Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


—татистикалық бақылаудың тәс≥лдер≥




—татистикада мәл≥меттерд≥ жинаудың б≥рнеше жолдары бар. Ѕақылауға жататын объект≥н≥ң әрб≥р жиынтық б≥рл≥ктер≥н адамның өз≥ өлшеу, санау арқылы есепке алатын болса, ол т≥келей қатысу арқылы мәл≥меттер жинау тәс≥л≥ деп аталады. —татистикалық бақылау кез≥нде қажетт≥ мәл≥меттер ти≥ст≥ құжаттармен куәләнд≥р≥лсе, €ғни есеп беру формаларының нег≥з≥нде жиналса, ол құжаттар арқылы мәл≥меттер жинау тәс≥л≥ болып табылады.  ейб≥р жағдайларда қажетт≥ мәл≥меттерд≥ т≥келей өлшеу, санау құжаттар арқылы жинауда мүмк≥нд≥к болмайды. ћұндай жағдайда мәл≥меттерд≥ жинау үш≥н сұрақ-жауап тәс≥л≥ қолданылады. —ұрақ-жауап тәс≥л≥ деген≥м≥з қажетт≥ мәл≥меттерд≥ сұралушы адамның айтқаны бойынша сұрақ немесе санақ қағаздарында жазып алу арқылы жинау. Ѕұл тәс≥лд≥ң экспедици€лық, т≥лш≥л≥к, сауал-сұрақ, өз≥н-өз≥ т≥ркеу си€қты б≥рнеше жолдары бар. Ёкспедици€лық тәс≥лмен мәл≥меттерд≥ жинау екз≥нде арнайы дайындықтан өткен адамдар сұралушымен кел≥с≥лген уақытта кездес≥п, қажетт≥ мәл≥меттерд≥ ауызша сұрау арқылы қағаздарға толтырып статистика мекемелер≥не өтк≥зед≥. Ѕұл тәс≥лмен мәл≥меттерд≥ жинау үш≥н статистика мекемелер≥н≥ң қызметкерлер≥ сұралушыларға арнайы үлг≥дег≥ сұрақ қағаздарын таратып беред≥ және оны толтыру тәрт≥б≥н түс≥нд≥ред≥. “≥лш≥л≥к тәс≥лмен мәл≥меттерд≥ жинау байланыс бөл≥мшелер≥ арқылы ер≥кт≥ түрде жүрг≥з≥лед≥. —ауал-сұрақтық тәс≥лмен қажетт≥ мәл≥меттерд≥ жинау сұралушының кел≥с≥м≥ бойынша ер≥кт≥ түрде жүрг≥з≥лед≥.

—татистикалық бақылау кез≥нде ж≥бер≥лет≥н қате және оны тексеру тәс≥л≥

—татистикалық қате деген≥м≥з нақты факты зерттеу нәтижес≥ көрсетк≥штер арасындағы сәйкесс≥зд≥к айырмашылықтарды дұрыс санамау, түрл≥ себептерге байланысты бұрмалаушылықтар. Ѕақылау мәл≥меттер≥нде ж≥бер≥лген қателер ек≥ түрге бөл≥нед≥: репрезентативт≥ және т≥ркеу кез≥ндег≥ қате. “≥ркеу кез≥ндег≥ қате әлеуметт≥к-экономикалық құбылыстар мен процестерд≥ң өзгеру≥не әсер≥н тиг≥зет≥н факт≥лерд≥ң дұрыс анықталмауы нәтижес≥нде пайда болатын қате. ќл дұрыс жазбағандықтан, т≥ркеулерд≥ дұрыс жүрг≥збегенд≥ктен, бұрмалау мен қате есептеуд≥ң салдарынан болады. Ѕұл қателерд≥ң өз≥ факт≥лерд≥ң б≥ртект≥л≥г≥не қарай кездейсоқ және жүйел≥ түрде ж≥бер≥лет≥н қате болып есептел≥нед≥. ∆үйел≥ түрде ұдайы ж≥бер≥лет≥н қате қасақана, әдей≥ ж≥бер≥лген және абайсызда, байқаусызда ж≥бер≥лет≥н болып бөл≥нед≥. јбайсызда, байқаусызда ж≥бер≥лет≥н қате әдей≥ жасалмайды, ал қасақана немесе әдей≥ ж≥бер≥лет≥н қате алдын-ала ойластырылған, көбейт≥п немесе кем≥т≥п жазу арқылы жасалған қателер. “ексеру қисынды түрде тексеру және есептеу арқылы тексеру болып бөл≥нед≥. Қисынды түрде тексеру деген≥м≥з статистикалық бағдарламаларда көрсет≥лген сұрақтарға қайтарылған жауаптардың өзара байланысын б≥р-б≥р≥мен салыстыру арқылы ж≥бер≥лген қатен≥ түзету. ≈септеу арқылы тексеруде жалпы жиынтық көрсетк≥штердег≥ ж≥бер≥лген қателерд≥ түзету үш≥н орта шаманы және процентт≥ қайта есептеу тәс≥л≥н қолдану арқылы түзету енг≥з≥лед≥. —татистика органдары осы тексерулерден басқа жоспарлы түрде әрб≥р шаруашылық жүрг≥зуш≥ субъект≥н≥ң есеп беру формаларындағы көрсетк≥штерд≥ң дұрыстығын тексеред≥. ќның өз≥ тақырыпты, кешенд≥ және жаппай болып үшке бөл≥нед≥. “ақырыпты тексеруде жеке кәс≥порынның белг≥л≥ б≥р формасы немесе оның көрсетк≥ш≥ алынады.  ешенд≥к тексеруде кәс≥порынның барлық есеп беру формалары түгелдей тексер≥лед≥. ∆аппай тексеруде барлық есеп берет≥н кәс≥порынның белг≥л≥ б≥р есептеу формасы немесе көрсетк≥ш≥ толығымен тексер≥лед≥.

«≥н-өз≥ тексеру сұрақтары немесе тесттер

1.—татистикалық бақылау деген≥м≥з не?

2.—татистикалық бақылаудың қандай нег≥зг≥ формалары бар?

3.—татистикалық бақылаудың қандай түрлер≥ бар?

4.—татистикалық бақылаудың қандай тәс≥лдер≥ бар?

5.—татистикалық бақылау кез≥нде қандай қател≥ктер кездесед≥?

6.Қателерд≥ түзетуд≥ң қандай әд≥стер≥н б≥лес≥з?

 


—“ј“»—“» јЋџҚ ћӘЋ≤ћ≈““≈–ƒ≤ ∆»ЌјҚ“ј”, “ќѕ“ј” ∆ӘЌ≈  ≈—“≈ ҚҰ–”

 





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2016-12-05; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 1438 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

Ќачинайте делать все, что вы можете сделать Ц и даже то, о чем можете хот€ бы мечтать. ¬ смелости гений, сила и маги€. © »оганн ¬ольфганг √ете
==> читать все изречени€...

510 - | 496 -


© 2015-2023 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.01 с.