Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


Ёмоци€ның сөйлеуге әсер≥




Ёмоци€ (франц. сөз≥нен emotion, < лат. emovere Ц ел≥ктеу, толқыту) Ц адам әсерленуш≥л≥ктер≥н≥ң және сез≥мдер≥н≥ң барлық түр≥н қамтитын және ерекше көрсет≥лген субъективт≥ реңкке ие ағзаның физиологи€лық күй≥ (јнохин 1984: 172). Ёмоци€ адам қажетт≥л≥ктер≥не сәйкес келу≥мен/келмеу≥мен нег≥зделген адамның шындық болмысқа деген қарым-қатынасының ерекше үлг≥с≥. ƒемек эмоционалдылық т≥лде кездейсоқ емес және адамның сөйлеу әрекет≥не қатыса және сөзд≥ң семантикасында бек≥не отырып оның табиғатынан шығады.

Ёмоци€ адам өм≥р≥нде үлкен рөл атқарады. Cөйлеу әрекет≥нде де эмоци€лардың алар рөл≥ орасан зор. Aдам өз≥н қоршаған ортаны, оның түрл≥ заңдылықтарын таза өз қалпында құрғақ күйде де, әртүрл≥ сез≥мд≥к күйде де қабылдайды.

Ёмоци€лар адам өм≥р≥нде маңызды орын алады. јдамның кез келген өм≥рл≥к ≥с-әрекет≥н сүйемелдей отырып, эмоци€лар құбылыстар мен жағдайларды, адамның көң≥л-күй≥н көрсетед≥ және психикалық ≥с-әрекет пен адамның өз≥н-өз≥ ұстау мәнер≥н реттеу≥н≥ң нег≥зг≥ механизм≥ қызмет≥н атқарады.

Ёмоци€ны анықтау мен зерттеуд≥ң әр түрл≥ деңгейлер≥ бар. ‘илософи€лық тұрғыдан алғанда, эмоци€ Ц болмысты бейнелеуд≥ң формасы, психологи€да Ц адам күй≥н≥ң әсер≥ бейнеленет≥н психикалық күйлер мен жағдайлар. Ѕарлық уақытта адамдар белг≥л≥ б≥р нақты сез≥мдерд≥ басынан кеш≥ред≥ және сез≥нед≥: қуаныш, қайғы, уайым. ќсыған байланысты эмоци€лардың әмбебаптылығы туралы айту қабылданған, олардың қатары адамның психикалық өм≥р≥н≥ң жалпы адамға тән мәнге ие болу тәж≥рибес≥н көрсетед≥. Ёмоци€лар да ойлар си€қты объективт≥ болатын құбылыстар, оларды әр түрл≥ формалар мен реңктерд≥ң кең ауқымды диапазоны сипаттайды.  . ѕлатонов (1972, с.54) Уадам эмоци€сы динамикалы болып келед≥, олар дамиды және сапалы түрде күрделенед≥, сонымен қатар белг≥л≥ б≥р белг≥ бойынша топталуы мүмк≥н емесФ- деп санайды. Ѕұл ой Ѕ.».ƒодонованың да қостауына ие болады, ол эмоци€ның әмбебапты топталуы мүлде мүмк≥н емес екенд≥г≥н айтады, себеб≥ мәселен≥ң б≥р айналымын шешуде қолданылатын топталу басқа мәселелер аумағын шешуде алмасуы керек. (ƒодонов Ѕ.»., 1975, с.21).

Ёмоци€ құбылыстарына қатысты әдебиеттерге зер салсақ, »тали€ қайраткер≥ Ћеонардо да ¬инчи, ағылшын оқымыстысы √.—пенсер т.б. ес≥мдер≥мен қатар „.ƒарвинн≥ң Ујдамдар мен жануарлардағы эмоци€ көр≥н≥с≥нФ, ћ.».—еченовтың У∆үйке жүйес≥н≥ң психологи€сынФ атауға болады. «аманымыздың ұлы физиологы ».ѕ.ѕавлов та эмоци€ тақырыбын жан-жақты зерттеген. Ёмоци€ның табиғаты, оның адам өм≥р≥ндег≥ мән≥ жайында ¬.—имоновтың УЁмоци€ деген≥м≥з не?Ф, я.–айковскийд≥ң УЁмоци€лардың психологи€сыФ атты еңбектер≥ бар. ¬.√.Ѕахурдың УЁмоци€: пайдасы мен зи€ныФ атты еңбег≥ қазақ т≥л≥нде тұңғыш рет жарық көрд≥. Қазақ оқымыстыларының ≥ш≥нде эмоци€ның табиғаты жайлы Қ.∆арықбаев, ’.Ќұрмұқанов, Ә.јлдамұратов, Ќ.»тбаевтың еңбектер≥нде зерттеулер жасал-ған.

». анттың ұсынысына сәйкес, эмоци€ларды стеникалық (грек т≥л≥нен аударғанда УстеносФ - күш) €ғни ел≥ктетет≥н, қимылдың белсенд≥л≥г≥н қамтамасыз етет≥н (қуаныш, ашу) және астеникалық Ц адам белсенд≥л≥г≥н басып тастайтын, босаңсытатын, қиындықтарды жеңуге кедерг≥ келт≥рет≥н, мақсатқа жету жолында кездесет≥н (уайым, қорқыныш) деп бөлуге болады. —теникалық эмоци€лар си€қты астеникалық эмоци€ларда адам танымы мен жағдайы арқылы бағалану белг≥с≥не қарай жағымды және жағымсыз болып бөл≥нед≥.

Ёмоци€ Ц ол сез≥м және ол қабылдауды, ойлауды және әрекетт≥ уәждейд≥, ұйымдастырады және бағыттайды. Ёмоци€ индивидт≥ң ойлау және физикалық белсенд≥л≥г≥н басқарады, оны белг≥л≥ б≥р арнаға бағыттайды. Ёмоци€ б≥зд≥ң қоршаған ортаға деген көзқарасымызды реттейд≥. Ёмоци€ның объективт≥ шындықтың бейнелену, танылу және бағалану формаларының б≥р≥ екен≥н түрл≥ ғылым өк≥лдер≥ әс≥ресе философтар мен психологтар дәлелдеп келген.

Ёмоци€лар болмыстың бейнелену формаларының б≥р≥ болып табылады, олар адам болмысының ажырамас бөл≥г≥ және адам өм≥р≥нде алатын рөл≥ зор. Ѕолмыс объект≥лер≥ мен құбылыстарын тану процес≥нде б≥з оларға әсер етем≥з, әр түрл≥ бағалауларда, сез≥мдерде өз көзқарасымызды б≥лд≥рем≥з, ол т≥лде өз көр≥н≥с≥н табады.

Ёмоци€ Ц болмысты бейнелеу формасы екен≥н ескере отырып, эмоционалды факторды сөйлеуш≥н≥ң санасында қалыптасатын әлем бейнес≥н≥ң құрамды бөл≥г≥ рет≥нде санауға болады. Ёмоци€лар әдеби мәт≥нде көр≥н≥с табады.

Қаз≥рг≥ ғылымға тән басты мәселелерд≥ң б≥р≥, адамзатты және оның әрекет≥н зерттеуге бағытталған антропоцентрл≥к тәс≥лд≥ң басымдығымен сипатталатын эмоци€ны көрсету және қабылдау мәселес≥ болып табылады. Ћингвомәдениет тұрғысынан алғанда эмоци€ны жетк≥зуд≥ң алуан түрл≥ тәс≥лдер≥ кез келген халық мәдениет≥н≥ң құрамдас бөл≥г≥, олар адам санасында концепт түр≥нде ұсынылған және оның т≥лде көр≥н≥с табуы.

—оңғы кездер≥ эмоци€ны зерттеуге психологи€, философи€, мәдениеттану, әлеуметтану және т.б. ғылым салалары қызығушылық б≥лд≥руде. ≈ң күрдел≥ жүйе бола отырып, адамның эмоци€лық жүйес≥ көп аспект≥л≥ зерттеуд≥, оның ≥ш≥нде лингвистикалық зерттеуд≥ талап етед≥.

Ёмоци€ мәселес≥ күрдел≥ және көп қырлы. ќл психологи€лық (‘ресс 1975; јнохин 1984), физиологи€лық (»зард 1980), философи€лық (Ўингаров 1971; Ѕудагов 1974; “оропцев 1985) аспект≥де мұқи€т зерттелген. ‘илософи€лық деңгейде эмоци€ Ц ақиқат болмысының бейнелену формасы, демек эмоционалдық фактор т≥л иеленуш≥, субъект санасында болатын әлем көр≥н≥с≥н≥ң компонент≥ болып табылады. ѕсихологи€ үш≥н бұл адам күй≥н≥ң әсерленуш≥л≥г≥ көр≥нет≥н психикалық үрд≥стер мен ахуалдар. Ёмоци€лар лингвистикалық тұрғыдан да қарастырылды ( очинева 1972; —тернин 1985; јпрес€н 1995; язык и эмоции 1995; язык и общество 1995 т.б.).

јдам эмоци€ны б≥лд≥рет≥н немесе сипаттайтын сөздерд≥, айтылымдарды оңай қолдана отырып, эмоци€лық тұрғыдан ойланады, себеб≥  .»зард бойынша сөйлеуш≥ адамда ең бастысы Ц эмоци€. јдамзат ойы үнем≥ логика мен эмоци€ арасында өзгер≥п тұрады (Ѕалли Ў., 1961, б.182). Ёмоционалдылық т≥лде экспресси€ны меңгеру тәс≥лдер≥ мен формаларын таңдау арқылы жүзеге асырылады.

 





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2015-05-07; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 1683 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

∆изнь - это то, что с тобой происходит, пока ты строишь планы. © ƒжон Ћеннон
==> читать все изречени€...

2062 - | 1863 -


© 2015-2024 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.011 с.