Жоспар:
Сотталғандардың еңбегінұйымдастырудыңнегізгіпринциптері ментүрлрі
Бас бостандығынанайыруғасотталғандардыңеңбекетужағдайлары жәнеоған төлеу
Негізгі ұғымдар: Азап шектірмеу талабы. Жеке өндірісәрекеті.
Сотталғандардыңеңбек проблемасыкөпаспектілі,сондықтанмұнықараудың белгілі бір өзіндікқиындығы бар. Бұлтуралы ТМДелдеріндесотталғандардыңеңбегінпайдаланудыңорындылығыжөніндеәрдайымайтыс,таласпікірлер болып жүр.
Сотталғандардың еңбегін пайдалануда қарсылары төмендегідей негізгідәлелдердікелтіреді:
а)бұрынғыелдеріндесотталғандардыңеңбегіқалыптантысұлғайтылыпкөрсетілген. Егердеолзаңдаресмитүрде мәлімденіп жәнесотталғандардыңтүзеудіңнегізгіамалыретіндеқаралғанболса,алтәжірибедееңбекпентүзеуколонияларыныңбарлықәрекетішынмәнісіндеөндірістік тапсырмаларды орындауғабағынғанболатын.Еңбекпен түзеу мекемелері өндірістік кәсіпорынретіндежұмысжасап, жоспарорындапжәнепайдаәкелугеміндеттіболған.Біріншіорындақалай даболсаөндірісжоспарынорындауміндетіқойылған,алтүзеумақсатыекіншіорынғаысырылған;
ә)сотталғандарістейтінкәсіпорындарышығарғанөнімдердіңсапасыкөбінесетөменболды.Сондықтаннарықтықэкономикалыққарым-қатынасқакөшкендеоныңкөбі талапетілмейқалды,кәсіпорынөнімкөлемінкенеттентөмендетіпалды.
Негізгі принциптерініңбірі- олсотталғандареңбегі, оларғаазапшектірумеуталабы.Бұлжағдай ҚазақстанРеспубликасызаңдарындадабелгіленген.Ал Қазақстан РеспубликасыҚылмыстық-атқарукодексініңжалпыбөлімінормаларындабұлжағдайжанаматүрдеескерілген.
ҚазақстанРеспубликасыныңҚылмыстық – атқарукодексіндесотталғандардыеңбеккежұмылдырудыұйымдастыру туралыжеке тарауберілген.Ондасотталғандардытүрлішееңбеккетартужөніндебірқатарбаптар берілген.Сотталғандардыңеңбегінұйымдастыруүлгілерінзерттеумақсатындабұлзаңбөлімініңмазмұнынынбаяндауорындысияқты.Олсотталғандардыңеңбекәрекетініңкелесітүрлерінбелгілейді.
- түзеу мекемелерініңкәсіпорындарыжүйесінде;
- қылмыстық-атқаружүйесіндегімемлекеттіккәсіпорындарында;
- әр түрліменшікнысанындағымекемеаумағынданемесесыртындағыкәсіпорынобъектілерінде;
- мекемедегіжай шаруашылыққызметтерінде;
- дербес еңбекқызметіменайналысуды.
Түзеу мекемесіндежазаныөтепжүргенадамдардыңаптадағыжұмыскүнінің ұзақтығы Қазақстан Республикасыныңеңбек туралы Заңыбелгілегеннормаданасаалмайды.Демалыспен мейрамкүндерісотталғандаржұмыстанбосатылады,алолардыбұлкүндеріжұмысқатартуқажетболса,ондаоларғадемалыскүндерібір айдыңішіндеберіледі.
Бас бостандығынан айрылғанадамдардыңеңбегі,оныңсанымен сапасына сәйкеснормаларменхалықшаруашылығы салачсындаұқсаскүші бар бағағатиістітөленеді.
Сотталғанныңеңбегінсыйлықжүйесімен төлеу,жұмысшыларғатариф арқылыеңбекмөлшерінеқарайтөленетін,мамандықтар менжұмыстардың тізіміндекөрсетілгеныссы,ауыр, зиянды, өтезиындыжағдайдағы жұмыстардаістейтін, осығанлайықтыхалық шаруашылығындаістейтін жұмысшыларменқызметкерлерге төленетін коэффиценттермен еңбекақыға қосымшатөлеудіңбасқа түрлерібұларғадатаратылады. Бірақкөпжылсіңіргенеңбегі үшінсыйберілмейді.
Еңазмөлшердегіеңбекақынысотталғандардыңесепбетінетүсіруүшінай сайынжасақбастығыцех бастығыменнемесеағашеберменбірлесеотырыпжәнееңбектіұйымдастыруменеңбекақысыныңбөлімбастығытексергенненкейін түзеумекемесініңбастығынемесеоныңорынбасарыбекітеді.
Сотталғандардыңеңбек ақысынанұсталымдаралынғаннанкейінгіқалғандарыоныңесепбетінекіргізіледіжәнебелгіленгенретпенаударуесебіарқылыоларпайдаланаалады.
Дәріс 8. Жазаны өтеуден босату. Түзетуәсерлерінің қорытындысынбаянды ету.
Жоспар:
Жазаныөтеуденбосатудың құқықпенреттеу,оның түрлеріменнегіздері
Сотталғандардыжазаны өтеуденбосату тәртібі
