

ты, ұзындығы б≥рнеше мың км болатын спикула деп аталатын объект≥лерден тұрады. —пикулалар арқылы  үнн≥ң атмосферасының жоғарғы қабаттарының заты араласады. —пикуладағы заттың температурасы 15000 , қызған зат хромосферадан күнн≥ң тәж≥не көтер≥лед≥. Ѕақылаудан анықталған ңәтижелер хромосфераның заты тепе-теңд≥кте болмай, үнем≥ қозғалысқа қатысатынын және хромосферада температурасы төмендеу облыстармен б≥рге температурасы өте жоғары облыстар бар екенд≥г≥н дәлелдейд≥. ’ромосфераны сутект≥ң Ќ сызығында да бакылауға болады, бұл бақылаулар хромосфераның структурасы фотосфераға қарағанда күрдел≥ болатындығын көрсетед≥.

 үнн≥ң атмосферасының жоғарғы қабаты Ц күн тәж≥ б≥рте-б≥рте ең жоғарғы облыстарында планетааралық ортаға айналады.  үнн≥ң толық тұтылуы болғанда  үнд≥ қоршаған ақшыл сәулелену түр≥нде байқалады және структурасы (7-сурет) өте көптеген детальдарға (сәулелер, доғалар...)

7-сурет. ћинимум дәу≥рдег≥ (жоғары) және максимум дәу≥рдег≥ (төменг≥) күн тәж≥
бай болады.  үн тәж≥н≥ң жарқырауы фотосфера жарқырауына миллион есе аз және би≥кт≥кпен кемид≥. ≈ң жарық облыстары Ц хромосфераның маңайында, одан алыстаған сайын кемид≥,б≥рақ  үнн≥ң шет≥нен б≥рнеше күн радиустер≥не дей≥нг≥ аралықта әл≥ де байқалады. —ондықтан күн тәж≥н ≥шк≥ және сыртқы тәждерге бөлед≥.  үн тәж≥н≥ң спектр≥нде үзд≥кс≥з фонда (8-сурет) көптеген жарқыраған эмисси€лық сызықтар болады. ќсы эмисси€лық сызықтардың интенсивт≥л≥г≥  үннен алыстаған сайын кемид≥, сол себептен бұл сызықтар ≥шк≥ күн тәж≥нде пайда болатындығы түс≥н≥кт≥. —ыртқы  үн тәж≥н≥ң спектр≥ интенсивт≥л≥г≥ азайған фотосфераның спектр≥не ұқсас.  үн тәж≥н≥ң осы облысы фраунгофер тәж≥ деп аталады, және фраунгофер тәж≥

күнн≥ң атмосферасының бөл≥г≥ болмай, планетааралық ортаның бөлшек-тер≥нде шашыранған  үн жарығы деп түс≥нд≥р≥лед≥.  үнн≥ң атмосферасының жоғарғы қабаты Ц ≥шк≥ тәж, оның би≥кт≥г≥,  үнн≥ң жарты

 

 

8-сурет.  үн тәж≥н≥ң спектр≥

радиусына жақын.  үн тәж≥н≥ң спектр≥ндег≥ эмисси€лық сызықтар б≥рнеше рет иондалған Fe, Ni, Ca, Ar атомдарының эмисси€лық сызықтары. »нтенсивт≥л≥г≥ ең күшт≥ жасыл () сызық 13 электронннан айырылған тем≥рд≥ң атомының сызығы. ќсындай сызықтардың пайда болуы тәжд≥ң температурасы өте жоғары болатындығын көрсетед≥.  үн тәж≥ өте сирет≥лген температурасы миллион  ельвин плазмадан тұрады.  үн тәж≥ көр≥нерл≥к сәулелерд≥ жұтпай өтк≥зед≥, ал радиотолқындарды өте күшт≥ жұтады. —ол себептен  үн тәж≥ өз≥нен миллион  ельвинге қызған абсолют қара денедей радиодиапазонда сәулелену шығарады. Ѕұл радиотолқындардың толқын ұзындықтары метрл≥к диапазонда жатады. ќсындай радиодиапазондағы сәулеленуден басқа  үн интенсивт≥л≥г≥ өзгермел≥ болатын радиотолқындар шығалады. Ѕұл радиотолқындар  үнн≥ң төменг≥ атмосфералық қабаттарындағы физкалық процестермен байланысты.





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2017-03-11; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 1256 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

Ќачинайте делать все, что вы можете сделать Ц и даже то, о чем можете хот€ бы мечтать. ¬ смелости гений, сила и маги€. © »оганн ¬ольфганг √ете
==> читать все изречени€...

2101 - | 1910 -


© 2015-2024 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.012 с.