Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


јбсолютт≥к жұлдыздық шама және жарқырау.




јспандағы жұлдыздардың жарық не бәсеңдеу екен≥н көр≥нерл≥к жұлдыздық шама арқылы сан жағынан анықтайды.  өр≥нерл≥к жұлдыздық шама жұлдыздың бет≥н≥ң жарықталынуы туралы мәл≥меттер бермейд≥. —ебеб≥, жұлдыздың көр≥нерл≥к жұлдыздық шамасы оның қашықтығына тәуелд≥: жарық алыс жұлдыз бәсеңдеу жақын жұлдызға қарағанда көмеск≥ болуы мүмк≥н. ∆ұлдыздардың қайсысы жарығырақ екен≥н дұрыс анықтау үш≥н барлық жұлдыздырды ойша б≥р қашықтыққа келт≥р≥п, олардың жарқырауын салыстыру керек. јстрономи€да сондай стандарт қашықтық рет≥нде 10 парсектег≥ қашықтық алынған.

јбсолютт≥к жұлдыздық шама деген≥м≥з 10 пк қашықтықта болатын жұлдыздың көр≥нерл≥к жұлдыздық шамасы. Ѕақыланатын спектрл≥к диапазонға байланысты абсолютт≥к жұлдыздық шамаларда визуалды, фотовизуалды, фотографи€лық т.б.б. бөл≥нед≥.

∆ұлдыздық қашықтықта белг≥л≥ болған жағдайда абсолютт≥к жұлдыздық шама ћ-ды есептеуге болады. Қашықтығы r пк жұлдыздың көр≥нерл≥к жұлдыздық шамасы т абсолютт≥к жұлдыздың шамасы ћ (10пк қашықтықта ойша келт≥ргенде) болсын. ќсы ек≥ шамаға ѕогсон өрнег≥н қолданғанда, төмендег≥дей өрнек шығады:

0,4(m-ћ)= lg

Ѕұл өрнектег≥ мен стандарт 10 пк қашықтықтағы жәнеr пкқашықтықтағы жұлдыздың жарықтылығы. ∆арықтылық қашықтықтың квадратына кер≥ пропорционал, сондықтан

lg = lg = 2lg-2

бұл нәтижен≥ жоғарғы өрнект≥ң сол жағына теңест≥рем≥з

0,4(m-ћ) = 2lg r-2

және абсолютт≥к жұлдыздық шама ћ-ды анықтаймыз:

M=m+5-5 lgr

∆ұлдыздық қашықтығы r пк, ал параллаксы секунд болса, олардың өзара тәуелд≥л≥г≥ мына өрнекпен бер≥лед≥.

r = ,

сондықтан абсолютт≥к жұлдыздық шаманың өрнег≥не қашықтық r-дың орнына параллаксты койғанда:

“олық электромагнитт≥к спектрде анықталған жұлдыздық шама болометрл≥к деп аталады. Ѕолометрл≥к жұлдыздық шаманы анықтау үш≥н жер атмосферасында жұтылатын жұлдыздан келет≥н энерги€ның үлес≥н есептеу қажет. Ѕұл шама теори€ жүз≥нде анықталады. Ѕолометрл≥к жұлдыздық шамадан визуалды не фотовизуалды жұлдыздық шаманың айырымы болометрл≥к түзету деп аталады.

= - = -

—әулеленуд≥ң үлкен үлес≥ көр≥нерл≥к диапазонға келет≥н жұлдыздардың болометрл≥к түзету≥ абсолютт≥к шама жағынан минимал болады және болометрл≥к түзету жұлдыздың эффективт≥к температурасына тәуелд≥.

—ұрақтар: јстрофотометри€ нег≥здер≥. ѕогсон өрнег≥. јбсолютт≥к жұлдыздық шамалар.

 

Ў≥ лекци€. —пектралдық анализ нег≥здер≥. —пектралдық құралдар. —әуле шығару заңдары. ƒоплер принцип≥. Ёлектромагнитт≥к толқындар диапазондары.

—әулеленуд≥ң қасиеттер≥ және спектрл≥к анализд≥ң нег≥здер≥ —әулеленуд≥ талдау нег≥зг≥ астрофизикалық әд≥ске жатады. —оның көмег≥мен космикалық объект≥лер туралы көптеген мәл≥меттер алынады. Ѕ≥р≥нш≥ден сәулеленуд≥ң қасиеттер≥мен танысамыз.

∆ылулық сәулелену. Ѕарлық қызған денелер өз≥н≥ң бойынан электромагнитт≥к толқындарды шығарады. “емпература 1000   төмен болған жағдайда нег≥з≥нен инфрақызыл сәулелер шығарылады. “емператураның артуымен толқын ұзындығы қысқа сәулелер пайда болып шығарылатын энерги€ның мөлшер≥ артады. Қызған денен≥ң сәулелену≥н≥ң энерги€сы спектрд≥ң белг≥л≥ б≥р облысында көб≥рек болады. “емпературасы 2000  болатын дене өз≥нен қызыл сәулелерд≥ көб≥рек шығарып, түс≥ қызыл болады, ал, 6000   Ц жасыл-сары, 10000   Ц 20000   аралығында көк, көг≥лд≥р, күлг≥н сәулелер интенсивт≥ болады. Ѕ≥рақ, энерги€ның спектр бойынша үлесу≥ және спектрд≥ң түр≥ температурамен қатар денен≥ң хими€лық құрамына және физикалық күй≥не де тәуелд≥ болады.

јбсолютт≥к қара денен≥ң сәулелену≥. ƒербес б≥р жағдай үш≥н жылулық сәулеленуд≥ң заңдары белг≥л≥. ≈гер сәуле шығаратын денен≥ ортадан жылу өтк≥збейт≥н қабыршықпен (қабықпен) бөлсек, онда бұл дене тепе-теңд≥к қалпына келед≥ (термодинамикалық тепе-теңд≥к). ƒәл осындай жағдайда оның сәулелену≥ тек қана температурамен анықталынады. ќсындай дене абсолютт≥к қара дене болады.

немесе

, ¬т/м2 4 Ц тұрақты.

€ғни, спектрд≥ң ұзын толқындар облысында абсолютт≥к қара денен≥ң сәуле шығару қаб≥лет≥ абслютт≥к температураға пропорционал.

—әулелену мен жұтылудың элементар процестер≥. —ирет≥лген газдар (Құс ∆олындағы жи≥ кездесет≥н диффузи€лық тұмандықтар) сызықты спектр беред≥, €ғни сәуле шығару спектрд≥ң ж≥ң≥шке облыстарында спектрл≥к сызықтарда болады. —пектрл≥к сызықтардың орналасуы және саны газдың хими€лық құрамына, оның температурасымен тығыздығына тәуелд≥ болады.

—пектрл≥к сызықтардың ен≥ бойынша температураны анықтау.

—ебеб≥, осы толқын ұзындығындағы сәулеленуд≥ көптеген атомдар беред≥. Ѕұл атомдар үнем≥ жылулық қозғалыста болады. Қозғалатын атомдар

(ƒоплер эффект≥с≥ бойынша) не бақылаушыға жақындап, немесе алыстайды, сондықтан спектрл≥к сызықтың ен≥ симметри€лық ұлға€ды (1-сурет).

—пектрл≥к сызықтың интен-сивт≥л≥г≥ төменг≥ заңмен өзгеред≥:

1-сурет. —пектрл≥к сызықытық доплерл≥к ұлғаюы
I0 Ц спектрл≥к сызықтың ортасындағы интенсивт≥л≥г≥, атомдардың сәулел≥к жылдамды-

ғы, - атомдардың ықтималды жылдамдығы. ∆оғарғы заң бойынша жылдамдықтары -тең атомдардың саны жылдамдығы 0-ге тең атомдардың санынан есе аз болады. ∆ылдамдығы 0-ге тең атомдар сызықтың ортасындағы сәулеленуд≥ беред≥, ал жылдамдығы тең атомдар интенсивт≥л≥г≥ е есе аз сызықтың нүктес≥н беред≥. —пектрл≥к сызықтың осындай ек≥ нүктес≥н≥ң арасындағы қашықтықтың жартысы спектрл≥к сызықтың доплер ен≥ деп аталады.

Ѕольман тұрақтысы.

сонда абсолют температура “ мына өрнекпен есептел≥нед≥:

јбсолют қара денен≥ң сәулелену заңдылықтары бойынша температураны анықтау.

осыдан

—ұрақтар:

—пектралдық анализ нег≥здер≥. —пектралдық құралдар. —әуле шығару заңдары. ƒоплер принцип≥. Ёлектромагнитт≥к толқындар диапазондары.—әулеленуд≥ң қасиеттер≥ және спектрл≥к анализд≥ң нег≥здер≥.

Ќег≥зг≥ әдебиеттер:

5.  ононович Ё.¬., ћороз ¬.». ќбщий курс астрономии.-ћ:”–——,2001.-544бет

6. –амазанова —., “оқсеитова –. јстрономи€. Ўымкент. 2009. 238бет.

7. –амазанова —., —адық Ѕ. ∆алпы астрономи€ курсынан зертханалық практикум. Ўымкент.

2008. 54 бет.

8. –амазанова —. јстрономи€ пән≥нен практикалық сабақтарға арналған оқу-әд≥стемел≥к құрал.

Ўымкент. 2010.

5. ƒагаев ћ.ћ., ƒемин¬.√.,  лимишин ».¬., „аругин ¬.ћ. јстрономи€.-ћ.:ѕросвещение. 1983,

384бет.

6.  урышев ¬.». ѕрактикум по астрономии.-ћ.:ѕросвещение.1986, 144бет.

7. ƒагаев ћ,ћ, Ћабораторный практикум по курсу общей астрономии.-ћ.:ѕросвещение. 1980,

128бет.

8.ƒагаев ћ.ћ. Ќаблюдени€ звездного неба.-ћ.:Ќаука,1980, 454бет.

Қосымша әдебиеттер:

1. лимишин ».ј. јстрономи€ наших дней. Цћ.:Ќаука,1980,456бет.

2.јндрианов». ., ћарленскийј.ƒ. јстрономические наблюдени€ в школе.-ћ.:

ѕросвещение.1987, 112бет.

3. уликовскийѕ.√. —правочник любител€ астрономии.-ћ.:‘изматгиз.1961, 494бет.

4.‘изика космоса. ћаленька€ энциклопеди€.-ћ.:—оветска€ энциклопеди€. 1986, 783бет.

5.Ћейзер ƒ. —оздава€ картину ¬селенной. Цћ.:ћир. 1988, 324бет.

 

 

Ўы лекци€.јтмосферадағы оптикалық сәулелер мен радиотолқындар Ђтерезес≥ї. –адиотелескоптар. –адиоастрономи€ның рол≥. јспан денелер≥н зерттеуд≥ң атмосферадан тыс жүрг≥з≥лет≥н әд≥стер≥. Ќег≥зг≥ обсерватори€лар, аса ≥р≥ телескоптар. јстрофизикада зерттелет≥н электромагнитт≥к сәулелену





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2017-03-11; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 1004 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

Ќаука Ч это организованные знани€, мудрость Ч это организованна€ жизнь. © »ммануил  ант
==> читать все изречени€...

1994 - | 1811 -


© 2015-2024 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.024 с.