Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


—ұрақтары:1.√алогендеу процестер≥н≥ң сипаттамасы




а)ќрынбасу реакци€лары нег≥з≥ндег≥ галогендеу.

б)Қосылу реакци€лары нег≥з≥ндег≥ галогендеу.

в)’лор туындылардың ыдырау реакци€лары нег≥з≥ндег≥ галогендеу.

2.√алогендеу реакци€ларының термодинамикасы.

3.√алогендеуш≥ агенттер.

4.–адикалдық-т≥збект≥к хлорлау.

 

1. √алогендеу деген≥м≥з- органикалық қосылыстарға галоген атомдарын енг≥зу процестер≥.ќлар: F-,Cl-,Br-,I- -иодтау деп бөл≥нед≥.ќрганикалық синтездег≥ галогендеу реакци€ларының маңызы ерекше.Ѕұл реакци€лар нәтижес≥нде Cl органикалық ер≥тк≥штер винилхлорид,дихлорэтан (аралық өн≥м) және хлор,фтор пестицидтер≥ алынады.ќрганикалық қосылыстардың галоген туындыларын 3 жолмен алуға болады:

1.ќрынбасу нег≥з≥ндег≥ немесе субститутивт≥ (S) орынбасу.

ќрынбасу сутег≥ атомы үш≥н жүред≥:

RH+Cl2 RCl+HCl

Ќемесе б≥р галоген орнын ек≥нш≥с≥ басуы мүмк≥н

RCl+NaBr RBr+NaCl.

2.Қосылу реакци€лары нег≥з≥ндег≥ галогендеу немесе аддитивт≥ галогендеу.Ѕұл реакци€лар —=—,— —,—-Ar байланыстары бойынша жүред≥:

а)—H2=CH2 +—l2 ClCH2-CH2Cl

б)CH CH + 2Cl2 CHCl2-CHCl2

в)C6H6 + 3Cl2 C6H6Cl6

—онымен қатар гидрогалогендеу реакци€лары жүред≥.јддитивт≥ хлорлау

мысалына фозген синтез≥ жатады:

—ќ + —l2 COCl2

3.’лор туындылардың ыдырау реакци€лары нег≥з≥ндег≥ галогендеу

а)ƒегидрохлорлау

—H2Cl-CH2Cl CH2=CHCl +HCl

б)ƒехлорлау

——l3-CCl3 Cl2 + CCl2=CCl2

в)’лор әсер≥нен —-— байланыстарының үз≥лу≥.Ѕұл реакци€ны хлордың әсер≥нен

жүрет≥н болғандықтан хлоролис немесе хлоринолис деп атайды.

——l3-CCl3 2CCl4

г) ѕиролиз реакци€лары нәтижес≥нде жоғары температурада —-—

байланыстардың үз≥лу≥ жүред≥:

——l3-——l2-CCl3 CCl4 + ——l2 = ——l2

 

2. √алогендеу реакци€ларының энергетикалық сипаттамалары әр түрл≥ болып келед≥.√алогендеу реакци€ларының жылу эффект≥с≥ F2 Cl2 Br2 I2 қатарында кемид≥.

RCH3 RCH2X - Ho298

-HX

x=F 460

x=Cl 105

x=Br 34

x=I -50

 

 

‘торлау реакци€лары кез≥нде —-— және —-Ќ байланыстарының үз≥лу энерги€сынан артық энерги€ бөл≥нед≥.—ондықтан мұндай көп мөлшердег≥ энерги€ органикалық заттардың терең ыдырауын тудыруы мүмк≥н.‘торлау кез≥нде ыдырауды болдырмау шаралары қарастырылады. ер≥с≥нше,иодтау реакци€лары тер≥с жылу эффект≥лер≥мен сипатталады және бұл реакци€лар қайтымды болып келед≥.—ондықтан I туындылар жанама жолмен алынады.

 

 

3. √алогендеуш≥ агент рет≥нде бос галогендер мен сусыз галогенсутектер маңызды.√алогендер органикалық ер≥тк≥штерде ерид≥.≈р≥г≥шт≥г≥ фторға қарай кемид≥. Br2 Cl2 F2 және галогенсутектерд≥ң күш≥ HI HBr HCl HF қатарында кемид≥.—ондықтан галогендеу процестер≥н сұйық фазада жүрг≥зген қолайлы.√алогендеуш≥ реагенттерд≥ң ≥ш≥нде ең қау≥пт≥с≥ F2 және HF. ќлар тер≥ қабаты мен тыныс алу органдарын т≥т≥ркенд≥ред≥ және улы болып табылады. ’лор NaCl ер≥т≥нд≥с≥нен электролиз әд≥с≥мен алынады.

 

√алогендеу реакци€ларын жүрг≥зу механизм≥ бойынша ек≥ге бөл≥нед≥:

1.–адикалды-т≥збект≥к

2.»онды катализд≥к

Ѕ≥р≥нш≥ түр≥не парафин,олефин,ароматты көм≥рсутектердег≥ сутек атомдарының орынбасу реакци€лары жатады.Ѕұл реакци€лардың механизм≥ тармақталмаған т≥збект≥ болып келед≥.Ѕұл кезде аралық Cl атомдары мен бос радикалдары түз≥л≥п отырады.Ѕ≥р≥нш≥ сатыда Cl жоғарғы температураның әсер≥нен Cl радикалы мен Cl-дың жұтылған бөлшег≥не ыдырап отырады 1»ницирлеу әд≥с≥

а) Cl2 + ҚабырғаЃ ClЈ + Cl адс.

б) Cl2Ѓ2 Cl

“≥збект≥ң пайда болу сатысы хлордың органикалық заттармен әрекеттесу≥:

в) Cl2 + органикалық заттар

—H2=CH2 + Cl2Ѓ ClCH2-CH2Ј+ ClЈ

»ницирлеу хими€лық әсерден де жүред≥:

(C6H5COO)2Ѓ2C6H5COOЈЃ2C6H5Ј+2CO2

 

C6H5Ј+ Cl2 ЃC6H5Cl + ClЈ

2.“≥збект≥ң үз≥лу сатысы.

  1. ClЈ+ RHЃRЈ+ HCl
  2. RЈ+ Cl2Ѓ RCl+ ClЈ

 

  1. ClЈ+ =—=—= Ѓ Cl —-—Ј =
  2. Cl —-—Ј = + Cl2 Ѓ Cl —-— Cl + ClЈ

Ј Cl

  ClЈЃ - ClЃ - Cl + ClЈ + ¼Ѓ C6H6Cl6

 

3.“≥збект≥ң үз≥лу сатысы.

  1. ClЈ+ ҚабырғаЃ Cl адс

2 ClЈЃ Cl2

3. RЈ+ ClЈЃ RCl

 

≈гер реакци€ ортасында ќ2 си€қты ингибиторлар болса,реакци€ жылдамдығы оның концентраци€сына кер≥ тәуелд≥л≥кте болады.

V=k [ Cl2] [ ќ2]-1

—ондықтан радикалды-т≥збект≥к хлорлау кез≥нде ќ2 қоспасы болмайтын таза хлор алу керек және ингибитор әсер≥ 3500 —-дан жоғары болмайды.–еакци€ға иондық реакци€ катализатор қатыспаған жағдайда бүй≥р т≥збект≥ң хлорлануы жүред≥:

C6H5-CH3+Cl2ЃC6H5CH2ClЃC6H5CHCl2

 

C-H байланысының үз≥лу энерги€сы төмендег≥дей қатарда өсед≥:

ArCH2-H << ArCH2-CH2-H < RH << CAr-H

ќсы қатарда ≈акт де өсед≥.

 

 

Ћекци€ є8.

»онды Цкатализд≥к галогендеу.

 

ћақсаты: Қанықпаған көм≥рсутектерде жүрет≥н ионды-катализд≥к галогендеу

процестер≥н≥ң механизм≥н оқып үйрену.

 

—ұрақтары:1.Ѕос галогендер көмег≥мен қосылу реакци€лары нег≥з≥ндег≥

галогендеу.

2.»онды-катализд≥к галогендеу өн≥мдер≥.

3.√идрогалогендеу реакци€ларының жүру ерекшел≥ктер≥.

 

 

1. √алогендер көмег≥мен қосылу реакци€лары есел≥ байланыстары бар көм≥рсутектерде,ароматты қосылыстарда немесе гетероатомды қосылыстарда жүред≥.Қосылу реакци€лары —=— байланысы нег≥з≥нде жүрсе,оларды аддитивт≥ галогендеу деп атайды.ќлефиндерд≥ хлорлау реакци€лары газды фазада радикалды механизммен жүред≥.јпротонды ер≥тк≥штер болатын сұйық фазада ј механизммен жүред≥.Ѕұл кезде аралық p және s комплекстер түз≥лед≥.

 

H2C=CH2+Cl2ЃCH2=CH2+(ClЃCl+FeCl3) ЃH2CCl CH2Cl

| Ѓ |

H2C+ CH2Cl

AE реакци€ға түсу бей≥мд≥л≥г≥ төмендег≥ қатарда кемид≥.јралық катионның тұрақтылығына байланысты өзгеред≥:

RCH=CH2 > CH2=CH2 > CH2=CHCl

 

AE -ге бәсеке түрде R қосылу жүру≥ мүмк≥н.ќны болдырмау үш≥н ингибитор қосады.јл,катализатор қатысуымен реакци€ның селективт≥л≥г≥н арттыруға болады.Ѕұл процестерд≥ң нәтижес≥нде 1,2-дихлорэтан, 1,2-дихлорпропан (каучук), 1,2-дибромэтан, 1,1,2-трихлорэтан.

 

 

2. ’лоргидриндену реакци€сы.

’лордың олефиндерге сулы ортадағы әсер≥ кез≥нде хлоргидриндер түз≥лед≥:

RCH=CH2 + Cl2 +H2O Ѓ RCH(OH)-CH2Cl + HCl

’лоргидриндеу реакци€сы кез≥нде сулы ортадағы хлор молекуласы электрофильд≥ агент қызмет≥н атқарады:

-—l- +

CH2=CH2 + Cl2Ѓ CH2=CH2ЃClCH2-CH2 + H2OЃClCH2-CH2OH

хлоргидрин

Cl

¯

Cl

 

’лоргидрин және аралық s комплекс пен —l- ионы арасында жүрет≥н жанама реакци€лар нәтижес≥нде ек≥ жанама өн≥м алынуы мүмк≥н:

 

+Cl2 + +HOCH2-CH2Cl

ClCH2-CH2Cl ClCH2-CH2 (ClCH2-CH2)2O

дихлорэтан s-комплекс -H+ дихлордиалкил эфир≥

 

–еакци€ның селективт≥л≥г≥ —l- ионы концентраци€сына және хлоргидрин концентраци€сына т≥келей байланысты болады.

 

 

3. Қос және үш байланыстың гидрогалогендену≥.

 

а)RCH=CH2 + HX RCHX-CH3

Ѕұл экзотерми€лық және қайтымды реакци€.ќңға жылжыту үш≥н 500— төмен

температурада жүрг≥з≥лед≥.

Ќ’ активт≥л≥г≥: HI HBr HCl HF

HI катализаторсыз қосылады. атализатор рол≥н апротонды = (FeCl3)

катализаторлары атқарады.

+ -

CH2=CH2 + HCl ЃCH2=CH2 Ѓ HCl + AlCl3Ѓ CH3-CH2 + AlCl4 ЃCH3-CH2Cl +

+ AlCl3

 

∆анама реакци€ рет≥нде полимерлену реакци€лары жүред≥.

+ + +

CH3-CH2 + CH2=CH2 Ѓ CH3-(CH2)2 - CH2 + CH2=CH2Ѓ CH3-(CH2)4- CH2

 





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2016-12-04; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 1557 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

—амообман может довести до саморазрушени€. © Ќеизвестно
==> читать все изречени€...

782 - | 634 -


© 2015-2023 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.038 с.