Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


ќлигополи€ нарығы және оның модельдер≥




ћақсаты: олигополи€ нарығын және оның модельдер≥н талдау арқылы оның ерекше белг≥лер≥н айқындау, жет≥лмеген бәсеке концепци€сын толығымен қарастыру. ќсы мақсатқа жету үш≥н мына сұрақтарға жауап ≥здеу керек:

 

ƒәр≥с сабағының жоспары:

1. ќлигополист≥к бәсеке нарығының сипаттамалары

2. ќлигополи€ның нег≥зг≥ модельдер≥:  урно - дуополи€ модел≥. Ѕағалық қақтығыс. Ђ—ұраныстың сынған қисығыї модел≥.  артельд≥к кел≥с≥м. Ѕағадағы жетекш≥л≥к модел≥. Ѕағаны тежеу тәж≥рибес≥. ЂЎығындар плюсї принцип≥ бойынша бағаны қалыптастыру модел≥, т.б.

Ќег≥зг≥ ұғымдар: олигополи€; табиғи олигополи€; дуополи€;  урно модел≥; Ѕертран модел≥; Ќэш теңд≥г≥; баға қақтығысы; ойын теори€сы; ұтыс матрицасы; максимина стратеги€сы; картель; баға көшбасшысы; ≥ш≥нара монополи€; нарыққа к≥руд≥ шектейт≥н баға; сынған сұраныс қисығы; т.б.

 

“ақырыптың мазмұны. ќлигополи€ Ц нарықтық құрылымның б≥р түр≥. ћұнда сату көлем≥н≥ң қомақты бөл≥г≥н б≥рнеше ≥р≥ фирмалар жасайды және олардың әрқайсысы нарықтық бағаға әсер ете алады. Өнд≥р≥ст≥ң күрдел≥ салаларының бәр≥не жақыны: металлурги€, хими€ өнеркәс≥б≥, автомобиль өнеркәс≥б≥, электроника, кеме және ұшақ жасау өнеркәс≥б≥ және т.б. нарық құрылымының осы түр≥не жатады.

Ѕасқаша айтқанда, олигополи€ Ц бұл Ђөзара әрекет етуш≥ сатушыларї нарығын сипаттайтын жет≥лмеген бәсеке нарығының б≥р түр≥. ќлигополи€лық нарықтардағы фирмалардың ≥с-әрекет≥ соғыстағы әскерд≥ң тәрт≥б≥не ұқсайды. ‘ирмалар Ц қарсыластар, олжасы пайда болып табылады. јл олардың қаруы рет≥нде бағаға бақылау жасау, жарнама және шығарылым көлем≥н қарастыруға болады.

Ђќлигополи€ї деген терминд≥ алғаш рет ағылшын гуманист≥ және мемлекет қайраткер≥ “омас ћор өз≥н≥ң Ђ”топи€ї атты еңбег≥нде 1516 жылы қолданды.

ќлигополи€ нарығы модел≥н≥ң түрлер≥:

1. “абиғи олигополи€ Ц ұзақ мерз≥мд≥к ең төменг≥ орташа шығындармен барлық нарыққа өн≥мн≥ң белг≥л≥ б≥р түр≥н б≥рнеше фирмалардың сатуымен ерекшеленет≥н олигополи€ның б≥р түр≥.

2. “аза (стандартталған) олигополи€ Ц б≥ртект≥ (стандартты) өн≥мд≥ (мысалы, металл, шик≥ мұнай, т.б.) өнд≥руд≥ жоспарлаған б≥рнеше ≥р≥ фирмалардың нарықта әрекет ету≥н сипаттайтын олигополи€ нарығының б≥р түр≥.

3. ≈рекшеленген (дифференциаци€ланған) олигополи€ Ц нарыққа әртүрл≥ (ерекшеленген) өн≥мдерд≥ (мысалы, автомобиль, тұрмыстық техника, т.б.) б≥рнеше ≥р≥ фирмалардың шығарып сатуын сипаттайтын олигополи€ нарығының б≥р түр≥.

ќлигополи€ нарығының нег≥зг≥ ерекшел≥ктер≥:

1. Ќарықта басым фирмалар болады, олардың саны көп емес.

2. ќлигополи€лық фирмалардың нарықтық үлестер≥ көп болады, сондықтан бағаға монополи€лық бил≥к жүрг≥зе алады.

3. ќсындай әрб≥р фирманың сұраныс қисығы төмен қарай бағытталған болады.

4. ќлигополи€лық нарықтың басты сипаты Ц фирмалар б≥р б≥р≥мен тығыз байланыста және өзара тәуелд≥л≥кте болады. Ѕаға мен өн≥м көлем≥н анықтағанда әрб≥р фирма өз≥н≥ң бәсекелестер≥н≥ң ықтимал реакци€сын ескеруге мәжбүр болады.

5. —алаға жаңа фирмалардың к≥ру≥не айтарлықтай кедерг≥лер қойылады.

∆алпы өзара байланыстың салдары:

1) сұранысты бағалау қиындығы;

2) шект≥ түс≥мд≥ анықтауға болмайды;

3) тепе-теңд≥к баға (P*) мен тепе-теңд≥к сату көлем≥н (Q*) анықтау мүмк≥нд≥г≥ жоқ.

Ќарық ≥с-әрекет≥н≥ң осындай белг≥с≥зд≥г≥нен олигополи€ үлг≥с≥н≥ң көпт≥г≥ туындайды, олар кооперативт≥к және кооперативт≥к емес ≥с-әрекет модельдер≥не бөл≥нед≥.

 ооперативт≥к емес ≥с-әрекет кез≥нде әрб≥р сатушы баға мен өн≥м шығару көлем≥н анықтау мәселес≥н өз бет≥нше шешед≥.  ооперативт≥к ≥с-әрекет Ц фирмалардың осы сұрақтарды б≥р≥г≥п шешу≥н б≥лд≥ред≥.

 

 урно модел≥. ќлигополи€ нарығының теори€сын  урно дуополи€сын қарастырудан бастаймыз. ≈к≥ олигополист≥ң ≥с-әрекет≥н зерттейт≥н модельд≥ алғашқы рет 1838 жылы француз математиг≥ және экономис≥ ќгюстен  урно (1801 - 1877) ұсынды. ≈к≥ фирма ≥с-әрекет жүрг≥зет≥н олигополи€ Ц дуополи€, ал модель Ц  урно дуополи€сы деп аталады. Ќарықтағы модель бойынша Ц ек≥ фирма (дуополи€) ’ және ” өзара бәсекелес, б≥ртектес өн≥м өнд≥ред≥ және баға мен өн≥м көлем≥ туралы шеш≥мдерд≥ өз бет≥нше қабылдайды (кооперативт≥к емес ≥с-әрекет). Ѕұл кезде тек өнд≥р≥с шығындары мен сұраныс қана емес, сонымен қатар бәсекелест≥ң ұсынысы да ескер≥л≥п отырады.  урно дуополи€сы модел≥н≥ң нег≥з≥ мынада: әрб≥р фирма өн≥мд≥ шығару жайлы шеш≥м қабылдаған кезде өз бәсекелес≥н≥ң өнд≥р≥с көлем≥н тұрақты деп санайды және осы бер≥лген шаманы ғана ескеред≥. —ондықтан  урно модел≥нде фирмалардың ≥с-әрекет≥, өзара қатынасы баға тұрақты болған кезде өнд≥р≥с көлем≥нтаңдау арқылы жүзеге асырылады.

≈гер ” фирмасы сату көлем≥н кеңейте бастаса, онда ’ фирмасы сұраныстың белг≥л≥ б≥р бөл≥г≥нен айырылып қалады. Ѕұл Dx қисығының солға қарай жылжуына әкелед≥. Ќәтижес≥нде ’ фирмасының пайдасын мейл≥нше арттыратын өн≥м көлем≥ (Q0 Q1 Q2) және соған сәйкес баға да өзгеред≥.

       
   


P ’ фирмасы


MC

 


P0

P1

P2 D≠0

MR0

D1

MR1

MR2 D2

Q2 Q1 Q0 Q

—урет 9.1  урно модел≥

’ фирмасының өнд≥ру көлем≥ ” фирмасының өнд≥ру көлем≥не тәуелд≥, €ғни Qx (Qy). √рафиктег≥ ’ қисығы Ц осы фирманың реакци€ қисығы деп аталады. ќсындай графикт≥ ” фирмасы үш≥н де салуға болады. (Qу (Qх)).

 

Qx

 


ј

Q*x

Q*у Qy

—урет 9.2  урно тепе-теңд≥г≥

 урно тепе-теңд≥г≥ Ц ј нүктес≥нде фирмалардың болжамдары олардың нақты ≥с-әрекеттер≥мен дәлме-дәл түсед≥, ал Q*x және Q*у Ц оңтайлы өн≥м көлемдер≥.

 урно дуополи€сы Ц бұл ек≥ бәсекелес фирманың ≥с-әрекет≥н талдайтын модель және осы модель бойынша б≥р фирма өн≥м көлем≥н көбейту арқылы ек≥нш≥ фирманы б≥рт≥ндеп нарықтан ығыстырады.

ƒегенмен, егер ’ фирмасы белсенд≥ ұстаным көрсет≥п, ” фирмасын өз нарығына ж≥бермейт≥н болса, онда бағалық қақтығыс басталып кету≥ мүмк≥н.

 

Ѕағалық қақтығыс (баға соғысы) Ц олигополи€лық нарықтан өз бәсекелес≥н ығыстыру мақсатында бағаны т≥збектеп төмендету цикл≥. ќл баға ең төменг≥ деңгей≥не жеткенге дей≥н (P = AC = MC) жалғаса беред≥. Ѕағалық қақтығыс нәтижес≥нде өн≥м көлем≥ q3 баға P3 деңгей≥не жетед≥, фирмалар жет≥лген бәсеке жағдайындағы тәр≥зд≥ болып, экономикалық пайда ала алмайды.

≈ нүктес≥ Ц Ѕертран тепе-теңд≥г≥ деп аталады.

       
 
   
 


 

P1

 

P2

E

P3 AC = MC

 

 


Q q1 q2 q3 Q

—урет 9.3 Ѕертран тепе-теңд≥г≥

 

“ұтқындар дилеммасы модел≥. Ѕұл модель олигополи€лық фирмалардың ≥с-әрекет≥н ойындар теори€сы тұрғысынан қарастырады, €ғни қатысушылардың ықтималдық жағдайлардағы ≥с-әрекет≥н математикалық тәс≥лдермен зерттейд≥.

ќлигополи€ кез≥нде фирма бағалық стратеги€ны анықтағанда бәсекелес≥н≥ң стратеги€сына тәуелд≥ болатын өз≥н≥ң ықтимал пайдалары мен зи€ндарын бағалайды.

ј және ¬ фирмалары үш≥н оқиғалардың ықтимал нұсқалары нәтижелер (ұтыс) матрицасында келт≥р≥лген:

 

 есте 9.4 Ќәтижелер (ұтыс) матрицасы

 

  ј фирмасының бағалық стратеги€сы   ¬ фирмасының жауап рет≥ндег≥ реакци€сы
  бағаны төмендету   бағаны өзгер≥сс≥з қалдыру
бағаны төмендету     π - аза€ды     π - аза€ды π - аза€ды     π - көбейед≥
бағаны өзгер≥сс≥з қалдыру   π - көбейед≥     π - аза€ды π - өзгермейд≥     π - өзгермейд≥

 

Ѕаға туралы мәселелерд≥ шеше отырып ј және ¬ фирмалары кооперативт≥к емес ойын жүрг≥зед≥, €ғни өз бәсекелес≥н≥ң ≥с-әрекет≥н ескере отырып олардың әрқайсысы өз бет≥нше бағаны анықтайды.

ћүмк≥нд≥ктер≥н≥ң ≥ш≥нен ең нашарынан сақтану үш≥н, ј және ¬ фирмалары өз бағаларын б≥р мезг≥лде төмендетед≥, бұл кезде пайданың белг≥л≥ б≥р бөл≥г≥нен айырылады (ең төменг≥ зи€ндар стратеги€сы Ц сол жақтағы бұрышта).

Ѕұл стратеги€ б≥р-б≥р≥не сенбейт≥н тұтқындар ≥с-әрекет≥не ұқсайды.

 

Ђ—ұраныстың сынған қисығыї модел≥. Ѕұл модельд≥ басқаша —уизи модел≥ деп те атайды. 1939 жылы американдық экономис ѕол —уизи (1910 - 2004) олигополи€ нарығында шығындардың өзгеру≥не қарамастан бағаның жи≥ тұрақтанатынын зерттеп түс≥нд≥рген. —уизи модел≥нде олигополистерд≥ң тауарлары б≥р-б≥р≥н айырбастай алады, б≥рақ олар  урно және Ѕертран модельдер≥ндег≥ си€қты абсолютт≥ б≥рдей болмайды.

—уизи барлық фирма б≥рдей баға белг≥лейд≥ деп болжап, модельдег≥ бағаның қатаңдығын түс≥нд≥ред≥. ќлигополист≥ң сұраныс қисығының формасы осы фирманың ≥с-әрекет≥н оның бақталастарының қалай сез≥нет≥н≥не байланысты болады. ≈гер фирма бағаны көтерсе, оның өн≥м≥не сұраныс икемд≥ болады, себеб≥ бәсекелестер оған жауап рет≥нде бағаны көтермейд≥ (D2). јл егер фирма өз бағасын төмендетсе, онда сұраныс икемс≥з болады, себеб≥ бәсекелестер де бағаны төмендету≥ мүмк≥н (D1). ќсының нәтижес≥нде Ц фирманың сұраныс қисығы сынық түр≥нде болады (D2 P D1).

 

 


ћ—

 

D2

D2

ј

D1

 


B

 

MR1 MR2 Q

—урет 9.5 Ђ—ұраныстың сынған қисығыї модел≥

– Ц бек≥т≥лген баға. ≈гер фирма бағаны жоғарылатса, онда сұраныс D≠2-н≥ң бойына жетед≥. ≈гер фирма бағаны төмендетсе, онда сұраныс өзгермейд≥.

MR қисығында вертикальд≥ айырма болады ј Ц ¬. MR шамасындағы айырмаға байланысты өн≥м көлем≥ шект≥ шығындар өзгергенде (ћ—) де тауардың бағасына әсер ете алмайды. Ёкономистер бұл модельде көп түс≥н≥кс≥з сұрақтар бар деген тұжырым жасады. Ѕ≥р≥нш≥ден, олигополи€ нарығында баға тұрақтылығы басқа нарық құрылымдарындағы си€қты көп тұрақтанбайды, ол әрдайым өзгер≥п отырады. ≈к≥нш≥ден, модельде олигополи€лық баға қалыптасуының принцип≥ түс≥нд≥р≥лмейд≥, (нел≥ктен – бағасы белг≥ленед≥, одан басқа баға неге қойылмайды) сондықтан, фирмалар неге осы бағаны таңдаған деген си€қты сұрақтар туындайды.

 

 артельд≥к кел≥с≥м модел≥. ∆асырын (құпи€) кел≥с≥м Ц картельдерд≥ң қалыптасуына жетелейт≥н олигополи€лық фирмалардың кооперативт≥к (б≥р≥ккен) ≥с-әрекеттер≥. јл, картель деген≥м≥з Ц бұл б≥ртұтас монополи€ болу үш≥н өн≥м шығару көлем≥ мен тауардың бағасы жайындағы шеш≥мдер бойынша б≥р ымыраға келуш≥ фирмалар тобы.

Ѕ≥рыңғай баға белг≥леу (ортақ баға принцип≥ бойынша) Ц картельд≥ң барлық мүшелер≥н≥ң түс≥мдер≥н жоғарылатады, б≥рақ бағаның жоғарылауы м≥ндетт≥ түрде сату көлем≥н≥ң төмендеу≥мен қатар жүред≥.

ќсы б≥т≥мде әрб≥р фирма өз пайдасын мейл≥нше арттыру мақсатымен құпи€ түрде бағаны төмендет≥п, кел≥с≥мд≥ жи≥ бұзады. Ѕұл картельд≥ күйретед≥. —ондықтанда картельд≥к кел≥с≥мдерд≥ң тәж≥рибе жүз≥нде көп жағдайда қалыптасуы қиынға соғады және ол бәсекен≥ шектейт≥н болғандықтан заңға қайшы келед≥.

∆асырын кел≥с≥м жасауға кел≥с≥мдер:

1. —ұраныс пен шығындардың айырмашылықтары.

2. —аладағы фирмалардың саны.

3. ≤скерл≥к белсенд≥л≥кт≥ң кенеттен төмендеу≥.

4. —алаға басқа фирмалардың к≥ру мүмк≥нд≥ктер≥.

5. Ѕағалық дискриминаци€ принцип≥ бойынша бағаны жасырын төмендетуге нег≥зделген алдампаздық.


P MC

 


PM

 

E

PK

D

 

MR


QM QK Q* Q

—урет 9.6  артельд≥к кел≥с≥м

 

Ѕағадағы жетекш≥л≥к модел≥. Ѕағадағы жетекш≥л≥к (үнс≥з б≥т≥м) Ц бұл өз өн≥мдер≥н≥ң бағасы туралы олигополистер арасындағы кел≥с≥м. ћұның мағынасы мынаны б≥лд≥ред≥:

       
   
 
 


P MC

 


PL

 

DN

 

DL

 

MRL


qL qF qD Q

—урет 9.7 Ѕаға белг≥леудег≥ жетекш≥л≥к (лидерл≥к)

—аладағы фирмалар б≥р компани€ Ц көшбасшының қойған бағасына сүйен≥п, сол бағдарға ≥лесед≥. Әдетте көшбашы рет≥нде өз саласы аумағында ең ≥р≥ деп саналатын фирма шығады. Ѕағадағы жетекш≥л≥к модел≥н ≥ш≥нара (жартылай) монополи€ деп те атайды. яғни, ≥ш≥нара (жартылай) монополи€ деген≥м≥з Ц жетекш≥ фирманың өз≥н≥ң жетег≥ндег≥ фирмаларға қарағанда шект≥ табыс пен шект≥ шығынның теңесу≥ принцип≥н нег≥зге ала отырып монополи€лық бағаны тағайындай алуы. јл басқа соның жетег≥нде жүрген фирмалар жетекш≥ фирманың белг≥леген монополи€лық бағасын Ђбер≥лгенї деп қабылдап, нарықтық сұраныс туралы ақпаратқа толық ие сол лидер-фирманың ≥с-әрекет≥н мойындауына тура келед≥.

 өшбасшының (жетекш≥н≥ң) бағаны түзетудег≥ тәс≥л≥:

1. Ѕағаны түзету сирек болады және шығындардың б≥ршама өзгеру≥не байланысты ғана жүрг≥з≥лед≥.

2. ∆ақында бағаны қайта қарау болатыны туралы алдын ала бұқаралық ақпарат құралдары арқылы хабарлар бер≥л≥п отырады.

3. Ѕаға жетекш≥с≥н≥ң ең жоғарғы деңгейдег≥ бағаны таңдауы м≥ндетт≥ емес.

 

Ѕағаны тежеу тәж≥рибес≥ модел≥. Ѕұл нарыққа басқа фирмалардың к≥ру≥не кедерг≥ түр≥нде ең төменг≥ деңгейдег≥ баға белг≥леу тәж≥рибес≥. ќсы кезде фирмалар бақталас-фирманы салаға ж≥бермеу үш≥н ағымдағы пайдаларынан уақытша бас тартады. ћұндай тәж≥рибен≥ң механизм≥ Ц фирмалар әлеуетт≥ бәсекелестер≥н≥ң ең төменг≥ деңгейдег≥ орташа шығындарын бағалап, содан кей≥н бағаны осы деңгейден төмен қылып белг≥лейд≥.

 

ЂЎығындар плюсї принцип≥ бойынша бағаны қалыптастыру модел≥. Ѕұл модельде бағаны қалыптастыру үрд≥с≥ былай орындалады: олигополист алғашқыда өн≥мн≥ң белг≥л≥ б≥р жоспарлы деңгей≥не сәйкес келет≥н орташа өзгермел≥ шығындарын (AVC) бағалайды, ал содан кей≥н оған анықталған пайда пайызының мөлшер≥нде Ђүстемеї қосады: P = AVC + Ђүстемеї. ЂҮстемеї AFC-т≥ жауып, қалыпты пайданы қамтамасыз етуге жетк≥л≥кт≥ болуы керек. ЂЎығындар плюсї модел≥н басқаша, Ђкостпласї модел≥ деп те атайды.

 

ќрытынды

1. —алада фирмалардың саны шектеул≥ болған жағдайда олигополи€ нарығы қaлыптасады.

2. —алада тек ек≥ ғана фирма қызмет жасаса, онда олигополи€ның дуополи€ деп аталатын түр≥ қалыптасады.

3. ќлигополи€ Ц бұл шеш≥м қабылдау кез≥нде өздер≥н≥ң бәсекелестер≥н≥ң мүмк≥н болатын ≥с-қимылдарын есепке алатын, б≥р-б≥р≥мен өзара тығыз қарым-қатынаста әрекет етет≥н фирмалардың саны шектеул≥ және санаулы болып табылатын жет≥лмеген бәсеке жағдайындағы нарықтық құрылымның б≥р тип≥.

4. ќлигополи€ жағдайында жұмыс ≥стейт≥н фирмалардың нарықтық бил≥кке ие болуының көз≥ рет≥нде салалық ұсынысқа бақылау жасау шарты қарастырылады, мұндай бил≥кт≥ң дәрежес≥ сұраныс икемд≥л≥г≥не және фирмалардың өз қызметтер≥н дұрыс жүрг≥зе алу мүмк≥нд≥г≥не байланысты болып табылады.

5. ќлигополи€лық жағынан өзара әрекеттесет≥н фирмалар салалық пайда максималды болатындай шығарылым көлем≥н қамтамасыз етуд≥ өз алдына мақсат ет≥п қо€ды. Өзара әрекеттесуд≥ң өз≥ кооперативт≥к стратеги€ формасында жүзеге асуы мүмк≥н, €ғни бұл жағдайда б≥р≥гу фирмалардың баға мен өнд≥р≥с көлем≥ туралы өзара кел≥с≥мге келу≥ арқылы қол жетк≥з≥лед≥, және де әрекет ету кооперативт≥к емес стратеги€ны қолдану кез≥нде орын алуы мүмк≥н, €ғни бұл жағдайдағы координаци€ бәсекел≥к әд≥стер жолымен жүзеге асырылады.

6. ќлигополист≥к бәсеке жағдайында жұмыс ≥стейт≥н фирмалар нарықтағы қалыптасқан жағдайларға байланысты әрекет етуд≥ң әртүрл≥ стратеги€ларын таңдауы мүмк≥н. —аладағы фирмалар кооперативт≥к стратеги€ларды жүзеге асырғанда өз≥н≥ң нег≥зг≥ параметрлер≥ (баға деңгей≥ және өнд≥р≥с көлем≥) бойынша қалыптасатын нарықтық тепе-теңд≥к монополи€лық жағдайға ұқсап бағады. ≈герде фирмалар кооперативт≥к емес стратеги€ларға жүг≥нет≥н болса, онда нарықтық тепе-теңд≥кт≥ң параметрлер≥ жет≥лген бәсеке жағдайына жақындайды.

7. ќлигополи€ жағдайында фирмалар монополист рет≥нде, жет≥лген бәсекелес рет≥нде де өзара әрекетке түсед≥ десек, онда олигополист≥к нарықтар үш≥н фирмалар қол жетк≥зг≥с≥ келет≥н тепе-теңд≥кт≥ң ортақ нүктес≥ болмайды. ќсының салдарынан олигополи€лық нарықтың жұмыс ≥стеу≥ әр түрл≥ модельдермен сипатталуы мүмк≥н.

8. ‘ирмалардың саналы түрде жүзеге асырған кооперативт≥к стратеги€сы кез≥нде нарық картель формасына ие болады.  артель Ц барлық қатысушыларға өнд≥р≥ст≥ң көлем≥н, тауардың бағасын, жұмыс күш≥н қабылдау жағдайын, патенттермен айырбас, өтк≥зу нарығын шектеуд≥ және жалпы өнд≥р≥с пен өтк≥зу көлем≥ндег≥ әрб≥р қатысушының үлес≥н бек≥тет≥н б≥рнеше кәс≥порындар арасындағы кел≥с≥м.

9. Ќарықта жекелеген фирманың (фирмалар тобының) үстемд≥к жүрг≥зу≥ жағдайында салалық нарық бағадағы жетекш≥л≥к модел≥не айналады. Ѕағадағы жетекш≥л≥к модел≥ Ц саладағы фирмалар өз өн≥м≥не деген сұраныстың сипатын ескере отырып, жетекш≥-фирманың қойған бағасын басшылыққа ала отырып өздер≥н≥ң шығарылым көлемдер≥н оңтайландыруға нег≥зделген кооперативт≥к стратеги€ның қалыптасқан қарапайым формасы.

10. Ќарықтық бағаны ұзақ мерз≥мд≥ орташа шығындар деңгей≥не жақындатып тағайындау жолымен салаға к≥руге қойылатын тосқауылдарды көтеру есеб≥нен фирмалар саладағы қалыптасқан жағымды жағдайды сақтап қалуға тырысатын болса, онда фирмалардың өзара әрекеттесу≥ тежеуш≥л≥к баға белг≥леу модел≥н≥ң формасын иеленед≥.

11. ‘ирмалардың бәсекел≥к тұрғыдан өзара әрекетке түсу≥ сандық параметрлер нег≥з≥нде жүзеге асырылуы мүмк≥н, €ғни бұл жерде фирмалар өздер≥н≥ң шығарылым көлем≥ туралы шеш≥мд≥ қабылдай отырып, бәсекелестер≥н≥ң шығарылым көлемдер≥н ( урно модел≥) немесе бағалық параметрлерд≥ (Ѕертран модел≥) есепке алады.

12. Ќарықтық шарттардың және фирмалардың мақсаттық қалауларының белг≥с≥зд≥г≥ жағдайында олардың өзара әрекеттесу≥ таңдап алынған тәрт≥п стратеги€сына байланысты б≥рнеше, әр≥ әр түрл≥ тепе-теңд≥к жағдайларға алып келу≥ мүмк≥н.

 





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2015-11-05; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 6965 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

Ћучша€ месть Ц огромный успех. © ‘рэнк —инатра
==> читать все изречени€...

1320 - | 1263 -


© 2015-2024 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.083 с.