Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


ƒәр≥с. —ақтандыру жарнасының мән≥ және оның түрлер≥.




—ақтандыру жарнасы үш тұрғыдан қарастырылады: экономикалық, заңнамалық және математикалық. —ақтандыру жарнасының экономикалық мән≥ жағымсыз оқиғалардың зи€нды әсер≥нен өз мүдделер≥н сақтау мақсатында сақтанушымен бөл≥нет≥н ұлттық табыстың бөл≥г≥ рет≥нде көр≥нед≥. «аңнамалық тұрғыдан сақтандыру жарнасы сақтандыру жауапкерш≥л≥г≥н≥ң ақшалай көр≥н≥с≥ деп анықталған, сақтандыру шартын жасасушылармен расталады. ћатематикалық мағынада сақтандыру жарнасы сақтанушының сақтандырушыға кезенд≥ қайталанатын төлем≥. —ақтандыру жарнасын есептеу тәрт≥б≥. ≈гер:

І ¬ - өм≥рд≥ сақтандыру бойынша сақтандырушы м≥ндеттемен≥ң көлем≥ болс,

І јх - б≥р рентаның құны, мұндағы х- сақтандыру жарнасын төлейт≥н тұлғаның жасы;

І –х Ц сақтандыру жарнасы.

 

ќнда –х=¬/јх,

егер, сақтаныдыру жарналары өм≥р бойы төленсе, немесе:

 

–х=¬/Ltјх,

егер, сақтаныдыру жарналары мерз≥мд≥ болса.

 елт≥р≥лген формулалар сақтандыру жарнасы математикалық мағынада тек орташа шама рет≥нде көр≥н≥с табуы мүмк≥н, €ғни сақтандыру портфел≥н≥ң б≥р полис≥не сәйкес келет≥н сақтандырушының барлық м≥ндеттемелер≥н≥ң бөл≥г≥ рет≥нде.

—ақтандыру жарнасы сақтандырушы жауапкерш≥л≥г≥ сақтандыру жиынтығының ≥ш≥нде бөлек алынған б≥рл≥ктерге бөл≥ну≥н көрсетед≥. ќның көлем≥ көптеген факторларға тәуелд≥. Ѕәр≥нен бұрын жеке және мүл≥кт≥к сақтандырудың салалық ерекшел≥ктер≥не байланысты. ∆еке сақтандыру бойынша нетто-ставканы анықтағанда өл≥м, мүгедект≥к, зақым ауру ықтималдығын болжау керек. Ўарттың сақтандыру сомасының көлем≥ және пайда нормасы назарға алынады. ћүл≥кт≥к сақтандыру бойынша нетто-ставканы анықтағанда келес≥ факторлар ескер≥лед≥:

І сақтандыру оқиғасының болу ықтималдығы;

І тәуекелд≥ң жи≥л≥г≥ және ауырлығы;

І шарттың сақтандыру сомасының көлем≥.

ћүл≥кт≥к сақтандыруда маңызды емест≥г≥не байланысты пайда нормасы назарға алынбайды. —ақтандыру жарнасы өз≥н≥ң арнауына байланысты келес≥ түрлерге бөл≥нед≥: тәуекел сыйлығы, жинақтау сыйлығы, нетто сыйлығы (жарна), брутто сыйлығы.

“әуекел сыйлығы Ц тәуекелд≥ жабуға арналған ақшалай түрде сақтандыру жарнасының б≥р бөл≥г≥н б≥лд≥рет≥н таза нетто- сыйлық. “әуекел сыйлығының көлем≥ сақтандыру оқиғасының ықтималдық дәрежес≥не тәуелд≥. “әуекел жарнасының тәуекелд≥ң уақыт және кең≥ст≥кте болуы ықтималдығының туындысы рет≥нде қарастыруға болады.

∆инақтау сыйлығы өм≥рд≥ сақтандыру шарттарында болады. ќл сақтандыру мерз≥м≥ а€қталғанда сақтандырушының төлемдер≥н жабуға арналған. ∆инақтау сыйлығының көлем≥ сақтандыру шартының жұмыс атқару мерз≥м≥нде өзгеру≥ мүмк≥н. “әуекел сыйлығы мен жинақтау сыйлығын үйлест≥ру және сақтандыру жағдайларын нетто-сыйлық сақтандыру шартының жұмысын атқару мерз≥м≥нде өзгермейт≥ндей құру қажет. Ќетто-сыйлығының белг≥ленген көлем≥ уақыт өткен сайын тәуекелд≥ң өсу≥не байланасты тәуекел сыйлығы көбейед≥, ал жинақтау сыйлығы аза€ды. ћұндай жағдайда нетто- сыйлық құрылғыларының жалпы тепе-теңд≥г≥н қолдайды.

Ќетто- сыйлық Ц сақтандырудың бер≥лген түр≥не белг≥л≥ уақыт аралығында сақтандыру төлемдер≥н жабуға қажетт≥ сақтандыру жарнасының бөл≥г≥. Ќетто-сыйлық көлем≥ тәуекел дамуына тура тәуелд≥. Ќетто-сыйлық тәуекел сыйлығына тең болады, егер тәуекел дамуының жалпы жоспарлығы орын алса. Ѕ≥рақ сақтандыру жарнасы бер≥лген төлемдерд≥ң орташа мөлшер≥ болғандықтан, оның оң және тер≥с ауытқулары болуы мүмк≥н.  еп≥лд≥к үстемес≥ мүмк≥н ауытқулардың орнын толытыруы тәуекел сыйлығына жасалады.

∆етк≥л≥кт≥ сыйлық сақтандырушының шығындарына к≥рет≥н нетто-сыйлықпен жүктеме сомасына тең болады. ∆ект≥л≥кт≥ сыйлық брутто-сыйлық немесе тарифкт≥к қойылым рет≥нде қарастырылуы мүмк≥н.

Ѕрутто- сыйлық Ц сақтандырушының тарифт≥к қойылымы. јлдын алу шараларын жүрг≥зу, жарнама және насихат, сақтандарудың зи€нды түрлер≥н≥ң шығындарын жабу және басқалармен байланысты жетк≥л≥кт≥ жарна мен шығындарды жабу үстемдер≥нен құралған. Ѕрутто- қойылымға к≥рет≥н әрб≥р үстемел≥к элемент, тарифт≥к қойылымныңставканың өсу≥не әкелед≥.

Ұсынылатын әдебиеттер

Ќег≥зг≥: [ 1. 13-21, 2. 15-27, 3. 11-24 бет],

Қосымша: [ 3. 3-11 бет]

Ѕақылау сұрақтары

1. Қызметт≥ жүрг≥зу шығындарын ж≥ктең≥з?

2. “арифкт≥к са€саттың қағидаларын атаңыз?

3. “арификтерд≥ есептеу кезеңдер≥н сипаттаңыз?

4 —ақтандыру жарнасының әртүрл≥ тұрғылары бойынша мән≥н ашыңыз?

9-дәр≥с. Әлеуметт≥к сақтандыру

Қоғам дамуының объективт≥ факторларының б≥р≥ болып белг≥л≥ б≥р себептерге байланысты қоғамдық еңбекке қатыспайтын және еңбекақы арқылы өз≥н≥ң өм≥р≥н қамсыздандыра алмайтын тұлғаларды материалдық қамтамасыз ету қажетт≥л≥г≥ болып табылады. ќсындай қоғам мүшелер≥н қамтамасыз ету мақсатында құрылған жиынтық өн≥мн≥ң белг≥л≥ б≥р бөл≥г≥ бағытталады. “ауар-ақша қатынастарының қызмет ету жағдайында жиынтық өн≥мн≥ң бұл бөл≥г≥, белг≥л≥ б≥р ақша қорларын құру және пайдалану арқылы қолданылады.

Әлеуметт≥к сақтандыру Ц бұл, қатынастар жиынтығы болып табылады, €ғни, оның көмег≥мен еңбекке жарамсыз немесе әр түрл≥ себептерге байланысты өз≥н≥ң мүмк≥нд≥ктер≥ң жүзеге асыра алмайтын тұлғаларды материалдық қамтамасыз ету үш≥н ақша қаражаттарының қорлары құру және пайдануды айтады.

Әлеуметт≥к сақтандыруды ұйымдастыру келес≥ қағидаларға нег≥зделед≥:

- жеке жауапкерш≥л≥к - қызметкерлер өздер≥н≥ң сақтандыруына қатысады, төлемдер мөлшер≥ қызметкерлерд≥ң алдын ала жарналары және сақтандыру өт≥л≥не байланысты;

- ынтымақтастық Ц жұмыс беруш≥лер, жалдамалы қызметкерлер және мемлекет сақтандыруға қаржылай қатысып, мүддел≥лерге өздер≥н≥ң жарнамаларымен көмек көрсетед≥ (сақтандыру жағдайы болғанда);

- ұйымдастырушылық өз≥нЦөз≥ басқару Ц ек≥ әлеуметт≥к субъект≥лер және сақтандыру қоғамдастықтары арасында ынтымақтастықты күшейтет≥н, қызметкерлерд≥ң өк≥летт≥ өк≥лдер≥ және тұрмыс беруш≥лер жүзеге асыратын әлеуметт≥к сақтандыру органдарын басқару, әлеуметт≥к сақтандыру жүйес≥н қоғамға ²ашық ² жасап, әлеуметт≥к тұрақтылық, халықтың демократи€лық сана сез≥м≥н≥ң құрылуына себеп болады;

- жалпылық Ц әлеуметт≥к сақтандыру мүдделенуш≥лерд≥ң ең үлкен бөл≥ктер≥н қамтиды, ол сақтандырылғандардың құқықтарының ≥ске асуын заңнамалық кеп≥лд≥кпен белг≥леумен, ти≥ст≥ төлемдерд≥ жүзеге асыру тәрт≥б≥ және қызымет көрсетумен бейнеленед≥;

- м≥ндеттл≥к (мәжбүрл≥к) әлеуметт≥к сақтандырудың жұмыс беруш≥лер және сақтандырылғандардың ерк≥ және мүдделер≥не тәуелс≥з болуы жұмыс беруш≥лермен және қызыметкерлермен, сонымен қатар белг≥л≥ жағдайларда мемлекетпен (мемлекетт≥к бюджетт≥ң) сақтандыру жарналарын төлеу м≥ндетт≥л≥г≥мен (заң бойынша) бейнеленед≥;

- мемлекетт≥к реттеу Ц сақтандыруды қорғау саласында, төлемдер деңгей≥ және қызмет көрсету сапасы, жәрдемақы тағайындау шарттары, қаржы қаражаттардың дұрыс пайдаланылуын бақылау.

Әлеуметт≥к сақтандырудың ең маңызды қызметтер≥не мыналао жатады:

- қорғау қызмет≥ Ц сақтандырудың қалыптасқан материалдық деңгей≥н қамтамасыз етуден тұрады, егер табыстың жай көздер≥ қол жетпес болса, сонымен қатар оның жеке бюджет≥нде алдын ала ескер≥лмеген қосымша шығындар;

- орнын толтыру қызмет≥ Ц табысты жоғалтуды материалдық өтеу көмег≥мен еңбекке жарамдылығынан айырылу және денсаулыққа зи€нның орнын толтыру, сонымен қатар емделу және реабилитаци€мен байланысты қызметтерд≥ төлеуден тұрады;

- ұдайы өнд≥р≥ст≥к қызмет≥ Ц науқас, қарттың, мүгедек жүкт≥л≥к жағдайында ұдайы өнд≥р≥ст≥к қалыпты өту≥не жағдай жасау барысында сақтанушылардың (жан ұ€сының мүшелер≥н≥ң) барлық шығындарын өтеуд≥ қамтамасыз ету;

- қайта бөлу қызмет≥ - әлеуметт≥к сақтандыру қоғамдық өн≥мд≥ қайта бөлуге едәу≥р әсер етед≥. —ақтандырылғанның тұтынуына бағытталатын әлеуметт≥к төлемдер қайта құрылған құнның үлес≥н өс≥ред≥ Қызметт≥ң мән≥ барлық сақтандырылғандардың жұмыс беруш≥ және мемлекет арасында әлеуметт≥к тәуекел бойынша материалдық жауапкерш≥л≥кт≥ бөлуден тұрады.

- тұрақтандыру қызмет≥ - жалдамалы жұмысшылардың т≥рш≥л≥к әрекет≥не маңызды сұрақтар бойынша әлеуметт≥к субъект≥лерд≥ң мүдделер≥н қиыстыру - әлеуметт≥к қорғау деңгей≥; әлеуметт≥к сақтандыруға жататын тұлғалар тобы; әлеуметт≥к субъект≥лер арасында қаржылық жұктемен≥ бөл≥п тарату; әлеуметт≥к сақтандыруды басқаруға қатысу.

Қ– 2005 жылдың 1 ақпанынан бастап м≥ндетт≥ әлеуметт≥к сақтандыру келес≥ түрлерге бөл≥нед≥:

1) еңбек ету қаб≥лет≥нен айрылған жағдай;

2) асыраушысынан айрылған жағдай;

3) жұмысынан айрылған жағдай.

ћ≥ндетт≥ әлеуметт≥к сақтандырудың нег≥зг≥ қағидалары мыналар болып табылады:

1) Қазақстан –еспубликасының м≥ндетт≥ әлеуметт≥к сақтандыру туралы заңдарын сақтау мен орындаудың жалпыға б≥рдейл≥г≥;

2) әлеуметт≥к төлемдерд≥ қамтамасыз ету үш≥н қолданылатын шараларға мемлекетт≥ң кеп≥лд≥к беру≥;

3) м≥ндетт≥ әлеуметт≥к сақтандыру жүйес≥не қатысудың м≥ндетт≥л≥г≥;

4) осы «аңға сәйкес әлеуметт≥к аударымдарды әлеуметт≥к төлемдерге пайдалану;

5) әлеуметт≥к төлемдерд≥ң осы «аңда көзделген шарттар бойынша м≥ндетт≥л≥г≥;

6) әлеуметт≥к төлемдерд≥ң мөлшер≥н саралау;

7) м≥ндетт≥ әлеуметт≥к сақтандыруды қамтамасыз етет≥н мемлекетт≥к органдардың қызмет≥ндег≥ жари€лылық.

∆ұмыс ≥стейт≥н зейнеткерлерд≥ қоспағанда, қызметкерлер, Қазақстан –еспубликасының аумағында тұрақты тұратын және Қазақстан –еспубликасының аумағында табыс келт≥рет≥н қызметт≥ жүзеге асыратын шетелд≥ктер мен азаматтығы жоқ адамдарды қоса алғанда, өз≥н-өз≥ жұмыспен қамтыған адамдар м≥ндетт≥ әлеуметт≥к сақтандырылуға ти≥с.

ћ≥ндетт≥ әлеуметт≥к сақтандыру жүйес≥не қатысушылар үш≥н Қорға төленуге ти≥ст≥ әлеуметт≥к аударымдар мынадай мөлшерде белг≥ленед≥:

2005 жылдың 1 қаңтарынан бастап - әлеуметт≥к аударымдарды есептеу объект≥с≥нен 1,5 процент;

2006 жылдың 1 қаңтарынан бастап - әлеуметт≥к аударымдарды есептеу объект≥с≥нен 2 процент;

2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап - әлеуметт≥к аударымдарды есептеу объект≥с≥нен 3 процент.

. Қазақстан –еспубликасының салық заңдарына сәйкес арнаулы салық режим≥ қолданылатын өз≥н-өз≥ жұмыспен қамтыған адамдар үш≥н олардың өз пайдасына төлейт≥н әлеуметт≥к аударымдарының мөлшер≥:

2005 жылдың 1 қаңтарынан бастап - Қазақстан –еспубликасының заң акт≥лер≥нде белг≥ленет≥н ең төмен жалақының 1,5 процент≥;

2006 жылдың 1 қаңтарынан бастап - Қазақстан –еспубликасының заң акт≥лер≥нде белг≥ленет≥н ең төмен жалақының 2 процент≥;

2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап - Қазақстан –еспубликасының заң акт≥лер≥нде белг≥ленет≥н ең төмен жалақының 3 процент≥ болады.

≈ңбек ету қаб≥лет≥нен айрылған жағдайдағы әлеуметт≥к төлем өз≥ үш≥н әлеуметт≥к аударымдар жүрг≥з≥лген м≥ндетт≥ әлеуметт≥к сақтандыру жүйес≥не қатысушыға, әлеуметт≥к төлем алуға өт≥н≥ш берген уақытта жұмысты тоқтатқанына немесе ≥степ жатқанына қарамастан, тағайындалады.

≈ңбек ету қаб≥лет≥нен айрылған жағдайда әлеуметт≥к төлемдер тағайындау үш≥н өт≥н≥шке:

1) жеке басын куәландыратын құжат;

2) тұрғылықты жер≥ туралы мәл≥меттер;

3) еңбек ету қаб≥лет≥нен айрылу дәрежес≥н куәландыруды жүрг≥зу мен белг≥леу туралы мәл≥меттер қоса т≥ркелед≥.

≈ңбек ету қаб≥лет≥нен айрылу дәрежес≥н куәландыру, белг≥леу тәрт≥б≥н Қазақстан –еспубликасының заңдарына сәйкес азаматтардың денсаулығын сақтау саласындағы уәк≥летт≥ мемлекетт≥к органның кел≥с≥м≥ бойынша әлеуметт≥к төлемдерд≥ тағайындау жөн≥ндег≥ уәк≥летт≥ орган айқындайды. Құжаттарды рес≥мдеу мерз≥м≥ өт≥н≥ш бер≥лген күннен бастап б≥р айдан аспауға ти≥с. ≈ңбек ету қаб≥лет≥нен айрылған жағдайда әлеуметт≥к төлем адамдардың әлеуметт≥к төлемдер тағайындауға өт≥н≥ш берген күннен бастап, еңбек ету қаб≥лет≥нен айрылды деп белг≥ленген барлық кезеңге тағайындалады. ≈ңбек ету қаб≥лет≥нен айрылу дәрежес≥ өзгерген жағдайда әлеуметт≥к төлем еңбек ету қаб≥лет≥нен айрылу дәрежес≥ өзгерген күннен бастап еңбек ету қаб≥лет≥нен айрылудың жаңадан белг≥ленген дәрежес≥не сәйкес келет≥н мөлшерде жүзеге асырылады. Ѕұл ретте әлеуметт≥к төлемдерд≥ тағайындау жөн≥ндег≥ уәк≥летт≥ орган орталыққа және оның құрылымдық бөл≥мшелер≥не әлеуметт≥к төлемдер мөлшер≥н≥ң өзгерген≥ туралы шығарылған шеш≥мге қатысты үш жұмыс күн≥ ≥ш≥нде хабарлайды. Қайта куәландырылушы еңбек етуге қаб≥летт≥ деп танылған жағдайда, әлеуметт≥к төлемд≥ тағайындау жөн≥ндег≥ уәк≥летт≥ орган оны еңбек етуге қаб≥летт≥ деп шеш≥м шығарған күннен бастап әлеуметт≥к төлем тоқтатылады. Ѕұл ретте уәк≥летт≥ орган орталыққа және оның құрылымдық бөл≥мшелер≥не шығарылған шеш≥м туралы үш жұмыс күн≥ ≥ш≥нде хабарлайды. ≈ңбек ету қаб≥лет≥нен айрылған жағдайда ай сайынғы әлеуметт≥к төлемдерд≥ң мөлшер≥ әлеуметт≥к аударымдар объект≥с≥ рет≥нде ескер≥лген соңғы жиырма төрт ай ≥ш≥ндег≥ табыстың Қазақстан –еспубликасының заң акт≥лер≥нде белг≥ленген ең төмен жалақының сексен процент≥н шегергендег≥ орташа айлық мөлшер≥н табысты алмастырудың, еңбек ету қаб≥лет≥нен айрылу мен қатысу өт≥л≥н≥ң ти≥ст≥ коэффициенттер≥не көбейту арқылы айқындалады.

Ѕұл ретте табысты алмастыру коэффициент≥ - 0,6 болады.

≈ңбек ету қаб≥лет≥нен айрылу коэффициент≥: жалпы еңбек ету қаб≥лет≥нен айрылу дәрежес≥ сексеннен жүз процентке дей≥н болатын еңбек ету қаб≥лет≥нен айрылған адамдар үш≥н - 0,7; жалпы еңбек ету қаб≥лет≥нен айрылу дәрежес≥ алпыстан сексен процентке дей≥н болатын еңбек ету қаб≥лет≥нен айрылған адамдар үш≥н - 0,5; жалпы еңбек ету қаб≥лет≥нен айрылу дәрежес≥ отыздан алпыс процентке дей≥н болатын еңбек ету қаб≥лет≥нен айрылған адамдар үш≥н - 0,3 болады.

Қатысу өт≥л≥н≥ң коэффициент≥ м≥ндетт≥ әлеуметт≥к сақтандыру жүйес≥н≥ң өз≥ үш≥н әлеуметт≥к аударымдар жүрг≥з≥лген қатысушысы үш≥н: алты айдан кем болғанда - 0,1; алты айдан он ек≥ айға дей≥н - 0,7; он ек≥ айдан жиырма төрт айға дей≥н - 0,75; жиырма төрт айдан отыз алты айға дей≥н - 0,85; отыз алты айдан қырық сег≥з айға дей≥н - 0,9; қырық сег≥з айдан алпыс айға дей≥н - 0,95; алпыс және одан да көп айларға - 1,0 болады.

јлушы жасына қарай зейнетақы төлемдер≥н алуға құқық берет≥н жасқа жеткен кезде еңбек ету қаб≥лет≥нен айрылу жағдайында бер≥лет≥н әлеуметт≥к төлемдер тоқтатылады. Қайтыс болған (сот хабар-ошарсыз кетт≥ деп таныған немесе қайтыс болды деп жари€лаған) асыраушының - өз≥ үш≥н әлеуметт≥к аударымдар жүрг≥з≥лген м≥ндетт≥ әлеуметт≥к сақтандыру жүйес≥не қатысушысының мына отбасы мүшелер≥ асыраушысынан айрылған жағдайда әлеуметт≥к төлемдер тағайындалуына және алуға құқылы:

1) ќн сег≥з жасқа толмаған және, егер олар он сег≥з жасқа толғанға дей≥н мүгедек болып қалса, осы жастан асқан балалары, оның ≥ш≥нде асырап алған балалары, аға-≥н≥лер≥, апа-с≥ңл≥лер≥ мен немерелер≥. Ѕұл ретте аға-≥н≥лер≥н≥ң, апа-с≥ңл≥лер≥ мен немерелер≥н≥ң еңбек етуге қаб≥летт≥ ата-аналары болмаған немесе олар ата-аналарынан алимент алмаған жағдайда. ≈гер осы тармақшада аталған адамдар жалпы орта, бастауыш кәс≥би б≥л≥м берет≥н оқу орындарының орта кәс≥би және жоғары кәс≥би б≥л≥м берет≥н күнд≥зг≥ нысанында оқыған жағдайда, әлеуметт≥к төлем оқу орнын б≥т≥ргенге дей≥н бер≥лед≥.

2) ∆асына және еңбекке қаб≥летт≥л≥г≥не қарамастан, ата-анасының б≥реу≥ немесе жұбайы, не атасы, әжес≥, аға-≥н≥с≥ немесе апа-с≥ңл≥с≥, егер ол қайтыс болған (сот хабар-ошарсыз кетт≥ деп таныған немесе қайтыс болды деп жари€лаған) асыраушының б≥р жарым жасқа толмаған балаларын, аға-≥н≥лер≥н, апа-с≥ңл≥лер≥н немесе немерелер≥н күт≥п-бағумен айналысатын болса.

Өздер≥ үш≥н м≥ндетт≥ әлеуметт≥к аударымдар жүрг≥з≥лген ата-ананың - м≥ндетт≥ әлеуметт≥к сақтандыру жүйес≥не қатысушының қамқорлығынсыз қалған балаларға тағайындалған әлеуметт≥к төлемдер Қазақстан –еспубликасының заң акт≥лер≥не сәйкес айрылып қалған әрб≥р ата-ана үш≥н асырап алушыға, қорғаншыға (қамқоршыға) төленед≥.

Ѕала кез≥нен ≤ немесе ≤≤ топтағы мүгедектер деп танылған адамдарға әлеуметт≥к төлемдер мүгедект≥к белг≥ленген мерз≥мге тағайындалады.

јсыраушысынан айрылған жағдайда әлеуметт≥к төлемдер тағайындау үш≥н өт≥н≥шке:

1) жеке басын куәландыратын құжат;

2) отбасы құрамы туралы мәл≥меттер;

3) асыраушысының қайтыс болуы туралы куәл≥кт≥ң көш≥рмес≥ немесе адамды хабар-ошарсыз кетт≥ деп тану туралы немесе қайтыс болды деп жари€лау туралы соттың шеш≥м≥;

4) қайтыс болған (сот хабар-ошарсыз кетт≥ деп таныған немесе қайтыс болды деп жари€лаған) адаммен туыстық қатынастарын растайтын құжаттың көш≥рмес≥ (неке туралы, қайтыс болған асыраушының балаларының тууы туралы, асырап алу туралы куәл≥ктер);

5) отбасы мүшелер≥н≥ң оқушылар немесе студенттер болып табылатыны туралы оқу орнынан алынған анықтама (оқу жылының басында жыл сайын жаңартылады);

6) қорғаншылық туралы құжат (қажет болған жағдайларда);

7) мүгедект≥к тобын куәландыруды жүрг≥зу және белг≥леу туралы мәл≥меттер (он сег≥з жасқа толмаған және осы жастан асқан балалары, оның ≥ш≥нде асырап алған балалары, аға-≥н≥лер≥, апа-с≥ңл≥лер≥ мен немерелер≥ бала кез≥нен ≤ немесе ≤≤ топтағы мүгедектер деп танылған жағдайда) қоса т≥ркелед≥.

Қайтыс болған (сот хабар-ошарсыз кетт≥ деп таныған немесе қайтыс болды деп жари€лаған) асыраушының асырауында болған, асыраушысынан айрылған жағдайда әлеуметт≥к төлем тағайындалуына және алуға құқығы бар отбасының барлық мүшелер≥не б≥р әлеуметт≥к төлем тағайындалады.

Қайтыс болған (сот хабар-ошарсыз кетт≥ деп таныған немесе қайтыс болды деп жари€лаған) асыраушының асырауында болған отбасы мүшес≥н≥ң жазбаша өт≥н≥ш≥ бойынша оның әлеуметт≥к төлем үлес≥ бөл≥нед≥ және оған бөлек төленед≥.

Әлеуметт≥к төлемн≥ң үлес≥н бөлу әлеуметт≥к төлемдер тағайындау жөн≥ндег≥ уәк≥летт≥ органға өт≥н≥ш жасалған күннен бастап жүрг≥з≥лед≥.

Қайтыс болған (сот хабар-ошарсыз кетт≥ деп таныған немесе қайтыс болды деп жари€лаған) асыраушының асырауында болған отбасы мүшелер≥ санының өзгерген≥ және ти≥с≥нше әлеуметт≥к төлемдерд≥ қайта есептеу туралы шеш≥мд≥ әлеуметт≥к төлемдер тағайындау жөн≥ндег≥ уәк≥летт≥ орган қайтыс болған (сот хабар-ошарсыз кетт≥ деп таныған немесе қайтыс болды деп жари€лаған) асыраушының асырауында болған отбасы мүшес≥н≥ң жазбаша өт≥н≥ш≥ нег≥з≥нде жүрг≥зед≥. Ѕұл peттe әлеуметт≥к төлемн≥ң мөлшер≥ әлеуметт≥к төлем алуға құқығы бар отбасы мүшелер≥н≥ң санына қарай ти≥с≥нше көбейед≥ немесе аза€ды.

јсыраушысынан айрылған жағдайда ай сайынғы әлеуметт≥к төлемдерд≥ң мөлшер≥ әлеуметт≥к аударымдар объект≥с≥ рет≥нде ескер≥лген соңғы жиырма төрт ай ≥ш≥ндег≥ табыстың Қазақстан –еспубликасының заң акт≥лер≥нде белг≥ленген ең төмен жалақының сексен процент≥ шегер≥лген орташа айлық мөлшер≥ табысты алмастыру, асырауындағылар санының және қатысу өт≥л≥н≥ң ти≥ст≥ коэффициенттер≥не көбейту арқылы айқындалады.

јсыраушысынан айрылған жағдайда төленет≥н әлеуметт≥к төлемдер қайтыс болған (сот хабар-ошарсыз кетт≥ деп таныған немесе қайтыс болды деп жари€лаған) асыраушының асырауында болған отбасы мүшелер≥не қайтыс болған (сот хабар-ошарсыз кетт≥ деп таныған немесе қайтыс болды деп жари€лаған) асыраушының отбасы мүшес≥н≥ң (мүшелер≥н≥ң) әлеуметт≥к төлем алу құқығы сақталатын кезең бойына ай сайын төлен≥п тұрады.

јсырауындағылар санының коэффициент≥ м≥ндетт≥ әлеуметт≥к сақтандыру жүйес≥не өз≥ үш≥н әлеуметт≥к аударымдар жүрг≥з≥лген қатысушы қайтыс болғанға дей≥н асырауында болған адамдар санына қарай айқындалады және асырауындағы б≥р адам болса - 0,4, асырауында ек≥ адам болса - 0,5, асырауында үш адам болса - 0,6, асырауында төрт және одан да көп адам болса - 0,8 болады.

∆ұмысынан айрылған жағдайда бер≥лет≥н әлеуметт≥к төлем жұмыспен қамту мәселелер≥ жөн≥ндег≥ уәк≥летт≥ органға адам жұмыссыз рет≥нде т≥ркеуге өт≥н≥ш берген күннен бастап тағайындалады.

∆ұмысынан айрылған жағдайда әлеуметт≥к төлем тағайындау үш≥н өт≥н≥шке:

1) жеке басын куәландыратын құжат;

2) тұрғылықты жер≥ бойынша мәл≥меттер;

3) жұмыспен қамту мәселелер≥ жөн≥ндег≥ уәк≥летт≥ органның анықтамасы қоса т≥ркелед≥.

∆ұмысынан айрылған жағдайда төленет≥н әлеуметт≥к төлемн≥ң мөлшер≥ әлеуметт≥к аударымдар объект≥с≥ рет≥нде ескер≥лген соңғы жиырма төрт ай ≥ш≥ндег≥ табыстың орташа айлық мөлшер≥н ти≥с≥нше табысты алмастыру коэффициенттер≥не және қатысу стажының коэффициент≥не көбейту арқылы айқындалады. Ѕұл ретте к≥р≥ст≥ алмастыру коэффициент≥ - 0,3 болады, ал қатысу өт≥л≥н≥ң коэффициент≥ осы «аңның 21-бабына сәйкес есептелед≥.

ћ≥ндетт≥ әлеуметт≥к сақтандыру жүйес≥не қатысушы үш≥н әлеуметт≥к аударымдар жүрг≥з≥лген жағдайда, оның жұмысынан айрылуы бойынша әлеуметт≥к төлемдерд≥ күнт≥збел≥к есептеумен алғанда:

- алты айдан он ек≥ айға дей≥н - кем≥нде б≥р ай үш≥н;

- он ек≥ айдан жиырма төрт айға дей≥н - ек≥ ай бойы;

- жиырма төрт айдан отыз алты айға дей≥н - үш ай бойы;

- отыз алты айдан жоғары - төрт ай бойы алуға құқығы бap.

Ұсынылатын әдебиеттер

Ќег≥зг≥: [ 1. 39-48, 2. 38-47, 5. 41-54 бет],

Қосымша: [ 9. 3-11 бет]

Ѕақылау сұрақтары:

1. Әлеуметт≥к сақтандыруды ұғымы және оның ұйымдастыру қағидаларын атап бер≥ң≥з?

2. Қ–-ның ћ≥ндетт≥ әлеуметт≥к сақтандырудың ерекшел≥ктер≥н ашып көрсет≥ң≥з?

3. ≈ңбек ету қаб≥лет≥нен айрылған, асыраушысынан айрылған және жұмысынан айрылған жағдайда төлемдер тағайындау үш≥н өт≥н≥шке қандай құжаттар т≥рк≥лед≥?

4. ћ≥ндетт≥ әлеуметт≥к сақтандырудың нег≥зг≥ қағидалары атап бер≥ң≥з?

 





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2016-11-20; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 1223 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

80% успеха - это по€витьс€ в нужном месте в нужное врем€. © ¬уди јллен
==> читать все изречени€...

2021 - | 1875 -


© 2015-2024 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.075 с.