Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


Ёмоци€ларды б≥лд≥руд≥ң синтаксист≥к тәс≥лдер≥




»нверси€ мен эллипсис Цэмоционалдылықтың құрылымдық көрсетк≥штер≥.

Ёмоци€ларды жетк≥зуд≥ң синтаксист≥к дескрипторларына жататын эмоци€лық күйд≥ б≥лд≥рет≥н тәс≥лдер: қайталаулар, инверси€, қысқа, сұраулы сөйлемдер, do ет≥ст≥г≥н≥ң эмфатикалық қолданыста болуы, арнайы эмфатикалық құрылымдар (That's where...It's he who...); бағалаудың эмоци€лық құрылымдары (It's strange....және т.б. си€қты); what, such, how, so сөздер≥ бар лепт≥ сөйлемдер; б≥р сөзд≥ лепт≥ сөйлемдер; модальды ет≥ст≥ктер, шартты райлармен келген сөйлемдер.

—өйлемдер мен сөздерд≥ң қайталануы, қысқа сөйлемдер, эмфатикалық сөйлемдер сөйлеуш≥н≥ң эмоционалды күй≥н≥ң көрсетк≥ш≥ мен жетк≥зуд≥ң интенсификаторлары болып табылады. —интаксист≥к дескрипторлар ең алдымен эмоционалды ақпаратты жетк≥зед≥.

“≥л мамандарының назарында тек қана мәт≥нн≥ң эмоционалды жоспарын жасау және жетк≥зу үш≥н қолданылатын эмоционалды лексика ғана емес, сонымен қатар эмоционалды синтаксис, оның ≥ш≥нде эмоционалды мағынасы бар синтаксист≥к құрылымдар. (»льина Ќ.¬., 1984; ќзерова Ќ.»., 1966; ёдина Ќ.√., 1974; „ахо€нЋ.ѕ., 1979).

Ёмоци€ларды б≥лд≥руд≥ң синтаксист≥к тәс≥лдер≥не қаратпа, қыстырма сөздер жатады. јталмыш сөздерд≥ қолдану арқылы сөйлемге экспрессивт≥к қасиет дарытуға болады. Ѕұл сөздер де кей≥нг≥ кезде кең≥рек зерттел≥п, экспрессивт≥л≥кт≥ б≥лд≥руд≥ң синтаксист≥к амалы рет≥нде қарастырылып жүр.

Ёмоционалды синтаксис саласында  одухов ¬.»., ћихайлов JI.M., Ѕолотов ¬.»., јлександрова ќ.¬. сынды т≥л мамандары көптеген ғылыми зерттеулер жүрг≥зген.

“≥лдег≥ экспрессивт≥л≥кт≥ жетк≥зуш≥ құралдардың қатарына синтаксист≥к тәс≥лдер де жатады. јталмыш шығармада эмоционалдылықты б≥лд≥рет≥н синтаксист≥к тәс≥лдерге мыналар жатады: талғаулы сұрақтар, эллипст≥к құрылымдар, инверси€, лепт≥ сөйлемдер, риторикалық сұрақтар және т.б.

—өйлем мағынасын түрленд≥р≥п, ондағы жеке мүшеге ерекше стильд≥к қызмет арту үш≥н, оны басқа сөзбен орын ауыстырып айтуды инверси€ деп атайды. —өздерд≥ң сөйлемдег≥ орындарын алмастырып қолдану сөйлемге экспрессивт≥к мағына беред≥. ƒемек, сөйлемдег≥ сөздерд≥ң үйренш≥кт≥ орны ауыстырылып айтылса, сол сөзге ой екп≥н≥ түс≥п, оған ерекше мән бер≥лед≥ деген қорытындыға келуге болады.

јталмыш шығармада инверси€ эмоционалдылық пен экспрессивт≥л≥кт≥ б≥лд≥руд≥ң б≥р жолы рет≥нде жи≥ кездесед≥. »нверси€ның жалпы сөйлемге экспрессивт≥к берет≥нд≥г≥ туралы көптеген ғылыми еңбектерде айтылған. —өйлемдег≥ сөз тәрт≥б≥ орнының ауысуы си€қты синтаксист≥к қағидадан ауытқу айтылған сөздерге қосымша эмоци€лық реңк беред≥. »нверси€мен бер≥лген сөйлемдег≥ сөз тәрт≥б≥н≥ң қызмет≥ грамматикалық тұрғыдан сөз тәрт≥б≥ дұрыс сөйлемге қарағанда, көб≥не психологи€лық болып келед≥, себеб≥ сөйлемдег≥ белг≥л≥ б≥р компонентт≥ң ол үш≥н өзгеше б≥р орынға ауысуы әдетте сөйлеуш≥н≥ң аффективт≥ күй≥мен байланысты. Ѕұл жағдайда психологи€лық бастауыш рөл≥н кез келген сөйлем мүшес≥ атқара алады.

ћысалы: DonТ t you believe it.

 

 

Ёллипсис - (көне грекше: ἔλλειψις, еlle≥рs≥s Ц сөз тастау, қысқарту, кем≥ту) Чсөйлемн≥ң б≥р мүшес≥н алып тастау арқылы құрылған сөйлем үлг≥с≥. Ёллипсис сөйлемн≥ң, ойдың ықшамдылығын, әсерл≥л≥г≥н, өтк≥рл≥г≥н арттырады. Ёллипсист≥ сөйлемдердег≥ түс≥п қалған сөздерд≥ң мән≥ контексттен белг≥л≥. ћысалы: Some people go to priests; others to poetry; I to my friends. Ёллипс сөйлемн≥ң ықшамдылығын, әсерл≥л≥г≥н арттыратын стилистикалық тәс≥л рет≥нде қолданылады.

 елес≥ эмоци€ларды жетк≥зуд≥ң синтаксист≥к тәс≥л≥ - парцелл€ци€. Ѕұл Ц сөйлеу т≥л≥н≥ң тәс≥л≥, €ғни ауызек≥ т≥лде сөйлеуш≥н≥ң өз ой-п≥к≥р≥н жағдайға қарай, жекелеген сөз, сөз т≥ркестер≥ рет≥нде бөлшектеп жетк≥зу≥. ѕарцелл€ци€ арқылы сөйлемге экспрессивт≥ реңк беруге болатыны жайлы мәселеге орыс т≥л б≥л≥м≥н≥ң ғалымдарының б≥р тобы өз ғылыми еңбектер≥н арнаған. ѕарцелл€ци€ арқылы белг≥л≥ б≥р ойды тыңдарманға әсерл≥ де мәнерл≥ ет≥п жетк≥зуге болады. ќлай болса, инверси€ тәс≥л≥ сек≥лд≥ парцелл€ци€ да ойды экспрессивт≥ жетк≥зуд≥ң синтаксист≥к амал Цтәс≥лдер≥н≥ң б≥р≥ деу≥м≥зге болады.

ћысалы: That deeply affronted her. Silly little fool. Цѕарцелл€ци€ - Parcelling

Vulgar little beast. Him and his young lady;

Ёмоци€ларды жетк≥зуд≥ң синтаксист≥к тәс≥л≥н≥ң б≥р≥ - риторикалық сұрақтар. –иторикалық сұрақ жауабы алдын-ала белг≥л≥ болғандықтан, жауапты қажет етпейт≥н сұрақ болып табылады. –иторикалық сұрақтар сөйлеу мағынасын күшейту үш≥н және оған экспрессивт≥ мән беру үш≥н қолданылады.

Marriage? What did she care about marriage?

Extravagant little thing, arenТt you?

God knows what they see in him, Julia exclaimed to the empty room.

—интаксист≥ң стилистикаға байланысты қарастырылатын маңызды мәселелерд≥ң б≥р шоғырын парентеза құрайды. Ғылымда парентезаны қыстырма сөйлем, қосымша сөйлем, парентетикалық қосылымдар деп анықтайды. “≥л б≥л≥м≥ терминдер≥н≥ң сөзд≥г≥нде Ђсөйлемн≥ң құрамына енг≥з≥лген, б≥рақ онымен грамматикалық байланысқа түспейт≥н, сөз, сөз т≥ркес≥, сөйлемдерї айтылады. —интаксист≥к, ырғақтық, әуезд≥л≥к тәр≥зд≥ мәнерл≥л≥к белг≥лер≥ поэтикалық экспрессивт≥л≥к туғызады. ѕарентеза ассоциативт≥ нег≥зде синтаксист≥к сөздер т≥збег≥не қосымша ақпарат қосады. ѕарентетикалық құрылымдар атқаратын қызмет≥н≥ң байлығына қарай экспрессивт≥ стилистиканың өзге құбылыстарынан кем емес. —олардың кейб≥реулер≥ мыналар: айтылымның қандай да б≥р бөл≥г≥н≥ң мән≥н күшейту, иде€ны айқындау, бағалау хабарламаның әсер ету күш≥н көбейту т.б.


ќсы си€қты лепт≥ сөйлем өз≥нд≥к экспрессивт≥к стилистикалық ерекшел≥ктер≥н айтуға болады.

 





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2015-05-07; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 1230 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

„то разум человека может постигнуть и во что он может поверить, того он способен достичь © Ќаполеон ’илл
==> читать все изречени€...

692 - | 616 -


© 2015-2023 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.01 с.