Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


Ѕолжамы. Ѕасым жағдайларда қолайлы




Ѕасым жағдайларда қолайлы.

 

5 ЅӨЋ≤ћ

Ә…≈Ћ ∆џЌџ—“џҚ ∆Ү…≈—≤Ќ≤Ң –≈ѕ–ќƒ” “»¬“≤ ЁЌƒќ –»ЌќЋќ√»я—џ

 

5.1. Ә…≈Ћ –≈ѕ–ќƒ” “»¬“≤ ∆Ү…≈—≤Ќ≤Ң јЌј“ќћ»я—џ ћ≈Ќ ‘»«»ќЋќ√»я—џ

јналық без (ovarium, oophoron) Ч әйел репродуктивт≥ жүйес≥н≥ң жұп мүшес≥ және ≥шк≥ секреци€ без≥ (5.1сурет). Қалыпты жағдайда аналық безд≥ң массасы шамамен 5Ц8 г, ұзындығы 2,5Ц5,5 см, ен≥1,5Ц3,0 см және қалыңдығы 2 см. јналық без ек≥ қабаттан тұрады: ақ қабықпен қапталған қыртысты және милы қабат. Қыртысты зат түрл≥ даму кезең≥ндег≥ фолликулалардан тұрады.

 

 

5.1 сурет. јналық без: овул€торлы цикл барысында өтет≥н үрд≥стер

5.1 сурет ќвул€ци€- ќвул€ци€ –аннее желтое тело- ≈рте сары дене «релое желтое тело- ∆ет≥лген сары дене √ерминативный эпителий- √ерминативт≥ эпителий Ѕелое тело- јқ дене ѕримордиальные фолликулы- ѕримордиальды фолликулдар —трома- —трома ѕервичные фолликулы- Ѕ≥р≥нш≥л≥к фолликулдар ѕреантральный фолликул- ѕреантральды фолликул јнтральный фолликул- јнтральды фолликул јтретичный фолликул- јтретикалы фолликул ѕреовул€торный фолликул- ѕреовул€торлы фолликул  

 

 

јналық безден бөл≥нет≥н басты стероидты гормондарға эстрогендер, прогестерон және андрогендер жатады. Ёстрогендерге эстрадиол, эстрон және эстриол жатады. Ёстрадиол (≈2) гранулеза жасушаларымен секреци€ланады. Ёстрон (E1) эстродиолдың шеткер≥ ароматизаци€ жолы арқылы түз≥лед≥; эстриол (≈3) аналық бездерде қалдықты мөлшерде синтезделед≥; эстроиолдың басты көз≥ бауырда эстрадиол мен эстронның гидроксильдену≥ болып табылады. Ѕасты прогестагенд≥ гормонға (прогестин) сары денемен синтезделет≥н прогестерон жатады. Ќег≥зг≥ аналық без андроген≥, тека жасушаларымен синтезделет≥н андростендион болып табылады. Қалыпты жағдайда әйел ағзасындағы андрогендерд≥ң басым көпш≥л≥г≥ бүйрек үст≥ без≥нде синтезделед≥.

Ёстрогендер мен прогестерон синтез≥не қажетт≥ қосылыс холестерин болып табылады. ∆ыныс гормондарының биосинтез≥ кортикостероидтар сек≥лд≥ өтед≥. јналық безд≥ң стероидты гормондары бүйрек үст≥ без≥н≥ң гормондары сек≥лд≥ жасушаларда жиналмайды, €ғни синтез үрд≥с≥ барысында секреци€ланады. Қан арнасында стероидты гормондардың басым бөл≥г≥ транспортты ақуыздармен байланысады: эстрогендер Ч жыныс гормондарын байланыстырушы глобулинмен (∆√Ѕ√), прогестерон Ч кортизол байланыстырушы глобулинмен (транскортин). Ёстроген, прогестин және андрогендерд≥ң әсер ету механизм≥ басқа стероидты гормондардың әсер ету механизм≥не ұқсас. Ёстрогендерд≥ң басты метаболиттер≥не әлс≥з эстрогенд≥ белсенд≥л≥кке ие катехолэстрогендер (2-оксиэстрон, 2-метоксиэстрон, 17-эпистриол) жатады; ал прогестеронның нег≥зг≥ метаболит≥- прегнандиол.

ѕебуртатты кезеңн≥ң басталуына дей≥н аналық бездерде гонадотропиндерге тәуелс≥з б≥р≥нш≥л≥к фолликулалардың ба€у өс≥п дамуы жүред≥. ∆ет≥лген фолликулалардың бұдан әр≥ қарай дамуы тек гипофизд≥ң гормондары арқылы ғана ≥ске асады: фолликулстимулдеуш≥ (‘—√), лютеиндеуш≥ (Ћ√) гормондар; аталған гормондардың өнд≥р≥лу≥ гипоталамустың гонадолибериндер≥ арқылы реттелед≥. ќвариальды циклде ек≥ фазаны ажыратадыЧ фолликул€рлы және лютеинд≥, бұл өз кезег≥нде ек≥ жағдаймен сипатталады Ч овул€ци€ және етекк≥р (5.2 сурет).

‘олликул€рлы фазада гипофизбен ‘—√ секреци€сы б≥р≥нш≥л≥к фолликулалардың өсу≥ мен дамуын ынталандырады, сонымен қатар фолликул€рлы эпителий жасушаларымен эстрогендер өнд≥р≥лу≥н үстемелейд≥. √онадотропиндерд≥ң овул€ци€ алдындағы бөл≥ну≥ овул€ци€ үрд≥с≥н анықтайды. Ћ√ овул€торлы кезеңде бөл≥ну≥ мен аз мөлшерде ‘—√ бөл≥ну≥ гипофизд≥ң гонадолибериндер әсер≥не сенсибилизаци€длануына және 24 сағат барысында эстроиол деңгей≥н≥ң кенет түсу≥не байланысты, сонымен қатар мұны эстрогендер мен Ћ√ тым жоғары концентраци€сына орай дамитын оң кер≥ байланыс механизм≥мен де байланыстыруға болады.

 

5.2 сурет. ≈текк≥р циклы барысында әйел репродуктивт≥ жүйес≥ндег≥ циклд≥к өзгер≥стер

5.2 сурет √онадотропины- √онадотропиндер ‘—√- ‘—√ Ћ√-Ћ√ ќвариальный цикл- ќвариальды цикл —озрев.фолликула- ‘олликуланың жет≥лу≥ ќвул€ци€- ќвул€ци€ ∆елтое тело- —ары дене Ёстрадиол- Ёстрадиол ѕрогестерон- ѕрогестерон Ёндометрий- Ёндометрий ћенструаци€- ≈текк≥р ‘олликул€рна€ фаза- ‘олликул€рлы фаза ќвул€торна€ фаза- ќвул€торлы фаза Ћютеинова€ фаза- Ћютеинд≥ фаза

 

ќвул€торлы кезеңдег≥ Ћ√ деңгей≥н≥ң жоғарылауынан прогестерон бөлет≥н сары дене түз≥лед≥. ѕрогестрон жаңа фолликулалардың өсу≥ мен дамуын тежейд≥, сонымен қатар эндометрийге ұрықтанған аналық без жасушасының ену≥не қолайлы жағдай жасайды. ѕрогестронның сарысулық концентраци€сының платосы ректальды (базальд≥) температура платосына сай келед≥ (37,2Ц37,5 ∞—), €ғни бұл өткен овул€ци€ны диагностикалау әд≥стер≥не нег≥з болады. ≈гер ұрықтану болмаса 10Ц12 күннен кей≥н сары дене кер≥ қарай дамиды, ал ұрықтанған аналық жасуша эндометрийге енсе, түз≥лген бластула хориондық гонадотропин (’√) бөл≥п, сары дене жүкт≥л≥кт≥ң сары денес≥не айналады.

ќвариальды (менструальды) циклд≥ң ұзақтығы қалыпты жағдайда 21- 35 күн.  ең таралған 28-күнд≥к цикл, бұл жалпы әйелдерд≥ң 30Ц40 % ғана тән. ћенструальды кезеңн≥ң үш фазасын ажыратады: менструальды (эндометрийд≥ң десквамаци€ фазасы), менструаци€дан кей≥нг≥ (эндометрийд≥ң пролифераци€ фазасы), менструаци€ алды (функциональды немесе секреторлы фаза). —оңғы ек≥ фаза арасындағы шекара овул€ци€ болып табылады. ћенструальды циклд≥ң басы менструаци€ның б≥р≥нш≥ күн≥нен бастап саналады.

 

5.2. √»Ќ≈ ќЋќ√»яЋџҚ ЁЌƒќ –»ЌќЋќ√»яƒјҒџ

«≈–““≈” Әƒ≤—“≈–≤

5.2.1. ‘изикалық зерттеу әд≥стер≥

ƒене қалпын, тер≥ асты шел май қабатының таралуы мен айқындылығын, сүт бездер≥ мен түктену дәрежес≥н бағалау гинекологи€лық және жалпы қарау арқылы жүрг≥з≥лед≥. —ұрастыру барысында менархе келген жасы, менструальды цикл бұзылыстарының бар жоқтығы, менстраульды бөл≥н≥стерд≥ң ұзақтығы мен сипаты, цикл ұзақтығы анықталады. ∆үкт≥л≥кт≥ң саны, босану уақыты, жыныстық қатынасқа түскен жас шамасы, сақтану жолдары, жүкт≥л≥к пен босанудың ағым ерекшел≥ктер≥ де сұрастырылады. —ау баланың дүниеге келу≥мен а€қталатын жүкт≥л≥кт≥ң қалыпты дамуы мен ағымы әйелде ауыр эндокринд≥ патологи€ның даму қауп≥н азайтады. Ѕұл мәл≥меттер кез келген эндокринд≥ патологи€ның қашан басталғанын анықтауға анамнезд≥к нұсқаулықтар болып табылады.

 

5.2.2. «ертханалық әд≥стер

—ыртқы жыныс мүшелер≥ дұрыс дамымаған нәрестелерде, б≥р≥нш≥л≥к аменоре€ның барлық кездер≥нде, сонымен қатар жыныстық жет≥луд≥ң бұзылыстарымен жүрет≥н хромосомды ауруларды диагностикалауда кариотипт≥ анықтау м≥ндетт≥ түрде жүрг≥з≥лед≥.

Әйел репродуктивт≥ жүйес≥н≥ң ауруларын зертханалық зерттеу аналық бездер мен бүйрек үст≥ бездер≥н≥ң стероидты гормондарын, сонымен қатар гонадотропиндер (Ћ√ және ‘—√) мен пролактинд≥ анықтаумен сипатталады. “ұрақты менструальды цикл кез≥нде немесе олигоменоре€да гонадотропиндерд≥ң базальды мөлшер≥н анықтау менструальды циклд≥ң 5Ц7 күндер≥ жүрг≥з≥лед≥ (ерте фолликул€рлы фазада). јлынған мәл≥меттер басым жағдайда гипер-, гипо- немесе нормогонадотропинд≥ жағдайларды ажыратуға мүмк≥нд≥к беред≥. Ѕ≥р≥нш≥л≥к гипогонадизм (аналық бездерд≥ң қажу синдромы, менопауза, овариэктоми€) ‘—√ мен Ћ√ жоғары, ал эстрадиолдың төмен болуымен көр≥нед≥. ≈к≥нш≥л≥к (гипофизарлы) гипогонадизм кез≥нде гонадотропиндерд≥ң де, эстрадиолдың де мөлшер≥ төмендейд≥. —ары денен≥ң функционалды белсенд≥л≥г≥н бағалау мақсатында лютеинд≥ фазада қан құрамындағы прогестерон деңгей≥н анықтау тағайындалады. ¬ирильд≥ синдром кез≥нде гиперандрогени€ түр≥н нақтылауда қан сарысуында дегидроэпиандростеронсульфат (ƒЁј—) және тестостеронды, ал туа б≥ткен бүйрек үст≥ без≥ қыртысты затының дисфункци€сын диагностикалауда 17-гидроксипрогестеронды анықтау жүрг≥з≥лед≥ (4.6 бөл≥мд≥ қараңыз).

Өте сирек жағдайларда репродуктивт≥ жүйен≥ң функционалды жағдайы мен бұзылыстары сипатын анықтау мақсатында фармакологи€лық сынамалар орындалады. ќларға хориондық гонадотропинмен сынама (’√) жатады, €ғни бұл б≥р≥нш≥л≥к және ек≥нш≥л≥к гипогонадизмд≥ салыстырмалы диагностикалау шеңбер≥нде гонадотропинд≥ стимул€ци€ға реакци€сын бағалауға мүмк≥нд≥к беред≥. √ипоталамустық және гипофизарлы гипогонадизмд≥ салыстырмалы диагностикалауда гонадотропин-рилизинг-гормон туындыларымен (бусерелин, трипторелин) сынаманы қолдануға болады.

 

5.2.3. јспаптық зерттеу әд≥стер≥

√инекологи€да инвазивт≥ емес, қау≥пс≥з және қолжет≥мд≥ кең көлемде қолданыс тапқан аспаптық зерттеу әд≥с≥- ультрадыбысты зерттеу. ќл аналық бездер мен к≥ш≥ жамбас астауының басқа ағзаларын визиуализаци€лап қана қоймай, фолликулалардың өсу≥ мен дамуын, эндометрийд≥ң қалыңдығын бағалауға, аналық бездерд≥ң ≥с≥к тәр≥зд≥ түз≥л≥стер≥н анықтауға мүмк≥нд≥к беред≥. —онымен қатар кең көлемде тек диагностикалау мақсатында емес, түрл≥ гинекологи€лық ауруларды емдеуде эндоскопи€лық зерттеу әд≥стер≥ қолданылады (кольпоскопи€, гистероскопи€ және лапароскопи€).

 





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2015-01-29; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 1159 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

—тудент всегда отча€нный романтик! ’оть может сдать на двойку романтизм. © Ёдуард ј. јсадов
==> читать все изречени€...

1486 - | 1291 -


© 2015-2024 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.014 с.