Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


ћ≈Ќ ‘»«»ќЋќ√»я—џ. Ұйқыбез≥ шажырқай артында L1ЦL3 омыртқа деңгей≥нде орналасқан, көлем≥ 10Ц20 х 5Ц10 х 3Ц5 см және массасы




Ұйқыбез≥ шажырқай артында L1ЦL3 омыртқа деңгей≥нде орналасқан, көлем≥ 10Ц20 х 5Ц10 х 3Ц5 см және массасы шамамен 100 г болатын без.Ұйқыбез≥н≥ң (ҰЅ) эндокринд≥ бөл≥г≥ барлық без массасының 1/100 бөл≥г≥н алатын Ћангерганс панкреатикалық аралшықтарынан тұрады. јралшықтар (жалпы саны 1Ц2 млн) барлық без бөл≥г≥нде шашырап орналасады, б≥рақ құйрық бөл≥г≥нде басым болады. јралшықтың диаметр≥ шамамен 100Ц200 мкм және 100Ц200 эндокринд≥ жасушалардан құралады. Ұйқыбез≥н≥ң эндокринд≥ бөл≥г≥ ј≤∆ мен басқа мүшелерд≥ң гормон-өнд≥руш≥ жасушаларымен тығыз байланыста қызмет атқарады. ∆алпы салмағына қарағанда ұйқыбез≥н≥ң эндокринд≥ бөл≥г≥н≥ң эндокрин-өнд≥руш≥ жасушалары және ≥шект≥ң эндокриноциттер≥ адам ағзасындағы ең үлкен Ђэндокринд≥ безї болып табылады. »нсулин, глюкагон, соматостатин және панкреатикалық полипептид Ћангерганс аралшықтарының нег≥зг≥ өнд≥рет≥н гормондары болып табылады (9.1кесте).

»нсулин Ћангерганс аралшықтарының β-жасушаларында проинсулин жолашарынан синтезделет≥н, —-пептид≥н≥ң протеолизд≥к бөл≥ну≥нен кей≥н белсенд≥ гормонға айналатын полипептидт≥ гормон (7 бөл≥мд≥ қараңыз).

√люкагон Ч 29 аминқышқылдарынан тұратын полипептид. √люкагон проглюкогон деп аталатын ≥р≥ молекулалы-жолашар гормоны түр≥нде синтезделед≥. “ек қан сарысуының иммунореактивт≥ глюкагон≥н≥ң 30Ц40%-ы панкреатикалық глюкагон үлес≥не тиед≥. јл қалған бөл≥г≥- биологи€лық белсенд≥л≥г≥ жоқ ≥р≥ молекулалар. ‘изиологи€лық және иммунологи€лық глюкагон он ек≥ ел≥ ≥шект≥ң эндокринд≥ жасушалары арқылы бөл≥нет≥н энтероглюкагонға ұқсас. —оматостатин ≥р≥ прогормон рет≥нде ҰЅ-д≥ң D жасушалары арқылы синтезделет≥н гормон.

 

9.1 кесте. ѕанкреатикалық аралшықтардың басты гормондары

 

∆асуша тип≥ √ормон √ормонның басты қызмет≥
α немесе ј √люкагон √люконеогенез, гликогенолиз, протеолиз, липолиз, инсулин секреци€сын ынтыландырады
β немесе ¬ »нсулин »нсулинге тәуелд≥ т≥ндерге (бұлшықет, май т≥н≥) глюкозаның түсу≥н қамтамасыз етед≥, бауырда гликолиз бен глюконеогенезд≥ белсенд≥ред≥, май т≥ндер≥нде липогенезд≥ ынталандырады, кетогенез және глюкагон секреци€сын тежейд≥
δ немесе D —оматостатин √ормондардың басым бөл≥г≥н≥ң секреци€сын, асқазанның қышқыл өнд≥руш≥ қызмет≥н, ҰҚ экзокринд≥ секреци€сын, ≥шек моторикасын (әмбебап ингибирлеуш≥ әсер) тежейд≥
PP немесе F ѕанкреатикалық полипептид ѕанкреатикалық секреци€ және бауыр глюконеогенез≥н≥ң ингибиторы

 

—оңғы өн≥м≥ 14 аминқышқылы қалдықтарынан тұрады. —оматостатин термин≥ алғашында гипоталамуста өсу гормоны секреци€лануын ингибирлейт≥н фактор рет≥нде анықталғандықтан солай аталған.

Қаз≥рг≥ таңдағы көзқарастар бойынша панкреатикалық және асқорыту гормондарының басты қызмет≥ асқорыту үрд≥с≥н (барлық асқорыту гормондары) және жасушалық метаболизмд≥ (инсулин), олардың басты субстраттарының (инсулин, глюкагон) эндогенд≥ синтез≥н реттеу болып табылады. ѕанкреатикалық және асқазан-≥шек жолының гормондары гуморальды факторлардың гетерогенд≥ тобын құрайды. ќлардың б≥р бөл≥г≥ (секретин, холецистокинин) Ђгормонї классикалық ұғымына сәйкес келед≥ (өз≥нен алыс орналасқан құрылымдарға гуморальды әсер көрсетед≥). Ѕасқа гормондар (вазоактивт≥ интестинальды пептид, соматостатин) нейромедиаторлар сек≥лд≥ паракринд≥ және нейрокринд≥ әсер көрсетед≥.

 

9.2. Ұ…ҚџЅ≈«ƒ≤Ң √ќ–ћќЌјЋ№ƒџ-Ѕ≈Ћ—≈Ќƒ≤ ≤—≤ “≈–≤ћ≈Ќ —џ–Қј““јЌҒјЌ Ќј”Қј—“ј–ƒџ «≈–““≈” Әƒ≤—“≈–≤

Қант диабет≥нен басқа, қаз≥рг≥ таңда ҰЅ-д≥ң эндокринд≥ бөл≥г≥н≥ң аурулары панкреатикалық гормондардың шек тыс артық болуымен патогенетикалық тығыз байланысты, €ғни гормональды белсенд≥ ≥с≥ктермен т≥келей байланысты (9.2 кесте). Ѕұл аурулардың клиникалық көр≥н≥с≥ гетерогенд≥ және қандайда б≥р гормонның артық өнд≥р≥лу≥не байланысты көр≥н≥с≥мен анықталады, егер қатерл≥ ≥с≥к болса, оның инвазивт≥ өс≥п, метастаз берумен т≥келей байланысты.

 

9.2 кесте. Ұйқыбез және асқазан-≥шек жолдарының (ҰЅ- ұйқыбез, 12≈≤- он ек≥ ел≥ ≥шек, ¬»ѕ- вазоактивт≥ интестинальды пептид) эндокринд≥ ≥с≥ктер≥

≤с≥к Ѕасты симптомдары Ћокализаци€сы Ѕөлет≥н гормондары Қатерл≥ ≥с≥ктерден үлес салмағы %
»нсулинома √ипогликеми€лық синдром ҰЅ »нсулин <5
√астринома –ецидив беруш≥ ойық жаралар, диаре€ ҰЅ, 12≈≤ √астрин >90
¬»ѕома јуыр диаре€, гипокалиеми€ ҰЅ, симпатикалық баған ¬»ѕ <75
√люкагонома Ќекроздық миграци€лаушы эритема ҰЅ √люкагон >50
 арциноид ƒиаре€, бронхоспазм јш ≥шек, ҰЅ —еротонин, гистамин, простагландин  
√ормональды-белсенд≥ емес ≥с≥ктер Ѕолмайды ҰЅ, аш ≥шек Ѕолмайды >90

 

ҰЅ-д≥ң гормональды-белсенд≥ ≥с≥ктер≥н≥ң дамуына күмән туғанда ең алдымен қандай б≥р гормонның гиперсекреци€сын жоққа шығару қажет. ќсы мақсатпен гормональды зерттеу тағайындалады. √ормональды зерттеу барысында гормон деңгей≥, оның жолашары (—-пептид) немесе метаболиттер≥н≥ң (5-√»” ) деңгей≥ анықталады. Ѕ≥рқатар жағдайларда функционалды сынақтар жүрг≥з≥лед≥ (ашығу сынағы). ≈гер гормон гиперсекреци€сы дәлелденсе, барлық гормональды-белсенд≥ ≥с≥ктерге тән топикалық диагностика қағидаларына сай зерттеу жүрг≥з≥лед≥. “опикалық диагностикалау мақсатында келес≥ зерттеу әд≥стер≥ қолданылуы мүмк≥н:

 

1. ”льтрадыбысты зерттеу:

Ч трансабдоминальды (стандартты);

Ч эндоскопи€лық (датчик эндоскопқа орналасады);

Ч интраопераци€лық (датчик ҰЅ-ге орналасады).

2. Құрсақ қуысы ағзаларының томографи€сы:

Ч компьютерл≥ томографи€ ( “);

Ч магнитт≥-резонансты томографи€ (ћ–“).

3. Ёндоваскул€рлы әд≥стер:

Ч ангиографи€;

Ч гормондар концентраци€сының градиент≥н анықтау мақсатында жүрг≥з≥лет≥н портальды венозды қаннан сынаманы зерттеу

3. —оматостатин рецепторларының сцинтиграфи€сы.

ƒиаметр≥ 1 см немесе одан да к≥ш≥ болатын ≥с≥ктерд≥ топикалық диагностикасы өте қиын. ∆и≥ мұндай ≥с≥ктер қатарына инсулиномалар мен гастриномалар жатады. ҰЅ-д≥ң ≥с≥ктер≥н диагностикалауда стандартты ”ƒ«-н≥ң ақпараттылығы өте төмен, себеб≥ ≥с≥кт≥ң ≥шк≥ эхосигналының интенсивт≥л≥г≥ жетк≥л≥кс≥з болып табылады. јл ћ–“ мен  “ ақпараттылығы жоғарылау болады. Ёндоваскул€рды зерттеу әд≥стер≥н≥ң сез≥мталдылығы жоғары, б≥рақ олардың басты кемш≥л≥г≥-инвизивт≥л≥г≥. јнгиографи€лық әд≥с түз≥л≥стерд≥ң гиперваскул€ризаци€сын және метастаздарын анықтауға бағытталған. ѕортальды венозды қанды зерттеуд≥ң әд≥стер≥ портальд≥ жүйен≥ң катетеризаци€лауға нег≥зделед≥, бұл кезде сынамаға алынған қанда гормон деңгей≥ жүйедег≥мен салыстырғанда 50%-ға артық болады, бұл ≥с≥к локализаци€сына тәуелд≥ екен≥н көрсетед≥ (9.1сурет).

ҰЅ бен ј≤∆-ның эндокринд≥ ауруларының топикалық диагносткиасында аса сез≥мтал инвазивт≥ емес топикалық зерттеу әд≥стер≥не эндоскопи€лық ”ƒ« мен соматостатин рецепторларының сцинтиграфи€сы жатады. Ѕ≥р≥нш≥ әд≥сте ультрадыбысты аппарат датчиг≥ эндоскопқа киг≥з≥лед≥ де, зерттеу ≥шек қабырғасы арқылы жүрг≥з≥лед≥.

9.1 сурет. »нсулиноманың топикалық диагностикасында тер≥ мен бауыр арқылы алынған портографи€ көмег≥мен селективт≥ жиналған венозды қаннан инсулин деңгей≥н анықтау

а Ч қан сынамасын селективт≥ жолмен портальды жүйеде жинаудың нүктемен белг≥ленген сызбасы;

б Ч сәйкес нүктелердег≥ инсулин деңгей≥;

в Ч инсулиноманың орналасуы мүмк≥н локализаци€сы- ұйқыбезд≥ң бас бөл≥г≥ аймағындағы ≥лмек тәр≥зд≥ аралшықта.

 

ҰЅ бен ј≤∆ эндокринд≥ ≥с≥ктер≥н≥ң басым көпш≥л≥г≥нде (инсулиномадан басқа) соматостатинд≥ рецепторлар орналасады, осыған орай соматостатинд≥ рецепторлардың сцинтиграфи€ әд≥с≥ ≥с≥ктерд≥ диагностикалауда кең≥нен қолданылады. ќсы мақсатта радиобелсенд≥ белг≥ (индий-111) рет≥нде ұзақ әсерл≥ соматостатин туындысы октреотид енг≥з≥лед≥. –адиофармпрепарат соматостатин рецепторлары бар ≥с≥ктерде жиналады, сондықтан бұл әд≥с б≥р≥нш≥л≥к ≥с≥ктерд≥ және олардың метастаздарын топикалық анықтауда,операци€ның радикалдылығын бағалауда, эндокринд≥ және эндокринд≥ емес ≥с≥ктерд≥ң салысырмалы диагностикасында кең≥нен қолданылады (9.2 сурет).

9.2 сурет. »ндий-111-мен белг≥ленген октеротид көмег≥мен соматостатин рецепторларының сцинтиграммасы. —цинтиграммада (алдынан қарағанда) б≥р≥нш≥л≥к ≥с≥к пен оның метастаздарының локализаци€сына сәйкес рецептор-позитивт≥ түз≥л≥с анықталады (Ѕ Чбауыр,   Чкөкбауыр, ≤ Ч панкреатодуоденальды аймақта локализаци€ланған б≥р≥нш≥л≥к ≥с≥к)

 





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2015-01-29; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 848 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

ƒаже страх см€гчаетс€ привычкой. © Ќеизвестно
==> читать все изречени€...

2185 - | 1923 -


© 2015-2024 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.017 с.