Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


ƒәр≥с. Қылмысты дұрыс саралудың алғышарттары




∆оспары:

1. «аңның мазмұнын анықтау

2. Қылмыс құрамының тұрақты және тұрақсыз белг≥лер≥н анықтау

3. ≤ст≥ң нақты мән-жайын анықтау

Ќег≥зг≥ ұғымдар: “ұрақты белг≥, “ұрақсыз белг≥,јнықталған белг≥, јнымалы белг≥, Ѕағаланатын белг≥лер

 

Қылмыстық құқық нормалардың бәсекелест≥г≥нде саралау, €ғни нормаларды дұрыс саралау келес≥ қағидаларды ұстанғанда ғана жүзеге асырылады;

Ч ≥с әрекетт≥ тезара зерттеу мен белг≥лер≥н анықтау;

Ч Қ– Қ  ∆алпы және ≈рекше бөл≥мд≥ қолдана б≥лу;

Ч ≥с-әрекет етуш≥ заңды түгелдей, толық түс≥ну.

∆алпы және арнайы норма.Қылмыс құрамы б≥р ғана қылмыстық құқықтық нормада-б≥р бапта көрсет≥лу≥ мүмк≥н. ћысалы: [369-бап] қызмет жөн≥ндег≥ жалғандық. Ѕасқа жағдайларда Қ  б≥р бабында қылмыс құрамының б≥р немесе б≥рнеше түр≥ қарастырылады. ћысалы, Қ  361-бабында қылмыстың қау≥пт≥л≥к дәрежес≥не қарай бил≥кт≥ немесе қызметт≥к өк≥летт≥кт≥ асыра пайдаланудың үш құрамы көрсет≥лген баптың б≥р≥нш≥ бөл≥м≥нде осы қылмыстың жай түр≥ ал ек≥нш≥, үш≥нш≥ бөл≥г≥нде осы қылмыстың ауыр немесе өте ауыр түрлер≥ көрсет≥лген. “арихи тұрпатына сүйенсек, арнайы норма лауазымды тұлғаларды көр≥нед≥. Қ  он үш≥нш≥ тарауы ћемлекетт≥к қызмет мүддес≥не қарсы қылмыстар арнайы норма болып табылады. Қ– Қ  ≈рекше бөл≥м≥н≥ң ти≥ст≥ баптарының диспозици€ларында жекеленген қылмыс құрамдары көрсет≥лген. Қылмыстық құқықтық қылмыстық осы нақты құрамдарына қарсы ≥с-әрекет ≥стеуд≥ құқыққа қайшылық деп атау қалыптасқан. јдамның қылмыстық құқықтық норма тыйым салған ≥с-әрекеттерд≥ ≥стеу≥н қылмыстық құқыққа қайшылық деп атаймыз. Құқыққа қайшылықта нормабәсекелест≥г≥,€ғни жалпы және арнайы норма түр≥нде қолданылады. ј.Ќ. “райнинн≥ң п≥к≥р≥не жүг≥нсек: Ђјрнайы құрам былайша айтқанда, қылмыстың түрл≥к белг≥с≥нен алынадыї. ј.Ќ. јғыбаевтың п≥к≥р≥не сүйенсек, қылмыстың түрл≥к белг≥лер≥ деген≥м≥з- барлық қылмыстарға ортақ, олардың қоғамға қау≥пт≥л≥г≥н және құқыққа қайшылығын б≥лд≥рет≥н жиынтығының көр≥н≥с≥ болады. “үрл≥к белг≥ге жатпайтын тек қана жекеленген қылмысқа тән белг≥лер қылмыс құрамына қосылмайды. —ондықтан да олар қылмыс құрамынан тысқары болады да, осыған байланысты оның қылмысты саралау үш≥н маңызы болмайды. ћысалы, б≥реуд≥ң мүлк≥н ұрлағанда (ақша, зат, құжат т.б.) немесе ол ұрлықтың қашан болғаны қылмысты саралауға әсер етпейд≥. “үрл≥к белг≥ сол немесе басқа қылмыстың м≥ндетт≥ белг≥лер≥ болып табылады. ќсы түрл≥к белг≥лерд≥ң б≥реу≥ жоқ болса, онда қылмыс құрамы болмайды. ћысалы, басқа б≥реуд≥ң мүлк≥н ұрлаудың түрл≥к белг≥с≥- оны жасырын ұрлау. ≈гер басқа б≥реуд≥ң мүлк≥н алу жасырын түрде емес, ашық түрде жүзеге асырылса, онда ұрлық емес, басқа қылмыс құрамы- тонау болады. Қылмыс құрамы б≥р ғана қылмыстық құқықтық нормада көрсет≥лед≥. Ѕұл жерде норма бәсекелест≥г≥ болмайды. “олық және бөлшек нормалардың бәсекелест≥г≥ қылмыс элементтер≥нде қаралады. ќлар объект≥с≥, объективт≥к жағы, субъект≥с≥, субъективт≥к жағы. Қылмыстың объект≥с≥ бойынша, мысалы абайсызда адам өлт≥ру [104 бап] 2014 жылғы Қ– Қ  бойынша абайсыздықта адам өлт≥р≥п алу адам өлт≥руд≥ң түс≥н≥г≥не жатпайды, ол өз алдына жеке қылмыс болып табылады. ћұның адам өлт≥руден нег≥зг≥ айырмашылығыөл≥мн≥ң болуына қатысты к≥нә нысанының өзгешел≥г≥нде. ≈к≥нш≥, еңбект≥ қорғау ережелер≥н бұзу [156-бап] осы баптың 2-бөл≥г≥ абайсызда адам өлт≥руге әкеп соққан әрекет болса, €ғни ек≥нш≥ норма арнайы болып табылады, осы ретте бәсекелест≥к кез≥нде көрсет≥лген баптарды 156-бабы қолданады. Қылмыстың объективт≥к жағы бойынша көптеген нормалар бәсекелесед≥. ћәселен, қарақшылықтың [192-бап] объективт≥к жағы- адамның өм≥р≥ мен денсаулығына қау≥п күш көрсетумен немесе т≥келей осындай күш қолдану мен қорқытумен ұштасқан шабуыл жасау арқылы белг≥ленед≥. ќсыған орай қарақшылықтың объектвит≥к жағы нег≥з≥нен ек≥ әрекет арқылы: шабуыл жасау және күш көрсету арқылы жүзеге асырылады. “онау [191-бап] объективт≥к жағынан белсенд≥ әрекет күй≥нде бөтенн≥ң мүлк≥н ашықтан- ашық талан-таражға салу арқылы жүзеге асырылады. ќбъективт≥к жақтың белсенд≥л≥г≥н ¬.Ќ.  удр€вцев үшке бөл≥п қарастырады.

Ч ≥с-әрекетте тек ғана олардың б≥реу≥нен көр≥н≥с, €ғни ек≥ немесе оданда көп нормалардың б≥рлест≥г≥нен;

Ч қылмыстық зардап, белг≥л≥ б≥р нормадан көр≥н≥с тапса;

Ч белг≥л≥ б≥р норма,қарама-қайшылықты ≥с-әрекеттен көр≥нсе.

јл субъект≥с≥ және субъектитв≥к жағы бойынша қылмыстың субъект≥с≥н≥ң толық және бөлшек норма бәсекелест≥г≥ жалпы және арнайы норма бәсекелест≥г≥не толық ұқсас болады. ћысалы, төмендег≥ норма бәсекелест≥г≥н ұсынамыз: пара алу және осы баптың 3-бөл≥г≥ жауапты мемлекетт≥к лауазымды атқарушы адам жасаған әрекеттер, [437-бап] бастыққа қарсы күш қолдану әрекеттер≥. ќсы келт≥р≥лген мысалдардың субъект≥с≥ арнайы субъект. Қылмыстың субъект≥с≥н≥ң өз≥ жалпы және арнайы болып бөл≥нед≥. ≈с≥ дұрыстық заңда белг≥ленген жасқа толу және жеке адам болуы си€қты белг≥лер барлық қылмыстарға тән, ортақ белг≥лер. Ѕұл белг≥лер жалпы субъект≥н≥ң түс≥н≥г≥н беред≥. ∆алпы субъект≥н≥ң осы белг≥лер≥ мен қатар жекеленген қылмыстың құрамының ерекшел≥г≥не қарай қосымша, арнаулы белг≥лерд≥ қажет етет≥н адам қылмыстың арнаулы субъект≥с≥ болып табылады. ћысалы, мемлекетт≥ң қызмет мүддес≥не қарсы қылмыстың барлығы дерл≥к арнаулы мемлекетт≥к қызметш≥лер арқылы ≥стелед≥. Ѕұл жерде мемлекетт≥к қызметш≥ арнаулы субъект болып табылады. Әскери қылмыстарды тек әскери қызметш≥лер ≥стейд≥, сондықтан әскери қызметш≥лер де қылмыстың арнаулы субъект≥с≥ болып табылады.

—убъективт≥к жағының норма бәсекелест≥г≥ қылмыстық-құқықтық теори€да өте аз зерттелген. Қылмыстың субъективт≥к жағының нег≥з≥нен адамның психикалық ≥с-әрекет≥н≥ң қылмыс ≥стеуге т≥келей байланысты жағының көр≥н≥с≥ болып табылады. қылмыстың субъективт≥к жағының мазмұнын мынадай заңдылық белг≥лер≥: к≥нә, қылмыстық ниет, мақсат құрайды. ќсы белг≥лерд≥ң жиынтығы қылмыс ≥стеген, €ғни қоғамға қау≥пт≥ ≥с-әрекет жасаған адамның жан дүниес≥нде орын алған ≥шк≥ өзгер≥стер, оның санасымен ерк≥н≥ң өзара байланысы бейнелеп беред≥. ќсы аталған белг≥лерд≥ң қылмыстық құқықтық норма бәсекелест≥г≥нде тиг≥зет≥н маңызы өте зор. —онымен норма бәсекелест≥г≥нде қылмысты саралауды қорыта келсек, б≥р≥нш≥ден, норма бәсекелест≥г≥- нақты бейне. Қылмысты дұрыс саралауда тиг≥зет≥н пайдасы өте көп, сонымен қатар қылмыстық құқықтық норма бәсекелест≥г≥нде саралауда төмедег≥дей талаптар орындалуы ти≥с: Ѕ≥р≥нш≥ талап Ц жасалған қылмыстардың белг≥лер≥н ресмиленд≥рген жағдайда толық, терең зерттеу қажет. ≈к≥нш≥ талап- қылмыстық заңның нормаларын дұрыс қолданып қолданыстағы қылмыстық құқықтық нормалардың жүйес≥н терең талдау қажет. Ќорма бәсекелест≥г≥нде көптеген қател≥ктер қылмыстық құқықтың жүйес≥н б≥луден ж≥бер≥лед≥. ≤с-әрекетт≥ң дұрыс саралау үш≥н норма бәсекелест≥г≥н≥ң көлем≥, мазмұны жағынан толық, норманы қолдануымыз қажет. јл санкци€ның балама рөл≥ қылмыс құрамымен салыстырғанда норма бәсекелест≥г≥н≥ң жалпы және арнайы нормасынан айқындалады. ћәселен, [369-бап] қызметт≥к жалғандық жасау ең көп жауапкерш≥л≥кке ек≥ жылға дей≥нг≥ мерз≥мге бас бостандығынан айыруға жазаланады, ал [389-бап] өз≥нш≥ бил≥к ету үш≥н немесе бес жылға дей≥нг≥ мерз≥мге бас бостандығынан айыруға жазаланады, ал ауырлататын жағдайда жет≥ жылға дей≥н мерз≥мге бас бостандығынан айыруға жазаланады. —анкци€ норма бәсекелест≥г≥н≥ң сұрағы шеш≥лгеннен кей≥н бер≥лед≥. ≤с-әрекетт≥ дұрыс саралау үшн, қылмыстық заңды дұрыс қолдану үш≥н ≥ст≥ң нақты мән-жайын, сондай-ақ қылмысты қылмыс емес әрекеттен, б≥р қылмысты ек≥нш≥ қылмыстан айыруға мүмк≥нд≥к берет≥н құрам нышандарын жақсы б≥лу≥м≥з қажет. Қылмыстық норма бәсекелест≥г≥ саралауда маңызы ерекше рөл атқарады. Қалай болған күнде де әрекетт≥ неғұрлым толықтай әр≥ дәл сипаттай алатын норманың қолданылатыны заң.

Қылмысты саралау сот, тергеу-прокуратура органдарының басқа да қызметтер≥ си€қты белг≥л≥ б≥р жағдайлар мен алғышарттарды қажет етед≥. ∆асалған әрекетт≥ дұрыс саралау үш≥н заң нормасын б≥лу жетк≥л≥кс≥з. «аңды қолдану автоматтандырылған жүйе емес, шығармашылық қызмет болып табылады. Қылмысты дұрыс саралау үш≥н жоғары құқықтық санаға ие, заңның талаптарын, халықтың мүддес≥н дұрыс түс≥нет≥н сауатты, б≥л≥кт≥ тергеуш≥лер, прокурорлар мен судь€лар қажет, сондай-ақ сот органдарының тәуелс≥з болып, тек қана заңға бағыныштылығын қамтамасыз етет≥н әлеуметт≥к-са€си алғышарттар болуы ти≥с.

«аңды дұрыс қолдануда жаңа заң акт≥лер≥н жүйел≥ түрде жари€лаудың, олар жайлы ақпаратпен судь€лар мен прокурорларды қамтамасыз етуд≥ң, б≥л≥кт≥л≥кт≥ жоғарылату курстарында және оқу жиындарында заңгерлерд≥ қайта да€рлаудың, жақсы жолға қойылған анықтамалық-кодификаци€лық жұмыс жүрг≥зуд≥ң маңызы жоғары. «аңның мағынасын терең≥рек ұғынуға қылмыстық құқық мәселелер≥н ғылыми тұрғыдан зерттеу өз септ≥г≥н тиг≥зед≥.

—аралаудың дұрыстығын қамтамасыз етет≥н көптеген алғышарттардың ≥ш≥нде жасалған әрекетке қатысты ≥ст≥ң нақты мән-жайларын, объективт≥ шындықты анықтау ерекше назар аударуды қажет етед≥. Әрине, егер ≥ст≥ң нақты мән-жайлары дұрыс анықталмаса, айыптау шындыққа сәйкес келмейт≥н болса қылмыс дұрыс сараланбайды.

«аңның мазмұнын дұрыс түс≥ну, сондай-ақ ≥ст≥ң нақты мән-жайларын анықтау жоғарыда айтылғандай саралау процес≥н≥ң өз≥не к≥рмейд≥, тек оның қажетт≥ алғышарттарын құрайды. Ѕ≥рақ, қылмысты саралау туралы мәселен≥ң дұрыс шеш≥лу≥ сот-прокуратура органдары қызметкерлер≥н≥ң осы сатыдағы қызмет≥не т≥келей тәуелд≥. ќсы себептен, саралау процес≥н қарастырмастан бұрын жоғарыда айтылған оның алғышарттарына толығырақ тоқталу қажет.

 





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2017-03-12; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 1314 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

—туденческа€ общага - это место, где мен€ научили готовить 20 блюд из макарон и 40 из доширака. ј майонез - это вообще десерт. © Ќеизвестно
==> читать все изречени€...

2006 - | 1929 -


© 2015-2024 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.01 с.