| № | р/с | Саба қ ты ң та қ ырыптары | Са ғ ат саны | Мерзімі | Зертханалы қ ж ә не сараманды қ ж ұ мыстар | К ө рсетілімдер К ө рнекіліктер Құ рал-жабды қ тар | Ү йге тапсырма |
| 1 | 1 | Кіріспе (1сағат). | 1 | ||||
| I б ө лім. Жер бетінде тіршілікті ң пайда болуы ж ә не дамуы (8 са ғ ат). | |||||||
| I тарау. Жер бетінде тіршілікті ң пайда болуы туралы к ө з қ арастарды ң тарихы (2 са ғ ат). | |||||||
| 2 | 1 | Тіршіліктің пайда болу процесін және мәнін түсіндіретін алғашқы ғылыми талпыныстар. | 1 | Тiрi орга-мдердiң көптүрлiлiгiн, тiрi материяның құрылымдық деңгейлерiнің суреті | §1 | ||
| 3 | 2 | Ф.Редидің тәжірибелері, В.Гарвейдің ой-пікірлері, Л.Пастердің тәжірибелері. Тіршіліктің мәңгілік теориясы. Жер бетінде тіршіліктің пайда болуы туралы материалистік көзқарастар. | 1 | Көрсетілім: Л.Пастер тәжірибелерінің сызбанұсқасы. | §2 | ||
| II тарау. Жер бетінде тіршілік пайда болуыны ң ал ғ ышарттары (2 са ғ ат). | |||||||
| 4 | 1 | Жер бетінде тіршілік пайда болуының алғышарттары: ғарыштық және ғаламшарлық алғышарттар. | 1 | Көрсетілім: ғаламшарлық жүйелердің қалыптасу кезеңдерінің сызбанұсқасы | §3 | ||
| 5 | 2 | Жер дамуының ерте кезеңдеріндегі алғашқы атмосфера және химиялық элементтердің, бейорганикалық және органикалық молекулалардың эволюциясы. | 1 | Оқулықтағы суреттер мен кестелер. | §4 | ||
| III тарау. Жер бетінде тіршілікті ң пайда болуы туралы қ азіргі к ө з қ арастар (4 са ғ ат). | |||||||
| 6 | 1 | Тіршіліктің пайда болуы туралы қазіргі көзқарастар. | 1 | Көрсетілім: біржасушалы эукариоттардың, көпжасушалы организмдердің пайда болуының және өсімдіктер мен жануарлар дүниесі дамуының сызбанұсқасы. | §5 | ||
| 7 | 2 | А.И.Опариннің теориясы, С.Миллердің тәжірибелері. Протобиополимерлердің пайда болу теориясы. | 1 | Кестелер, сызбанұсқалар, суреттер слайдтар | §6 | ||
| 8 | 3 | Протобионттардың эволюциясы: ішкі ортаның қалыптасуы, органикалық табиғи катализаторлардың жарыққа шығуы, генетикалық кодтың пайда болуы. | 1 | Кестелер, сызбанұсқалар, суреттер слайдтар | §7 | ||
| 9 | 4 | Биологиялық эволюцияның бастапқы кезеңдері: фотосинтездің жүруі, эукариоттардың, жынысты көбеюдің және көпжасушалылықтың пайда болуы. | 1 | Кестелер, сызбанұсқалар, суреттер слайдтар | §8 | ||
| II бөлім. Эволюциялық ілім (23 сағат). | |||||||
| IV тарау. Тірі таби ғ атты ң эволюциясы туралы к ө з қ арастарды ң Дарвинге дейінгі дамуы (3са ғ ат). | |||||||
| 10 | 1 | Биология дамуының Дарвинге дейінгі кезеңі. Ғылымда «Әуелбастан мақсатқа сәйкестілік» және тірі табиғаттың өзгермейтіндігі туралы көзқарасы. | 1 | Көрсетілім: эволюциялық идеялардың дамуына үлес қосқан ғалымдардың портреттері мен өмірбаяндары. | §9 | ||
| 11 | 2 | Өсімдіктер мен жануарларды жіктеп жүйелеу бойынша К.Линнейдің жұмыстары. | 1 | Кестелер, сызбанұсқалар, суреттер слайдтар | §10 | ||
| 12 | 3 | Ж.Кювье және Ж.де Сент-Илердің еңбектері. Ж.Б.Ламарктың эволюциялық теориясы. Алғашқыэволюционисттер. | 1 | Кестелер, сызбанұсқалар, суреттер слайдтар | §11 | ||
| V тарау. Дарвинизм (10 са ғ ат). | |||||||
| 13 | 1 | Ч.Дарвин ілімі қалыптасуының алғышарттары: жаратылыстану ғылымдары саласындағы жетістіктер, Ч.Дарвиннің экспедициялық материалдары. | 1 | Көрсетілім. Ч.Дарвиннің «Бигль» кемесімен саяха- ты кезіндегі жүрген жолдары және жинаған материалдары | §12 | ||
| 14 | 2 | Ч.Дарвин ілімінің негізгі қағидалары. | 1 | Кестелер, сызбанұсқалар, суреттер слайдтар | §13 | ||
| 15 | 3 | Түр - эволюциялық бірлік. Түрдің критерийлері. | 1 | №1 зертханалық жұмыс. Мәдени өсімдіктердің іріктемелерін пайдаланып қолдан сұрыптаудың нәтижесін, түр критерийлері | Кестелер, сызбанұсқалар, суреттер слайдтар | §14 | |
| 16 | 4 | Тұқым қуалайтын өзгергіштік- эволюция үшін материал. | 1 | Кестелер, сызбанұсқалар, суреттер слайдтар | §15 | ||
| 17 | 5 | Ч.Дарвиннің қолдан сұрыптау туралы ілімі. Жануарлардың қолтұқымдары мен өсімдіктердің іріктемелері эволюциясының факторлары. | 1 | Көрсетілім: тірі өсімдіктер мен жануарлар, кеппешөптер мен жинақтамалар, жеке дара өзгергіштікпен бай- ланысты өсімдіктердің әртүрлі іріктемелері және жануарлардың қолтұқымдары | §16 | ||
| 18 | 6 | Ч.Дарвиннің табиғи сұрыпталу туралы ілімі. | 1 | Кестелер, сызбанұсқалар, суреттер слайдтар | §17 | ||
| 19 | 7 | Жалпыға бірдей жеке дара өзгергіштік және ұрпақтар сан мөлшерінің артықтылығы. | 1 | Кестелер, сызбанұсқалар, суреттер слайдтар | §18 | ||
| 20 | 8 | Тіршілік үшін күрес және табиғи сұрыпталу. | 1 | Кестелер, сызбанұсқалар, суреттер слайдтар | §19 | ||
| 21 | 9 | Организмдердің бейімділігі және оның салыстырмалы сипаты | 1 | №2 зертханалық жұмыс. Организмдердің тіршілік ортасы. | Кестелер, сызбанұсқалар, суреттер | §20 | |
| 22 | 10 | Жаңа түрлердің түзілуі.. | 1 | Көрсетілім:географиялық түртүзілу процесін және организмдердің тіршілік ортасына бейімделуі мен түртүзілудің нәтижелерін бейнелейтін сызбанұсқалар. | §21 | ||
| VI тарау. Микроэволюция (5 сағат). | |||||||
| 23 | 1 | Мутациялардың эволюциялық рөлі. Популяциялардағы генетикалық процестер. Микроэволюция. Түртүзілудің жолдары және жылдамдығы; географиялық және экологиялық түртүзілу. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §22 | ||
| 24 | 2 | Харди-Вайнберг заңы. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §23 | ||
| 25 | 3 | Табиғи сұрыпталудың формалары. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §24 | ||
| 26 | 4 | Организмдердің тіршілік ортасына бейімділігі табиғи сұрыпталудың нәтижесі екендігі. Түртүзілу туралы қазіргі көзқарастар (С.С.Четвериков, И.И. Шмальгаузен). | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §25 | ||
| 27 | 5 | Модификациялардың эволюциялық рөлі; физиологиялық бейімділіктер. Эволюцияның қарқындылығы. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §26 | ||
| VII тарау. Эволюцияның негізгі заңдылықтары. Макроэвлюция (5 сағат). | |||||||
| 28 | 1 | Эволюциялық процестің негізгі бағыттары. Биологиялық про- гресс және биологиялық регресс (А.Н. Северцов). | 1 | Көрсетілім: прогрессивті эволюция жолдары арақатынасының сызбанұсқалары, Қызыл кітапқа енгізілген және мемлекеттік қорғауға алынған өсімдіктер мен жануарлардың өкілдерін сипаттайтын материалдар. | §27 | ||
| 29 | 2 | Макроэволюция, оның дәлелдемелері | 1 | Көрсетілім: гомологтық және аналогтық мүшелердің мысалдары, құрылысы, пайда болуы. | §28 | ||
| 30 | 3 | Биологиялықпрогрескежетудіңжолдары. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §29 | ||
| 31 | 4 | Эволюцияның негізгі заңдылықтары: дивергенция, конвергенция, параллелизм; организм топтары эволюциясының ережелері. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §30 | ||
| 32 | 5 | Эволюция нәтижелері: тірі табиғат құрылым деңгейінің күрделенуі, түрлердің көптүрлілігі, бейімділіктің салыстырмалы сипаты. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §31 | ||
| III б ө лім. Жердегі органикалы қ д ү ниені ң дамуы (14 са ғ ат). | |||||||
| VIII тарау. Ө сімдіктер ж ә не жануарлар эволюциясыны ң негізгі ерекшеліктері (10 са ғ). | |||||||
| 33 | 1 | Архей заманында Жерде тіршіліктің дамуы | 1 | . Көрсетілім: З.Бурианның түрлі замандар мен кезеңдердегі флора мен фауна- ны бейнелейтін қолдан салған суреттері, тірі табиғат дүниелері дамуының сызбанұсқасы; өсімдіктер мен жануарлардың тасқа айналған қалдықтары, өсімдіктердің ертедегі тау жыныстарында қалған іздері мен таңбалары. | §32 | ||
| 34 | 2 | Протерозой заманындаЖердетіршіліктіңдамуы. Жердегітіршіліктіңалғашқыіздері. Қазіргібарлықомыртқасыздартиптерініңшығуы. Алғашқыжелілілер. Су өсімдіктерініңдамуы. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §33 | ||
| 35 | 3 | Палеозой заманында Жерде тіршіліктің дамуы. Өсімдіктердің эволюциясы: алғашқы төменгі сатыдағы өсімдіктердің, қырықжапырақтардың, тұқымды қырықжапырақтардың, ашық тұқымды өсімдіктердің шығуы. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §34 | ||
| 36 | 4 | Палеозой заманында Жерде тіршіліктің дамуы. Жануарлардың эволюциясы. Омыртқалылардың (балықтардың, қосмекенділердің, жорғалаушылардың) шығуы. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §35 | ||
| 37 | 5 | Мезозой заманында Жерде тіршіліктің дамуы. Жабық тұқымды өсімдіктердің шығуы және таралуы. Құстар мен сүтқоректілердің шығуы. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §36 | ||
| 38 | 6 | Мезозой заманында Жерде тіршіліктің дамуы. Ертедегі ашық тұқымды өсімдіктер мен жорғалаушылардың жойылуы. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §37 | ||
| 39 | 7 | Кайнозой заманында Жерде тіршіліктің дамуы. Гүлді өсімдіктердің қарқынды дамуы, бунақденелілердің көптүрлілігі (параллельді эволюция). | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §38 | ||
| 40 | 8 | Ұрықжолдасты сүқоректілердің дамуы, аңдардың шығуы. Маймылдардың пайда болуы. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §39 | ||
| 41 | 9 | Адам тұқымдасының алғашқы өкілдерінің шығуы. Төрттік кезең: сүтқоректілердің эволюциясы. Маймылдардың дамуы. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §40 | ||
| 42 | 10 | Адам эволюциясының бағыттары. Адам мен адамтәрізді маймылдардың жалпы ататектері. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §41 | ||
| IX тарау. Адамны ң шы ғ у тегі (4 са ғ ат). | |||||||
| 43 | 1 | Адамның тірі табиғаттағы орны. Homo sapiens түрінің жануарлар дүниесіндегі түрлі жүйелік топтарға жататынын айқындайтын белгілері мен қасиеттері. Адам эволюциясының кезеңдері. | 1 | Көрсетілім: адамның және омыртқалы жануарлардың қаңқаларының модельдері. | §42 | ||
| 44 | 2 | Биологиялық түр ретінде адамның қасиеттері. Homo sapiens- түрінің популяциялық құрылымы. Адам нәсілдері; нәсілтүзілу; адамнәсілдерініңбірлігі. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §43 | ||
| 45 | 3 | Антропогенездің қозғаушы күштері. Ф.Энгельс маймылдың адамға айналуындағы еңбектің рөлі туралы. Адамның қалыптасуында сөздің, ақыл-ойдың және қоғамдық қатынастардың рөлі. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §44 | ||
| 46 | 4 | Адам эволюциясының әлеуметтік және биологиялық бағыттары. «Әлеуметтік дарвинизм» және нәсілшілдіктің кертартпалық мәні. Адамның әлеуметтік дамуындағы қоғамдық тіршіліктің жетекші рөлі. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §45 | ||
| IV б ө лім. Организм ж ә не ортаны ң ө зара қ арым- қ атынастары. Экология негіздері (20 са ғ ат). | |||||||
| X тарау. Биосфера туралы т ү сінік (3 са ғ ат). | |||||||
| 47 | 1 | Биосфера-жердің тірі қабығы. Биосфераның құрылымы: литосфе- ра, гидросфера, атмосфера. | 1 | Көрсетілім: биосфераның құрылымын және оның құрам бөліктерін сипаттайтын сызбанұсқалар, биосферадағы тірі организмдер әртүрлілігі мен түрлік құрамының кестелері. | §46 | ||
| 48 | 2 | Биосфераның құрам бөліктері: тірі зат, оның түрлік құрамы, әртүрлілігі және биомассаға қосқан үлесі, биосфераның биосірескен және сірескен заттары (В.И.Вернадский). | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §47 | ||
| 49 | 3 | Табиғаттағы заттардың айналымы. | 1 | Көрсетілім: табиғаттағы заттар айналымы сызбанұсқасы. | §48 | ||
| XI тарау. Бірлестіктердегі тіршілік (2 сағат). | |||||||
| 50 | 1 | Тірі организмдер бірлестіктерінің қалыптасу тарихы. Құрлықтардың геологиялық тарихы; оқшаулану, климаттық жағдайлар. | 1 | Көрсетілім: құрлықтардың тарихын, құрлықтық биомассаның та- ралуын бейнелейтін карталар. | §49 | ||
| 51 | 2 | Биогеография. Құрлықтың және Дүниежүзілік мұхиттың негізгі биомассалары. Биогеографиялықаймақтар. | 1 | §50 | |||
| XII тарау. Организм ж ә не ортаны ң ө зара қ арым- қ атынастары (12 са ғ ат). | |||||||
| 52 | 1 | Экология, оның міндеттері, экологиялық факторлар. | 1 | Көрсетілім: «Биосфера» тақырыбы бойынша электрондық оқулықтардан үзінділер оқу және талқылау. | §51 | ||
| 53 | 2 | Тірі организмдердің табиғи бірлестіктері. Биогеоценоздар. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §52 | ||
| 54 | 3 | Биогеоценоздардың құрамдас бөліктері: продуценттер, консумент- тер редуценттер. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §53 | ||
| 55 | 4 | Биоценоздар, олардың түрлік әртүрлілігі, популяциялар тығыздығы, биомассасы. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §54 | ||
| 56 | 5 | Ортаның абиотикалық факторы. Температураның, жарықтың, ылғалдылықтың және басқа факторлардың бірлестіктер тіршілігіндегі рөлі. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §55 | ||
| 57 | 6 | Орта факторларының әсер ету қарқындылығы, шектеуші фактор. Орта факторларының өзара әсері, төзімділік шегі. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §56 | ||
| 58 | 7 | Ортаның биотикалық факторлары. Қоректік тізбектер және жүйелер. Экологиялық пирамидалар: сандық, биомассалық, энергиялық. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §57 | ||
| 59 | 8 | Биогеоценоздардың ауысуы. Биогеоценоздардың ауысу себептері, жаңа бірлестіктердің қалыптасуы. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §58 | ||
| 60 | 9 | Антропогендік факторлар, олардың биоценоздарға әсері (адамның табиғаттағы рөлі). Табиғат ресурстарын тиімді пайдалану, табиғатты ластанудан қорғау, табиғат эталондары мен ескерткіштерін сақтау. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §59 | ||
| 61 | 10 | Ғаламшар тұрғындарын табиғат ресурстарымен қамтамасыз ету, табиғи кешендер түзудің шаралары, экологиялық білім, тәрбие, мәдениет. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §60 | ||
| 62 | 11 | Жер ғаламшарының экологиялық апаттары. | 1 | Көрсетілім: жер ғаламшарының экологиялық апатты аймақтары. | §61 | ||
| 63 | 12 | Қазақстан Республикасының экологиялық апатты аймақтары. | 1 | Көрсетілім: Қазақстан Республикасының экологиялық апатты аймақтары. | §62 | ||
| XIII тарау. Организмдер арасында ғ ы қ арым- қ атынастар (3 са ғ ат). | |||||||
| 64 | 1 | Организмдерарасындағықарым-қатынастыңформалары. Жағымдықатынастар: симбиоз, кооперация, мутуализм, комменсализм. | 1 | Көрсетілім:тірі табиғаттың түрлі дүниелері өкілдерінің симбиоздық (селбесу) тіршілігінің мысалдары | §63 | ||
| 65 | 2 | Антибиотикалық қатынастар: жыртқыштық, паразитизм, бәсеке. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | §64 | ||
| 66 | 3 | Бейтарап қатынастар-нейтрализм. | 1 | Суреттер,слайдтар, сызбалар,кестелер | |||
| V б ө лім. Бионика (2 са ғ ат). | |||||||
| 67 | 1 | Өсімдіктер мен жануарлардың құрылымдық принциптерін адамның щаруашылық әрекетінде пайдалану. | 1 | Көрсетілім: тірі ор- ганизмдер құрылымына ұқсас өнеркәсіптік аналогтардан мысал- дар және оқулықтан осы тақырыпқа сай сурет, кестелерді қарау. | §65 | ||
| 68 | 2 | Табиғаттағы тірі тіршілік иелерінің формалары және олардың өнеркәсіптік аналогтары (құрылыстық ғимараттар, машиналар, механизмдер, қондырғылар). | 1 | Көрсетілім:тіріорганизмдер. | §66 |
