Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


ЅјЋјЌџҢ ќѕ“»ћ»«ћџ ҺӘћ —ӘЋјћӘ“Ћ≈√≈




—әламәт, шат күңелле. Ѕу ике төшенчә бер-берсеннән аерылгысыз. —әламәтлек шат һәм көр күңеллелектән, оптимизмнан башка була алмый кебек, һәм бу чыннан да шулай. ‘изик һәм психик сәламәтлек арасындагы бәйләнеш балаларда аеруча ачык күренә. —әламәт балага күз салыгыз. јңарда тирә-юнендәге һәр нәрсәгә йотылып караучан €нып торган күзләр, ул көлә, уйнарга, йөгерергә, күңел ачарга атлыгып тора.  үңел күтәренкелеге, һичшиксез, физик сәламәтлектән, организмдагы барлык физиологик функци€ләрнең нормаль агышыннан туа. Ћәкин бу бәйләнеш кире юнәлештә дә булырга мөмкин, €гъни күңеле көрнең сәламәтлеге дә нык була.

—оңгы еллардагы тикшеренүләр күрсәтүенчә, тискәре эмоци€ләр гипертоник авырулар, стенокарди€, йөрәк-кан тамырлары катастрофалары формалашуда зур роль уйный. “абиблык тәҗрибәсе шуны күрсәтә ки, пассив, ышанмаучан, шикчел кешеләрдә теләсә кайсы авыру авыррак, озаграк уза, дәвалауга бирешми. ћенә ни өчен балада оптимизм, күңел күтәренкелеге, киң күңеллелек тәрби€ләү аның сәламәтлеге, бәхете турында кайгыртулардан аерылмаска тиеш.

 үп кенә ата-аналар баласына аз гына томау төшүдән €ки йөткерүеннән борчылып, аның холыксызлыгына, начар гадәтләренә, көйсезләнүенә, һәрвакыт кәефе начар булуына, башкача әйткәндә, нерв системасының нинди халәттә булуына игътибар биреп җиткермиләр. Ѕалаларның €рсынучанлыгы төрле сәбәпләр аркасында булырга мөмкин.

 айчак ананың йөкле вакытында уздырган күңелсез тәэсирләреннән бала шундый булып туарга мөмкин.

Ѕаланың нерв системасы бик тиз җәрәхәтләнүчән. Җитди инфекцион авырулар, рахит, ангина белән еш авыру, аңкау һәм борындагы миндальсыман бизләрнең €лкынсынуы һәм зураюы (тонзиллит, аденоид), теш авыртулары, гельминтозлар (глистлар белән йогышлану) Ч болар барысы да баланың психикасын бозалар. ’әтта әле сабый баланы да күңелсез тәэсирләрдән һәм авыр психик €ралардан һәрвакытта саклап калып булмый. Ѕалалар гаилә таркалуын, €кыннарының авыруын һәм аларны югалтуны авыр кичерәләр. ярсынучанлык тиз төзәләме әллә озакка сузыламы, нык сизеләме әллә азмы, ниһа€ть, иң мөһиме, нервлары тынычсыз бала үскәч тә шундый булып каламы Ч бу инде тормыш шартларына бәйле. Ўуны кистереп әйтергә мөмкин, күп очракларда невропати€ чагылышлары бары тик тәрби€ эшендәге дефектлар, өлкәннәрнең үзләрен дөрес тотмаулары аркасында гына җитди авыруга әверелә.

 айбер ата-аналар сабый балага нерв тынычсызланулары гомумән хас нәрсә түгел дип исәплиләр.  үрәсең, алар бу хәлне күз алларына да китерә алмыйлар. “ынычсыз балалар сәламәт баладан төрле тәэсирләрнең аларда көчле реакци€ китереп чыгаруы белән аерыла, ә сәламәт балада ул эзсез уза. ћәсәлән, көтмәгәндә очкын чыгуны күреп, шартлау €ки ату тавышын ишетеп чын сәламәт бала куркырга һәм елап җибәрергә мөмкин, ә нервлары тынычсыз балада хәтта йомшаграк тынычсызлагычлар да төрле җавап реакци€ләре китереп чыгара: ул € озак һәм кычкырып елый, € тынып кала, теләсә нинди аваздан €ки тавыштан курка торганга әверелә. јндый балаларның куркулары озакка бара, булып узган хәл турында атналар, айлар буе онытмыйлар.  урку тойгысы баланы газаплый, аның активлыгын, инициативасын киметә һәм еш кына көчсез итә. Ќервысы тынычсыз балалар үзләре генә өйдә калырга куркалар, аларны €ңгыр, €шен, көчле җил, агачлар шаулавы да куркыта. Ѕөҗәкләр, хайваннар һәм таныш түгел кешеләрне күрүдән курка торган булалар. Ќервланып куркуны гадәти булмаган шартларда балаларга хас саклык һәм о€лчанлыктан аера белергә кирәк.  ечкенә балалар аларны югарыга чөйгәндә, карусельдә, таганда тиз атындырганда еш кына куркалар. јлар активлык күрсәтмиләр һәм үзләренә таныш булмаган кешеләр €ки балалар белән очрашканда артка качалар, ләкин бу курку аларда тиз юкка чыга. —әламәт бала гадәттә һәрвакыт тигез холыклы, көр күңелле була, ә инде нәрсәдән булса да борчыла икән, бу сәбәпсез булмый.

Ќервысы тынычсыз балалар исә € чамадан тыш шат, €рсучан, күп сөйләүчән булалар, тиз һәм ашыгып хәрәкәтләнәләр, € борчулы, хәтта боек, сүлпән, битараф булалар. јлар тиз үзгәрә, табиблар теле белән әйтсәк, реакци€ләре тәңгәл килми (куанычлары €ки боегулары чынбарлыкка туры килми). јндый балалар нык мавыгып китеп, нәрсәдер €сап ку€рга да, рәсем €сарга да, әвәләргә дә мөмкин, әмма үзләре мавыккан предметка карата шулай ук тиз генә суыналар да, һәм интенсив эшчәнлекләре эшсезлек белән алмашынып, алар аз инициативалы булалар.

Үзсүзлелек, тискәрелек (кушканның киресен генә эшләү) сыйфатлары бөтен балада да булырга мөмкин, әмма сәламәт балада болар аз сизелә торган вакытлы күренеш. Ќервлы балаларда исә үзсүзлеләнү һәм тискәрелек еш кына бик озакка сузыла.

—әламәт балага аралашучанлык, €шьтәшләренә €кынаю, дуслары арасында була белү һәм шуны теләү хас, ә нервлы балалар коллективта үз урынын тиз генә таба алмыйлар. јлар аралашмаучан, үпкәләүчән булалар, күмәк уеннардан качалар. јларга үз көчләренә ышанмаучылык бик нык комачаулый: кушкан эшне үти а€мауларыннан, начар билге алуларыннан, балалар бакчасына, мәктәпкә соңга калудан куркалар. јлар тормыштагы теләсә нинди үзгәрешне, көндәлек гадәтләнгән тормыш тәртибеннән €ңага күчүне авыр кичерәләр.

Ќерв системасының нинди халәттә булуын иң төгәл итеп әйтеп бирүче күрсәткеч Ч йокы. Ќервлары тынычсыз балалар йокыга озак китә алмый €талар, йокыга сак һәм еш у€нучан булалар. јлар еш кына йокы аралаш кычкыралар, боргаланалар, куркыныч төшләр күреп у€налар, кайвакыт төннәрен сикереп тә торалар. “ынычсыз баланың һәрберсендә бу билгеләрнең барысы да күзәтелмәскә мөмкин, әмма бу билгеләрнең берәрсе генә күзәтелгән очракта да, ата-ана сагаерга тиеш. Ѕоларны мөмкин кадәр иртә күреп, бала холкындагы невропатик сыйфатлар формалашуны булдырмый калу өчен тырышырга кирәк.

Ѕала һәрчак шат күңелле булсын өчен нишләргә соң? ћоның өчен иртәдән кичкә кадәр баланың күңелен ачарга кирәкми. ”л үзе тирә-юньнән шатлык, көндәлек гадәти тормыштан кызык табарга, һәрнәрсәне зур канәгатьләнү белән эшләргә өйрәнергә тиеш.

Ѕу сыйфатлар формалашуда әйләнә-тирә шартлар хәлиткеч роль уйный ди€рлек. Әгәр гаиләдә шат күңеллелек, оптимизм, €хшылык теләү рухы хөкем сөрә икән, бала аралашучан һәм мөлаем булып үсә.

Ѕалалар алдында аларның һәм үзегезнең авыруларыгыз, күңелсез хәлләр, нинди дә булса куркулар турында сөйләшүдән тыелыгыз. Әгәр балагыз сезнең уегызча юк кына нәрсәгә дә: юлда табылган матур €фракка да, нур шәүләсенә дә, салкында пы€лага төшкән бизәккә дә куана икән, сез дә аның белән бергә куангандай итегез. јның игътибарын гел куркыныч €ки күңелсез нәрсәләргә генә түгел, бәлки һәрбер кызыкка, матурга, күңеллегә юнәлтегез. Ә бит баланың кайчак Ђћенмә Ч егыласыңї, Ђ агылма Ч авырттырасыңї диюдән башканы ишетмәве сер түгел. Ѕолардан да начаррагы балаларны бүре белән, Ђбабай капчыгына салаї дип куркыту инде. ”л барыбер курыкмый, диләр кайчагында. Әгәр бала курыкмый икән, аны куркытырга маташу Ч мәгънәсезлек, ә куркак баланы куркыту Ч бәгырьсезлек һәм зарарлы.

Ѕаланың артык куркаклыгы белән түземле рәвештә, сабыр, сак көрәшергә кирәк. ”т €ндырмыйча йоклап китми торган баланы караңгыга өйрәтергә кирәк. ћоның өчен €нәшә бүлмәдән төшкән €ктылыктан €ки төнге лампадан файдаланып, €ктылыкны акрынлап киметә бару зарури.

Әгәр бала йокы алдыннан бүлмәдә үзе генә калырга курка икән, ул чакта баштарак өлкәннәрдән кем дә булса €нында утырсын, аннан ераграк китеп торсын, соңрак, ниндидер эш тапкан булып, азрак вакытка бүлмәдән чыккаласын.

Ѕалаларда мөстәкыйльлек тәрби€ләү бик мөһим. Ѕала үзе эшли алганны беркайчан сез үзегез эшләмәгез! ”л үти алырлык эшләрне аңа ешрак йөкләгез һәм аның үтәлешен тикшерегез. яхшы эше өчен мактагыз.

Һәр бала белән (нервлы бала белән бигрәк тә) салмак, тыныч тонда сөйләшергә кирәк. Ѕер үк вакытта йомшак та һәм таләпчән дә итеп әйтегез: баланың үзенчәлекләрен исәпкә алып, аның теләсә ничек көйсезләнүенә юл куймагыз.

Ѕала көйсезләнгән вакытта урынсыз катнашу файдасыз, ул аның киреләнүен көчәйтергә генә мөмкин. Ә инде ул тынычлануга аңа үз-үзен алай тотарга €рамаганлыгын аңлатырга кирәк. —абырлык, тыныч, тигез мөнәсәбәт һәрвакыт уңай нәтиҗәләргә китерә.

“абиблар һәм педагоглар баланы чамадан тыш иркәләүгә каршы. »ркә бала авыру, тормыш авырлыкларын җиңәргә начар әзерлекле булып үсә. Ћәкин әле бу балалар белән кырыс булырга дигән сүз түгел. јта-ана җылысы балага иң кирәклесе. ”л үзен €ратуларын, кадерләүләрен, аның белән исәпләшүләрен то€рга тиеш. Ѕу кечкенә кешене шәхес буларак ихтирам итегез! Җылы мөнәсәбәт атмосферасында үскән бала үзе дә эмоциональ €ктан байрак, башкаларга карата игътибарлы һәм сизгерлек күрсәтергә сәләтлерәк була.

√аиләдә көндәлек рәвеш саклану бик мөһим. ’езмәт, €л, туклану, йокының тәртипкә кергән тотрыклы ритмы организм өчен, шул исәптән нерв системасы өчен, уңайлы шартлар тудыра. –әвеш Ч нерв тынычсызлыгын булдырмау һәм аның чагылышларына каршы көрәшү, оешканлык, җыйнаклык тәрби€ләү өчен иң €хшы чара.

“әрби€ чаралары арсеналына чыныктыру чараларының да керүе мәҗбүри. —у процедураларын Ч тәнне дымлы сөлге белән ышку, су кою, душ алуны кулланыгыз. јлар нерв системасына уңай йогынты €сыйлар, тонусны күтәрәләр, күтәренкелек рухы бирәләр. Ђ—алкын су Ч бер мизгелдә була торган шатлык улї, Ч дигән танылган пол€к педагогы һәм балалар табибы януш  орчак. Ѕала бу шатлыкны тойсын, аны эзләргә гадәтләнсен. Ћәкин шуны истә тотыгыз, нервысы тынычсыз балалар температура үзгәрүләргә аеруча сизгер була. Ѕаладан бик тиз генә спартанлы €сарга тырышмагыз: салкын суга аны акрынлап күнектерегез, су процедуралары биргәндә алар балага рәхәтлек китерерлек булсын. Ѕаланың күбрәк вакытын саф һавада уздыруы өчен тырышыгыз. јның белән чаңгыда, тимера€кта шуыгыз, кар ыргытышып уйнагыз, чанада таудан шуыгыз.

ѕедагогикада урнашкан кагыйдәне исегездән чыгармагыз: балага тәрби€ченең сүзе түгел, эше күбрәк тәэсир итә. Ѕу турыда һәрвакыт исегездә тотыгыз! »рексезләүләргә һәм кычкыруларга мөмкин кадәр сирәк мөрәҗәгать итегез, балага күбрәк дөрес шартлар тудырырга омтылыгыз, аңа рухи киеренкелек, оптимизм, тигез холыклылык мисаллары күрсәтегез.

—әламәт нерв системасы, рухи күтәренкелек, оптимизм Ч кешенең гармони€ле үсешенең мөһим шартларыннан берсе.

 





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2016-04-03; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 465 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

≈сли вы думаете, что на что-то способны, вы правы; если думаете, что у вас ничего не получитс€ - вы тоже правы. © √енри ‘орд
==> читать все изречени€...

2042 - | 1996 -


© 2015-2024 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.01 с.