Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


јпатқа алып келет≥н қарулардың түрлер≥




’ими€лық қару, бактери€логи€лық қару, геофизикалық қару, радиологикалық қару, —әулел≥к қару, –адиожил≥кт≥к қару, инфродыбыстық қару.

Ѕактери€лық қару микропты қоздырушы инфекци€ны пайдалану. √еофизикалық қару әскери мақсатта жерд≥ң атмосфера гидросфера және метосфера қабатындағы физикалық құрамы және процестер≥н өзгерте отырып табиғатты қирауша күш≥н қолдану. –адиологикалық қару әсер≥ радиоактивт≥ заттарды қолдануға нег≥зделген. —әулел≥к қару ол дәл бағытталған электромагнитт≥к энерги€ны қолдануға нег≥зделген құрылғы. –адиожил≥кт≥к қару аса жоғары жи≥л≥ктег≥ 30 гц диапазонға дейн немесе өте төмен жи≥л≥ктег≥ 100 гц төмен электромагнитт≥к сәулелерд≥ қолдануға нег≥зделген. »нфродыбыстық қару жи≥л≥г≥ 16 гц төмен күшт≥ инфродыбыстық толқынның бағытталған сәулелену≥н қолдануға нег≥зделген.

 

20 сурақ “өтенше жағдайларды пайда етет≥н апаттардың түрлер≥.

—ұрапыл апаттар деген≥м≥з-адамдармен жануарлардың өл≥м≥не,халықтың өм≥р≥н≥ң күрт бұзылуына,материалдық құндылықтардың жойылуына әкелет≥н құбылыстар.—ұрапыл апаттар көб≥несе адамның қолынан келмейт≥н табиғат күштер≥н≥ң әсер≥нен болады.ћысалы;су басу,жер с≥лк≥н≥с≥,ормандағы өрттер,көшк≥н т.б жатады.“өтенше жағдай деген≥м≥з Ч табиғат немесе өнд≥р≥с апаттарының зардаптарын күндел≥кт≥ қызметпен, қаражатпен жоюға мүмк≥нд≥к бермейт≥н, ол үш≥н әдей≥ материалдық, техникалық, ақша қаражатын және адам күш≥н талап етет≥н жағдай.Қазақстан мемлекет≥н≥ң орналасқан жер≥ Ц орасан зор, кең байтақ. ќл жерлерде табиғат апатының неше түр≥: жер с≥лк≥ну, қар тасқыны, қатты жел, су тасқыны си€қты құбылыстар жи≥ болып жатады.«≥лзала Ч бұл кенеттен пайда болатын, халықтың қалыпты т≥рл≥г≥н күрт бұзатын, материалдық құндылықтарды үлкен шығынға ұшырататын, сондай-ақ адамдар мен хайуанаттардың өл≥м-ж≥т≥м≥ болатын табиғат құбылысы.
Әрб≥р з≥лзаланың өз≥не тән физикалық қасиет≥, пайда болу себеб≥, қозғаушы күш≥, сипаты мен даму сатысы, қоршаған ортаға өз≥нд≥к ықпал ету ерекшел≥г≥ бар.«≥лзала кез келген мемлекет үш≥н үлкен ауыртпашылық, келт≥рер залалы мол төтенше оқиға.Қазақстан –еспубликасы аумағында мынадай з≥лзалалар болуы мүмк≥н: жер с≥лк≥н≥с≥, сел, қар көшк≥н≥, сырғыма, дауыл, су тасқыны, буырқасын, өрт.ƒүние жүз≥нде су тасқынына бүк≥л з≥лзаланың 40 пайызы келед≥ екен, 20% Ч тропикалық циклондары, 15% Ч жер с≥лк≥н≥с≥н≥ң, ал қалған 25% Ч з≥лзаланың басқа түрлер≥. аспий тең≥з≥ деңгей≥н≥ң өзгеру≥не, јрал тең≥з≥н≥ң құруына, Ѕалқаш көл≥н≥ң та€здауына байланысты құбылыстар табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар арасында ерекше орын алады. ∆ер с≥лк≥н≥с≥ ∆ер с≥лк≥н≥с≥н≥ң кенеттен пайда болады және қас қағымда өтед≥. ∆ер с≥лк≥н≥с≥ Ч бұл жер қыртысында немесе манти€ның үст≥ңг≥ бөл≥г≥нде кенеттен болған қозғалыс пен жаратылыс нәтижес≥нде пайда болған, елеул≥ ауытқу түр≥нде, үлкен қашықтыққа таралатын жер асты дүмпу≥ мен жер астының қозғалысы. Ѕұл құбылыс жер асты дүмпулер≥нен, тербел≥стен болады. Әз≥рге ғалымдар жер с≥лк≥н≥с≥ қашан, қайда, қанша уақыт болатынын және қандай зардап әкелет≥н≥н тура басып айта алмай отыр. —ейсмикалық станци€лардың көрсетулер≥ Ц дәл емес. ∆ыл сайын жер бет≥нде 100-ден аса үлкен жер с≥лк≥н≥стер≥ болып тұрады. ∆ер с≥лк≥н≥с≥н≥ң уақытын болжау қиын.
—ел Ц тау өзен≥н≥ң өз арналарынан кенеттен көтер≥л≥п, деңгей≥н≥ң күрт өзгеру≥ және тау жыныстары бұзылуынан болатын қуатты ағын.
—ел ұзақ нөсерд≥ң салдарынан, мұз бен қардың жылдам еру≥нен, моренд≥, мұзды өзендерд≥ң бұзылуынан, жер с≥лк≥н≥с≥нен, адамның шаруашылық қызмет≥ нәтижес≥нде пайда болады. “асқындардың басқа түр≥не қарағанда сел әдеттег≥дей үзд≥кс≥з емес, жекеленген толқындар мен 10 м/с және одан көп жылдамдықпен қозғалады.
≤ле, ∆оңғар, “алас јлатауының жоталарында, сондай-ақ Қаратай,  етмен және “арбағатай тауларындағы өзендер Қазақстандағы сел қау≥п≥ күшт≥ аудандар болып табылады.
—ел тасқыны кез≥нде халықтың өз≥н-өз≥ ұстауы мен ≥с-әрекет≥не з≥лзаланың белг≥лер≥н дер кез≥нде анықтау мен белг≥леуд≥ және ол туралы хабарлауы (ескерту) ұйымдастыру үлкен әсер етед≥.
Қар көшк≥н≥ Ц бұл қар массасының тау беткей≥ бойынша төмен қарай жылдам лықсуы.
Қазақстанда 95 мың шаршы км тау аумағы қар көшк≥н≥ қау≥п≥не ұшырайды.
Қазақстанда қар көшк≥н≥ қалың қар көп жауатын және қолайлы геоморфологи€лық және топырақтық Ч ботаникалық жағдайлары бар Ѕатыс “€нь-шань, јлтай, ≤ле јлатауы мен ∆оңғар јлатауының жоталарында болып жатады.  өшк≥ндер құлама тау беткей≥нен көб≥несе 20-60 градуспен, көшк≥н қар жаңа жауған және күн күрт жылыған кезде болады.  өшк≥н тауда жауын Цшашынның жи≥ болуынан, циклондық құбылыс күшейет≥н наурыз-сәу≥р айында көб≥рек болады. —ирек ќпырмалар ќпырмалар Ц ауырлық күш≥н≥ң әсер≥мен ылғалды топырақ массасының төмен қарай сырғуы. “ау жыныстарындағы және жартастардағы жекеленген жақпарлардың немесе құрғақ, т≥к, ең≥с беткейлердег≥ жақпарлардың құлауы.
ќпырмалар Қазақстан барлық таулы ауданыдарында болып тұрады. ќлардың пайда болу себептер≥ жерүст≥ және жерасты сулар мен топырақтың ылғалдануы, жер с≥лк≥н≥с≥, сондай-ақ адамның шаруашылық қызмет≥ болып табылады. —ас ≥р≥ опырмалар тектоникалық ұсақталуға байланысты. ќсындай учаск≥лерде пайда болған опырмалар ≥р≥ өзендерд≥ бөгейт≥н көлденең су тоғандарын жасай отыра, таулы жазықтарды құрсаулайды. ћұндай өзендерге —ырғыма Ц ауырлық күш≥н≥ң ықпалымен өзендер мен көлдер, тең≥здерд≥ң т≥к жағалауларынан, таулар мен сайлардың жыраларынан топырақ массасы мен тау жыныстарының төмен қарай тайғанап ығысуы (сырғанауы).  өб≥несе жыралардың сумен шайылуы, оның мол жауын-шашынмен шектен тыс ылғалдануы, жер с≥лк≥ну немесе адамның ≥с-әрекет≥ (жарылыс жұмыстар және т.б.) болып табылады.
—ырғанау кез≥нде топырақ көлем≥ ондаған және жүздеген мың текше метрге дей≥н жет≥п, кейб≥р жағдайларда одан да көп болуы мүмк≥н. —ырғыманың тайғанап ығысуының жылдамдығы жылына б≥рнеше метрден, секундына б≥рнеше метрге дей≥н ауытқуы мүмк≥н. —ырғыманың тайғанауының ең көп жылдамдығы жер с≥лк≥ну кез≥нде байқалады.
“ау тастарының құлауы. “ау жыныстарының кристалдық торларының температуралык, өзгер≥стер әсер≥нен кеңею≥ мен сырылуының түрл≥ше болуы физикалық үг≥луге нег≥з болады. Ѕұл өзгер≥стер жыл маусымдары айқын ажыратылатын аудандар мен климат континентт≥л≥г≥ жоғары болатын, әс≥ресе тәул≥кт≥к температура үлкен айырма- шылық жасайтын жерлерде каркынды жүред≥. ћұндай аудандарда үг≥лу әсер≥нен киыршьщтасты қорымдар түз≥лед≥. “ау жыныстарындағы ұсақ. жарықшақтарға су к≥р≥п, ол кеңейед≥, түнге қарай мұз қатып, жарықтар одан әр≥ ұлға€ды. ћұндай құбылыс пол€р маңы мен би≥к таулы жерлерге, сондай-ақ —ахара си€қты табиғаты Ђқаталї шөлдерге тән.’ими€лық үг≥лу деген≥м≥з Ч тау жыныстары мен минералдардың құрамындағы реакци€ға тез түсет≥н заттардың (оттек, кем≥р қышқылы, тұздар, қышқылдар, нег≥здер) ауадағы су буының көмег≥мен өзгеру≥ және өзара әрекеттесу≥ нәтижес≥нде бұзылуы.. ƒауыл ƒауыл Ч жойқын күш≥ бар және едуә≥р созылатын, 30 м/с жылдамдықпен соғатын жел.
ƒауылдардың пайда болуына ауа айналымының ерекше жағдайында пайда болып, атмосферадағы тепе-теңд≥кт≥ң өте жоғары жылдамдықпен а€қ асытнан бұзылуы әсер етед≥.

 





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2015-11-23; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 868 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

—тремитесь не к успеху, а к ценност€м, которые он дает © јльберт Ёйнштейн
==> читать все изречени€...

2004 - | 1935 -


© 2015-2024 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.009 с.