Падкрэслiм, у аснову нашага адметнага тыпу культуры цалкам ляглi рэлiгiйныя iдэi. Гэтыя iдэi нiчым не адрознiвалiся ад тых iдэй, што існавалі ў суседнiх хрысцiянскiх краiнах. Адметнасць i асаблiвасць iх была не ў змесце, а ў незвычайнай свабодзе iх перамяшчэння, пранiкнення, і, што асаблiва важна, у пераплеценасцi i ўзаемауплывах. Вобразна кажучы, не толькi хрысцiянскае побач з «паганскiм», але i хрысцiянскае ў розных яго адценнях i традыцыях (праваслаўе, каталiцызм, пратэстантызм, унiяцтва).
II. Фармiраванне асноваў духоўнай культуры Беларусi адбывалася ў час, якi ў гiсторыi вызначаецца як перыяд Полацкага i Тураўскага княстваў. Менавiта ў гэтыя часы на старажытную Беларусь прыходзiць хрысцiянства, адгэтуль бярэ свой пачатак гiсторыя мураванага дойлiдства. Ужо ў 50-я гады XI ст. у Полацку ўзводзiцца Сафiйскi сабор, якi стаў сiмвалам дзяржаўнасцi. У XII ст. узнiкае полацкая архiтэктурная школа, з адметным мастацкiм прыёмам у храмавых пабудовах – двухколернай (бела-чырвонай) гамай сцен. Славу беларускаму дойлiдству прынеслi такiя храмы, як Спаса- Праабражэнская царква у Полацку, Каложская царква ў Гродна, храм Дабравесця ў Вiцебску, Тураўскi трохнефны храм. Усе старажытныя храмы былi аздоблены фрэскавымi роспiсамi i абразамi. З’яўленне рэлiгiйнага жывапiсу на беларускай зямлi звязваецца з iмем Ефрасiннi Полацкай, бо менавiта ў адказ на яе асабiстую просьбу быў прысланы з Канстанцiнопаля (Вiзантыя) абраз Богамацi Эфескай.
| 6 этап – пач. 90-х гг.
Культура Беларусі часоў незалежнай дзяржавы
| |
| 5 этап – пач. XX ст. – канец 80-х гг. XX ст.
Беларуская савецкая культура
| |
| 4 этап – канец XVIII – пач. XX ст.
Культура Беларусі ў складзе Расійскай імперыі
| |
| 3 этап – XVII – XVIII стст.
Беларуская культура перыяду Рэчы Паспалітай. Барока ў беларускай культуры
| |
| 2 этап – XIII – XVI стст.
Культура Беларусі часоў ВКЛ. Рэнесанс і Рэфармацыя ў беларускай культуры
| |
| 1 этап – X – XIII стст.
Старажытная культура Беларусі часоў Тураўскага і Полацкага княстваў
| |
| Перыядызацыя этапаў развіцця культуры Беларусі
| |
Схема 15.3. Перыядызацыя этапаў развіцця культуры Беларусі
| Старажытнабеларуская культура
| |
| З’яўленне знакамітых асобаў асветнікаў
| |
| Станаўленне першых нацыянальных школ архітэктуры
| |
| Пачатак айчыннай літаратуры і філасоф-скай думкі
| |
Схема 15.4. Рысы старажытнабеларускай культуры
| Талерантнасць, складванне дактрыны прававой дзяржавы
| |
| Парулярнасць ідэй асветництва і адукацыі
| |
| Сінтэз усходніх і заходніх мастацкіх традыцый, завяршэнне станаўлення нацыянальнай школы іканапісу і архітэктуры
| |
