Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


Ўаруашылықтың жаңа формаларын жүрг≥зуге байланысты экономикалық есептеулер




 

 өпш≥л≥к қауымға белг≥л≥ Ђ—тратеги€ї термин≥ гректерд≥ң ЂStrategosї сөз≥нен туындаған, өз т≥л≥м≥зге айналдырғанда (генерал) өнер≥ немесе адамдардың басқару өнер≥ деген түс≥н≥ктерд≥ беред≥. Ѕолашақта мақсаты бағытталған және шешуш≥ ≥с-қимыл тобының жиынтығын көрсетед≥.

Қандай деңгейдег≥ экономика болмасын басты мақсат, м≥ндетт≥ бұл ≥с-қимыл тобы, жиынтығының нақты жағдайға байланысты ғылыми нег≥здел≥н≥п, тұжырымдалынып және цифрлар т≥л≥м≥ немесе сапалық, сандық көрсетк≥штермен сипатталынуы. Ѕұл м≥ндеттерд≥ шешу, ≥ске асыру кез-келген мемлекетт≥ң (жоспарлауды) экономиканы дамытудағы басты құралдардың б≥р≥ деп есептейт≥н төл ≥стер≥н≥ң б≥р≥. Қаз≥рг≥ заманғы түс≥н≥кте және мемлекетт≥к басқару реттег≥ ≥стер≥нде және кәс≥порындар, ұжымдар деңгей≥ндег≥ қолданылуды (стратеги€) бөлшектен≥п нақтыланған, жан-жақты және кешенд≥ ≥ске асырылуы мақсатқа жетуд≥ қамтамасыз етет≥н жоспар болып саналады.

≈л президент≥ Ќ.Ә.Ќазарбаев өз≥н≥ң ЂҚазақстанның ≈геменд≥ мемлекет рет≥нде қалыптасу мен дамуының стратеги€сы еңбег≥нде нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер тәж≥рибес≥н басшылыққа ала отырып, б≥зге белг≥л≥ б≥р кезең ≥ш≥нде Қазақстан экономикасының дамуына үк≥мет тарапынан тұрақты талдау мен бақылау жасау мақсатында индекативт≥ сипаттаған қысқа-орта-ұзақ мерз≥мд≥ жоспар болжамдар практикасын еңг≥зу қажет десе, Қазақстан 2030 гүлдену қау≥пс≥зд≥к және барлық Қазақстандықтардың тұрмыс жағдайларын жақсарту үндеу≥нде б≥здерге кеш≥кт≥рмей мемлекет≥м≥зд≥ң ұзақ болашағына арналған даму стратеги€сының жасауды бастауымыз және бес он жылдық даму жоспарларын әз≥рлеу≥м≥з керек деген болатын[1].

Ёкономиканы мемлекетт≥к реттеу механизмдер жүйес≥нде жоспарлау рөл≥н≥ң өсу қажетт≥л≥г≥н және ел≥м≥з экономикасын дамытуда, шектеул≥ ресурстар мен мүмк≥нд≥ктерд≥ ти≥мд≥, ұтымды пайдалану үрд≥с≥ндег≥ стратеги€лық жоспарлар қажетт≥л≥г≥н қазақ ғалымдары Ќ. .ћамыров, ∆.»хданов төмендег≥ше анықтайды:

Ѕ≥р≥нш≥ден кез-келген басқару иерархи€сында ұтымды шаруашылық жүрг≥зу, егер макроэкономикалық тұрақтылық пен ти≥мд≥ баланстылық болмаса мүмк≥н емес. јл ондай жағдайға егер экономика жалпы мемлекетт≥к деңгейде ≥ске асыра алатын болашақтық және айналымдағы шеш≥мдерге сай дамитын тұтас кешенд≥ обьект рет≥нде қарастырылатын болғанда ғана қол жетк≥зуге болады.

≈к≥нш≥ден жеке менш≥кт≥ң басымдылық және нарық қатынастар аумағының кеңею≥ жағдайында кәс≥пкерлерд≥ң шаруашылықтық мүдделер≥н және мемлекетт≥ң макродеңгейл≥к, ≥шк≥-сыртқы экономикалық мүдделер≥н б≥р ортақ арнада дамыту (оған бағыттау) мәселес≥ тұрады. Ѕұл мәселен≥ б≥рт≥ндеп ұтымды шешу жолы-алдағы кезеңдег≥ макро-микроэкономикалық үрд≥стерд≥ң процестер≥н≥ң нег≥зг≥ даму бағыттарын және ғылыми тұжырымдалған суреттемес≥н кеск≥н≥н алдын ала анықтау.

Үш≥нш≥ден территори€лық еңбек бөл≥нд≥с≥ үрд≥с≥н≥ң үзд≥кс≥зд≥г≥, сонымен б≥рге табиғи ресурстарды өнд≥ру және өңдеу сұрақтары жалпы мемлекетт≥к деңгейдег≥, әр уақытта болашақтық сипаты бар, өнд≥рг≥ш күштерд≥ ықшамды орналастыру және дамыту сұрақтарын көтеред≥. Өнд≥рг≥ш күштер орналастырудағы ж≥бер≥лген бүг≥нг≥ қател≥к ертеңг≥ күнде мемлекет экономикасының ти≥мд≥л≥гне үлкен кер≥ ықпал жасауы мүмк≥н.

ћысал рет≥нде Қазақстан –еспубликасының  еңестер ќдағы кез≥ндег≥ өнд≥рг≥ш күштер≥н≥ң орналасу мен одақ экономикасындағы еңбек бөл≥ндес≥н келт≥руге болады. ≈геменд≥г≥не 10 жыл болса да әл≥ нег≥з≥нен шик≥зат өнд≥руш≥ мемлекет болып, шик≥затты өңдеу мен қайта өңдеуде, машина, техника, техникалық қондырғылармен түрл≥ салаларды қамтамасыз етуде, электр қуатымен қамтылуда басқа елдерге тәуелд≥л≥кте[2].

—тратеги€лық жоспарлар нег≥з≥нен сандық емес сапалық жоспарлау. ќны индекативт≥к жоспарлардан айырмашылығы мақсаттылығында мазмұнында. —тратеги€лық жоспар мән≥-белг≥с≥з болашақ және ≥шк≥, сыртқы тұрақты өзгер≥стер жағдайында ұтымды мүмк≥нд≥ктерд≥ пайдаланып жағымсыз құбылыстарын жеңе отырып, нақты қойлған мақсатқа жетуд≥ң магистралды (басты) даму жолын, қызметтер≥н және ≥с-қимылдарын жасау.

ќсы түс≥н≥кте бұл жоспарлау үк≥мет басқару, атқару органдарының экономиканы реттеу оның макроэкономикалық, микроэконоикалық тұрақты дамуын қамтамасыз етудег≥ басты құралдарының б≥р≥ десек қателеспейм≥з. Қазақстан –еспубликасында алғашқы стратеги€лық жоспар президент≥м≥зд≥ң 1997 жылғы Қазақстан 2030 гүлдену, қау≥пс≥зд≥к және барлық Қазақстандықтардың тұрмыс жағдайларын жақсарту үндеу≥не сай 1998-2000 жылдар аралығына сай жасалынады.

Қазақстан –еспубликасының стратеги€лық жоспарлау жөн≥ндег≥ агентствосымен елм≥зд≥ң 2010 жылға дей≥нг≥ стратеги€лық даму жоспары жасалында. Қазақстан 2001 жылдан бастап, осы 10 жылдық жоспармен даму жолында.

—тратеги€лық жоспарлау тек макродеңгейдег≥ басты реттеу құралдары болып қоймай, сонымен б≥рге аймақтар, €ғни облыстар деңгей≥нде де басты басқару реттеу құралы болып саналады. —ебеб≥, облыстар экономикасы жалпы ұлттық экономиканың ажыратылмас бөл≥г≥[2].

ќн жылдық уақыт аралығында жасалынатын аймақтық стратеги€лық жоспарлар болашақ әлеуметт≥к-экономикалық м≥ндеттерд≥ ұтымды шешуге бағытталады. Ѕ≥рд≥ б≥р экономикалық субьектаның құқықтық шеңбер≥не еңбей, экономикалық реттег≥штер мен т≥келей және жанама ықпалды ұштастыра отырып, барлық субьекталардың ≥с-қызметтер≥н ортақ мүддеге бағыштап, белг≥ленген уақыт аралығындағы мақсаттарға жетуге қамтамасыз етуге бағытталған. ќблыстар шеңбер≥ндег≥ мұндай стратеги€лық жоспарлар б≥р-б≥р≥мен тығыз байланысқан төмендег≥дей бөл≥ктерден тұрады:

ќблыстың қаз≥рг≥ әлеуметт≥к-экономикалық жағдайының бағалануы;

- ∆оспар кезең≥ндег≥ облыстың мисси€сымен басты мақсаты;

- Ёкономикалық дамуы;

- Әлеуметт≥к дамуы;

-  үт≥лет≥н нәтиже.

Қаз≥рг≥ әлеуметт≥к-экономикалық жағдайдың бағалануы облыстағы әлеуметт≥к-эукономикалық сандық, сапалық жағынан талдап, бағалап, оның жалпы мемлекет экономикасындағы рол≥ мен үлес≥н сипаттау қажет. ќсындай талдау, бағалай нег≥з≥нде облыстың әлеуметт≥к-экономикалық мисси€сы мен басты мақстаы анықталынады.

јл мисси€ мен басты мақсат мемлекетт≥ң стратеги€лық жолындағы облыс рол≥нен анықталып, тұжырымдалынады. Ѕасты мақсат бұл облыстың стратеги€лық дамуының нег≥зг≥ мақсаты. ќл қаз≥рг≥ әлеуметт≥к-экономикалық жағдайдың нег≥з≥ анықталынып ұзақ мерз≥мд≥ әлеуметт≥к-экономикалық деген бағытын б≥лд≥ред≥. Ѕасты мақсаттарды орындау оларға қол жетк≥зу үш≥н әлеуметт≥к және экономикалық салалар, сфералардағы қызметтер қимылдар стратеги€сы жасалында.

Ёкономикалық дамудағы нег≥зг≥ стратеги€лық бағыттарды анықтау үш≥н облыстың ≥шк≥-сыртқы факторларына талдау жасалынады. ќсы талдау нег≥з≥нде облыс экономикасының басты бағыттары анықталынады. Ѕасым бағыттардың анықталған немесе оны көп т≥збектег≥ басты буынның белг≥лену≥ барлық мүмк≥нд≥ктер мен күштерд≥ осы қызметтерд≥ шешуге шоғырландыруға мүмк≥нд≥к беред≥[3].

Ѕасым бағыттарды анықтауда күшт≥, әлс≥з мүмк≥нд≥ктер жатады. Қау≥п матрицасы пайдаланылады. ћұндай SWOT талдауын төмендег≥ше көрсетуге болады. ќблыс экономикасын (ол мемлекет экономикасында) күшт≥, әлс≥з жақтары талданып олардың маңыздылары анықталынады, т≥з≥мдер≥ белг≥ленед≥.ћүмк≥нд≥к және қау≥пт≥ (ти≥мд≥ дамуға кер≥ ықпал жасайтын) факторлар анықталынып талданады, олырдың т≥з≥м≥ анықталынады. ќсы мәл≥меттер нег≥з≥нде SWOT-матрицасы жасалындаы. SWOT матрицасының үлг≥с≥ төмендег≥дей болуы мүмк≥н:

“ұжырымдалған стратеги€ларды ≥ске асырудағы нег≥зг≥ талап, оның қаржы, тағы басқа мемлекетт≥к реттеу құралдарымен қамтамасыз ет≥лу≥. —ол себепт≥ әр-б≥р стратеги€ның қаржылық көз≥ белг≥лен≥п; сол арқылы ол түжырымдалынуы керек.

Әлеуметт≥к даму, ол төмендег≥дей салалар, сфералар шеңберл≥г≥ анықталынады: Ѕ≥л≥м беру; ƒенсаулық сақтау; ’алықты әлеуметт≥к қорғау.

ќсы бағыттар бойынша SWOT-талдау принциптер≥не стратеги€лық мақсаттар мен м≥ндетер жүйес≥н анықтайды. Ўаруашылық механизм≥-тауар-ақша (қаржы) қатынастары жүйес≥ндег≥ өнд≥р≥ске, өн≥мдерд≥ бөлуге, айырбастауға жэне тұтынысқа экономикалық құралдармен, әд≥стермен ықпал жасау жиынтығы. Ѕұл механизм жүйес≥мен, оның күш≥мен ұлғаймалы өнд≥р≥с процес≥ндег≥ ұйымдастырылу, басқару, рет≥нде (экономикалық мүдделерд≥ үйлест≥ру, менш≥кт≥ пайдалану) ≥ске асырылады.

ќсы шаруашылық механизм≥н≥ң б≥р бөл≥г≥, ол экономикалық механизм, €ғни өнд≥р≥с,өн≥мдерд≥, ресурстарды бөлу, айырбас тұтыну,қор жинау сфераларындағы экономикалық механизм қатынасы, оларды реттеу әд≥стер≥ жэне ынталандыру жүйес≥[4].

ќсы механизмдер күш≥мен экономиканың мемлекетт≥к реттел≥ну≥, €ғни макроэкономикалық тұрақтылығы мен ти≥мд≥ байланыстылығы ≥ске асырылады. Ѕұл құрал барлық деңгейдег≥ басқару органдарының экономикаға араласу, ықпал жасау құралы.

Ѕұл жүйеде болжамдау, жоспарлау ұлғаймалы өнд≥р≥с үрд≥с≥ндег≥ қайшылықтарды жою жолындағы шаралар жүйес≥н алдын-ала белг≥леу, жэне талдау, бағалау және жүйел≥ кешенд≥ ≥ске асыру рөл≥н атқарады.

∆оғарыдағы суреттен болжамдау мен жоспарлауға мемлекетт≥ң экономиканы реттеу жүйес≥нде айрықша мән берет≥н≥нде көруге болады.

Ѕұл жүйеде болжамдау мен жоспарлау төмендег≥дей рөлдерд≥ атқарады.

ћақсат анықтау және осы мақсаттарға жетуд≥ қамтамасыз етет≥н жүмыстар (шаралар) жүйес≥н анықтау.

1.Ёкономикалық барлық салаларының, әлеуметт≥к-экономикалық жүйен≥ң даму тенденци€сын алдын-ала б≥лу;

2.“ауар өнд≥руш≥лерге ықпал жасау құралдарын б≥р-б≥р≥мен ти≥мд≥ ұштастыру, байланыстыру;

3. Ѕюджет жағдайын, көлем≥н анықтау;

4.“ұрақтылық және даму механизмдер≥н құру;

5.Әлеуметт≥к-экономикалық дамудың ти≥мд≥ көрсетк≥штер≥н, белг≥лер≥н анықтау;

6.Ёкономиканың, шаруашылық субьекталарының ти≥мд≥ жұмыс жасауына қажетт≥ заң, реттеу құжаттарын әз≥рлеу, анықталады.

Ђ—тратеги€ї грект≥ң Ц Ђгенерал өңер≥ї деген сөз≥нен шыққан және бұл сөзд≥ жарыс, бәсеке мағынасында қолданылып келеген (устное объ€снение).

Қаз≥рг≥ таңда бұл атау кәс≥порын қызмет≥н≥ң жалпы концепци€сын б≥лд≥ред≥. —тратеги€деген≥м≥з ұйымның м≥ндетт≥ ≥с≥н орындауды және мақсатына жетуд≥ қамтамасыз етет≥н жан-жақты жоспар жиынтығы болып саналады[5].

—тратеги€лық жоспарлау - деп кәс≥порын бойынша қабылданған әрекеттер мен шеш≥мдер жиынтығын айтамыз. —онымен қатар, стратеги€лық жоспар компани€ға өз мүддес≥ үш≥н өзгермел≥ сыртқы ортаның барлық мүмк≥нд≥ктер≥н қолдануға бағытталған және қосымша жоспарлардың нег≥з≥н қалайды. ќларға мыналар жатқызылады:

ќл жаһандық мақсаттар мен компани€ мисси€сын анықтаудан басталады. ћисси€ деп - компани€ мақсаттарын белг≥л≥ б≥р нақышқа келт≥руд≥ айтады. ћисси€ компани€ ұжымын белг≥л≥ б≥р ортақ бағытқа қарай беттейд≥.

1) Ќақты мақсаттар қойылады және ұйымның ≥шк≥ ортасы мен бәсекелестер туралы барлық ақпараттар жинастырылады.

2) SWOT Цталдау жасалып (ұйымның мықты және әлс≥з жақтарын, мүмк≥нд≥ктер≥ мен қау≥п-қатерлер≥н анықтауға мүмк≥нд≥к беред≥), барлық мүмк≥нд≥ктер мен қау≥п-қатерлер анықталады.

3) Ѕасқарма нақты қай тауарлармен және қандай ≥с-әрекеттермен айналысу керект≥г≥н анықтайды.

—тратеги€лық жоспарлаудың басты м≥ндет≥ Ц ұйымдағы жаңадан еңг≥з≥лгендерд≥ жетк≥л≥кт≥ дәрежеде қамтамасыз ету. —тратеги€лық жоспарлау басқару қызмет≥н≥ң төрт түр≥н қамтиды: ресурстарды бөлу; сыртқы ортаға бей≥мделу; ≥шк≥ үйлест≥ру және ұйымдық стратеги€лық болжамдау. —тратеги€лық жоспарлаудың өз≥н≥нд≥к белг≥лер≥:

1) —тратеги€ны көпш≥л≥к жағдайда жоғарғы басшылар тұжырымдайды, б≥рақ оны жүзеге асыруға барлық деңгейлерд≥ң қатысуы көзделед≥.

2) —тратеги€лық жоспар жеке б≥р ұйымға ғана емес, бұл корпораци€ның болашағы үш≥н жасалады.

3) —тратеги€лық жоспар көлемд≥ зерттеулермен және нақты деректермен нег≥зделу≥ ти≥с.

4) —тратеги€лық жоспар фирманың айқындылығын, дербест≥л≥г≥н б≥лд≥ред≥, мұның өз≥ олардың белг≥л≥ белг≥л≥ б≥р жұмыскерлерд≥ тартуына ықпал етед≥.

5) —тратеги€лық жоспарды жасағанда, ұзақ уақыт бойы тұтастығын сақтаумен қоса, қажет болған жағдайда жет≥лд≥руд≥ және қайта бағыттауды жүзеге асыратындай икемд≥ болуы ти≥с.

—тратеги€лық жоспарды құрар алдында келес≥ қағидаларды ескерген жөн:

—траги€келес≥ кезендерде жүрг≥з≥лед≥ “и€нақты шеш≥м стратеги€сы. ћысалы: јмерика және ∆апони€ның таңдаулы фирмалары өнд≥р≥ст≥ ұдайы жет≥лд≥р≥п, жұмысты ең жаңа және таңдаулы әд≥стермен орындау үш≥н ақша бөлед≥, жақсы үйрет≥лген ұжымның өсу≥ мен дамуына күрдел≥ қаржы жұмсайды.

- “әуекел стратеги€сы.

- ћенеджмент иде€сының стратеги€сы. Әрб≥р бизнесте ең бағалысы ақша, тауар, жабдық, ғимарат емес, ал ұтымды идеа бағаланады.

- —тратеги€ әсерл≥л≥г≥ фирмаға тамаша жұмыс қаб≥лет≥н сақтауға мүмк≥нд≥к беред≥.

- ћашықтанған мамандарды таңдау стратеги€сы. Ѕасты мақсат Ц мақсат айқындалғаннан оның әд≥с≥ мен төлеу әд≥с≥ белг≥леннен кей≥н фирманың әрб≥р өызметш≥с≥н≥ң дербес әрекет ету≥не ықпал ету, €ғни фирмада ти≥мд≥ жұмыс ≥стейт≥н машықтанған өызметш≥лер құрамының болуын қамтамассыз ету[6].

- ∆ең≥лдету стратеги€сы

- —апа стратеги€сы

- јдалдық және бер≥лгенд≥к стратеги€сы

- џнтымақтасу стратеги€сы.

1) —аланың жағдайымен болашақ дамуының сипатаммасын нег≥здеу;

2) —аладағы бәсекелес т≥к ортаны талдау

3) Ѕәсекелестерд≥ң ≥с-әрекет≥н талдау

4) ћакроортаны талдау

5)  әс≥порының бәсекелест≥г≥н бағалау

6)  әс≥порынның потенциалын пайдаланудың күшт≥ және әлс≥з жақтарын талдау.

 әс≥порын қолданатын кез келген стратеги€лық шараларға өз≥н≥ң мән≥ бойынша инноваци€лық сипат тән, себеб≥ қалай болса да олар кәс≥порынның экономикалық, өнд≥р≥ст≥к, әлеуетт≥к жақтарына жаңалық енг≥зуге нег≥зделген. ћысалы, нарықтық шаруашылықты сипаттайтын стратеги€лардың б≥р≥ нарықтық-тауар стратеги€лары, олар технолги€ның жаңа түрлер≥н дамытуға, өнд≥руге, пайдалануға, €ғни инноваци€ға нег≥зделген.  әс≥порынның даму стратеги€сы олардың тұрақты дамуын және қызмет жасауларын қамтамасыз етед≥. ќлар сондай-ақ, ғылыми-техникалық жет≥ст≥ктерд≥ ұйымдастыру аймақтарында, техника және технологи€ аймағында қолдануға нег≥зделед≥.

—тратеги€ларды таңдау әр түрл≥ факторларға, соның ≥ш≥нде кәс≥порындардың нарқытағы орнына, оның серп≥л≥с≥н≥ң өзгер≥с≥не, өнд≥р≥ст≥к және техникалық әлеуеттер≥не, өнд≥р≥лет≥н тауарларға және қызметке, экономикадан және мәдени орта факторларына тәуелд≥.

 әс≥порын өз≥н≥ң нарықтағы инноваци€лық стратеги€ларының жұмыс ≥стеу≥н таңдауда сыртқы орта мен өздер≥н≥ң жеек ресурстарының жағдайын ескеред≥.

 әс≥порынның инноваци€лық са€сатын жасау олардың алдына қойған мақсаттарының жақын және алыс болашақта даму стратеги€сын анықтайды, сондай-ақ кәс≥порынның әлеуетт≥ мүмк≥нд≥г≥не қарай оны қажетт≥ ресурстармен қамтамасыз ет≥лу≥н анықтайды. —ондықтан кәс≥порынның инноваци€лық бағыттары келес≥ жолдар арқылы қалыптасады:

-  әс≥порынның басты мақсатын жүзеге асыру;

- ∆аңа өн≥мдерд≥ игеру және жаңалық енг≥зу кез≥нде ресурстардың экономикалық пайдаланылуын қамтамасыз ету;

-  әс≥порын қызмет≥н≥ң инноваци€лық белсенд≥л≥г≥н анықтауда шығармашылық ынталандыруды пайдалану[7].

Ѕасқарушыының барлық күш ж≥гер≥ бағытталған мақсаттарды үзд≥к нәтижен≥ң қорытындысы рет≥нде қарастыру оларды функционалдық (жүйен≥ң қол жетк≥зген жағдайын қолдау) және жаңа (жаңа сапалы жүйеге қол жетк≥зу) деп ек≥ге бөл≥нед≥.

Қорыта айтқанда, стратеги€ деген≥м≥з кәс≥порындардың нарықтағы қаз≥рг≥ және болашақ мақсатарын жүзеге асыру үш≥н ресурстарды пайдаланудың (капитал, жұмыс күш≥) ең нәтижел≥ баламаларын ≥здест≥ру болып табылады.

  1. —тратеги€ның ек≥ түр≥ қарастыралады:

1) Ѕазалық стратеги€ Ц нарықтық жағдайда әр түрл≥ мәселелерд≥ шешу кез≥ндег≥ кәс≥порынның ≥с-әрекет модел≥. ћысалы:

- Ќарықты таңдау стратеги€сы;

- “аңданған нарықта бәсекелест≥к стратеги€сы.

2) ‘ункционалдық стратеги€ Ц кәс≥порын бөлшектер≥н≥ң арнайы бөл≥нген әр түрл≥ ≥с-шаралары мен бағдарламалары.

 әс≥порын ережеге сай төмендег≥дей стратеги€ның түрлер≥н таңдайды:

- Ѕасыңқы стратеги€. Ѕұл стратеги€ның түр≥ кейде менменш≥л деп те аталады, себеб≥ кәс≥порын мұндай жағдайда нарықта алғашқылардың б≥р≥ болуға тырысады. ћұндай стратеги€ның жүзеге асыру үш≥н жоғарғы инноваци€лық жағдай, жоғарғы ғылыми-техникалық әлеует, дәстүрден тыс шеш≥м қабылдайтын әк≥мш≥л≥к, тәуекелге бел буу, нарықты тану және маркетингт≥к мекемелерд≥ң дамуын қарастыру қажет.

- Қорғаныстық стратеги€сы.ћұндай стратеги€ кез≥нде кәс≥порында басшылық назарына ≥л≥нбеген зерттеу жұмыстары мен құрулар жүзеге асырылады, олардың нег≥зг≥ мақсаты Ц бәсекелестерден техникалық-технологи€лық даму саласында қалып қалмау.

- ≈л≥ктеуш≥л≥к стратеги€сы.  өп жағдайда стратеги€ның мұндай түр≥ жұтып алушы деп аталады. ∆ұтып алушы стратеги€сы басқа фирмалар мен алынған инноваци€лық шеш≥мдерд≥ (қорғалған патенттерд≥ немесе ноу-хауды) сатып алуға нег≥здел≥п отырады

- —егментт≥к стратеги€сы. ќсындай стратеги€ өн≥мд≥ саралауға және шағын нарықта максималды мүмк≥н болатын үлест≥ ұстап тұру ұмтылысына нег≥зделген.

- ƒәстүрл≥ стратеги€. Қаз≥рг≥ уақытта дәстүрл≥ деп аталатын кәс≥порынның стратеги€сы өте ауқымды қолданысқа ие болы отыр, оның басшылығы бар өн≥м≥н≥ң жоғары сапасын танытудан басқа еш нәрсеге ұмытылмайды. Ѕәсеке жағдайында мұндай кәс≥порын тез артта қалады, ал одан ке≥н банкротқа ұйшырайды.

- “әуелд≥ стратеги€. ћұндай стратеги€ тұтынушылар немесе мемлекетт≥к органдар жаңа өн≥мд≥ не технологи€ны күшпен енд≥рген кәс≥порындарда байқалады.

- ѕионерл≥к стратеги€. Ѕұл стратеги€ның басқа стратеги€ның ерекше түр≥ рет≥нде ерекше атап көрсетуге болады, ол нарықтың жаңа не еск≥ сегменттер≥н толық өзгертумен байланысты.

»нноваци€лық менеджментт≥ң келес≥ стратеги€лық бөл≥ктер≥н қарастыруға болады:

- —тратеги€лық сараптау;

- —тратеги€лық таңдау;

- —тратеги€ның жүзеге асыру;

- ∆ет≥ст≥к индикаторы[8].

‘ирма ұстанатын стратеги€ға байланысты ұйымының төрт түр≥н көрсетуге болады:

1) ¬иоленттер Ц жалпы өнд≥р≥ст≥ жүзеге асыратын, қоғамдық нарыққа өз≥н≥ң немесе сатып алынған өн≥ммен, бәсекелестер≥нен өнд≥р≥с саны мен ауқымының нәтижес≥ арқылы алға шығатын ≥р≥ компани€лар.

2) ѕатиенттер Ц ерекше сипаттамасы бар жаңа немесе жаңғыртылған өн≥мд≥ шығару қоғамдық нарықтың тар сегмент≥не бей≥мделет≥н компани€.

3) Ёксплеренттер Ц нарыққа жаңа (түбегейл≥ жаңашыл) өн≥ммен шығатын және нарықтың б≥р үлес≥н жауалап алатын фирмалар.

4)  оммутанттар Ц жерг≥л≥кт≥ нарықтың сұраныс жағдайына бей≥мделет≥н, Ђвиолентї және Ђпатиенттерменї сегментттерд≥ толтыратын, жаңа тауарлар және жаңа технологи€лар пайда болғаннан кей≥н жаңа қызмет көрсету түрлер≥н игерет≥н, инноваци€ларды енг≥зет≥н және оларды тұтынушыларға жетк≥зет≥н компани€лар.

“әж≥рибе жүз≥нде кәс≥порын инноваци€лық стратеги€ның белг≥л≥ б≥р түо≥н ешқашан ұстанбайды. Ќарықта сыртқы жағдайлардың үнем≥ өзгеру≥ фирма басшылығын мақсатқа жету жолдарын, сондай-ақ стратеги€ түр≥н өзгертуге ерк≥с≥з итермелейд≥.

 әс≥порын үш≥н профильд≥ экономика саласының ти≥мд≥ дамуы және бәскелест≥кт≥ң төмен деңгей≥ кез≥ндег≥ басынқы стратеги€ның маңызы зор. Ќарық және бәсекелест≥к кеңейген кезде кәс≥порынның барлық күш≥ өн≥мд≥ жақсарту бойынша қорғаныстық стратеги€ға немесе лицензи€лаушылық стратеги€ға бағытталуы ти≥с.

Ѕақылау сұрақтары:

1.—тратеги€лық жоспардың қажетт≥л≥г≥ мен мазмұны

2.—тратеги€лық жоспарлаудың нег≥зг≥ бағыттары

3.—андық және сапалық жоспарлау

4.—тратеги€лық жоспардың нег≥зг≥ қағидалары





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2016-12-05; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 583 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

ƒва самых важных дн€ в твоей жизни: день, когда ты по€вилс€ на свет, и день, когда пон€л, зачем. © ћарк “вен
==> читать все изречени€...

573 - | 526 -


© 2015-2024 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.072 с.