Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


∆ең≥л атлетиканың қалыптасуы мен даму тарихы




∆ең≥л атлетиканың тарихы ежелг≥ дүние дәу≥р≥ндег≥ халықтардың ≥с әрекет≥нен басталады. “абиғи қозғалыстар, €ғни, жүру, тұру, сек≥ру адам бұлшық еттер≥н≥ң қозғалысы адамзат пайда болған дәу≥рден бастау алады. ћәл≥меттерге сүйенсек, жең≥л атлетикадан жарыс б≥зд≥ң эрамызға дей≥нг≥ 776 жылы өтк≥з≥лген. Ѕұл туралы ≈желг≥ √рек олимпиада ойындары туралы жазбаларда анық жазылған. —ол замандарда жарыс тек ұзын-сонар алаңда жүг≥ру жарысымен шектелген. ≈рлер мен әйелдар арасындағы бәсеке жеке-жеке өтк≥з≥л≥пт≥. √ректер жұдырық түй≥ст≥рет≥н спорт түр≥ мен күрест≥ ауыр атлетикаға жатқызған. Ѕұрынғы атлеттерд≥ң жет≥ст≥г≥ жүг≥ру шапшаңдығымен өлшенген. Ѕ≥зге алғашқы олимпиадалық чемпиондардың ≈желг≥ √реки€дан шыққаны белг≥л≥. Ѕұл шара б≥зд≥ң эрамызға дей≥нг≥ 776 жылы өтк≥з≥лген. ќнда атлеттер тек жүг≥ру спорт түр≥нен бақ сынаған. ƒодаға 192 метрд≥ бағындырған жалғыз атлет жең≥мпаз аталған екен. ∆ең≥с тұғырынан көр≥нген азамат Ёлида қаласында жай ғана да€шы болған. јл, жең≥л атлетика алғаш рет јнгли€да ұйымдастырылған. 1837 жылдары жарысқа түскендер 2 метр қашықтықта жүг≥рген. ќған қатысушылар –егби қаласындағы колледжде б≥л≥м алып жатқан жастар болған. »тон, ќксфорд,  ембридж, Ћондондағы оқу орындарында да спорттық жарыстан жи≥ өт≥п тұрған.  ей≥ннен бағдарламаға қысқа қашықтықта жүг≥ру, ұзындықта және би≥кт≥ктен сек≥ру сынды шарттар енг≥з≥д≥. 1865 жылы Ћондон атлетика клубы құрылды. Ѕұның нег≥з≥нде тұңғыш рет жең≥л атлетикадан ел чемпионаты өтт≥
1880 жылы јнгли€да Ѕритан импери€сының шеңбер≥нде әуесқойлар атлет қауымдастығы нег≥з≥н қалады. јл, јҚЎ-та 1868 жылы Ќью-…орк қаласында алғашқы атлет клубы ашылды. —ол жылдары јмерикада атлетиканың дамуына үлес қосқандардың басым ден≥ университет ошақтары болды. 1880-90 жылы жең≥л атлетика жеке дара спорт түр≥ рет≥нде күлл≥ ≈уропаға кең таралды.1896 жылы өткен олимпиада ойындары жең≥л атлетиканың дамуына орсан жол ашты. —ол жылы јфинада өткен ≤ олимпиада ойындарына жең≥л атлетиканың 12 түр≥ енг≥з≥лд≥. ƒодада америкалық жең≥л атлеттер барлық жүлден≥ қанжығаларына байлады. јлайда, олардың қуанышы ұзаққа бармады. Өйткен≥, 1952 жылдан бастап олимпиада ойындарына қатыса бастаған  —–ќ атлеттер≥ олардың б≥рден-б≥р қарсылары болды.
1996 жылы јтлантада өткен олимпиада ойындарында өнер көрсеткен атлеттерд≥ң саны 2000-ға жетт≥. Әйелдер арасындағы жарыс 1928 жылдан бастау алады. Ќәз≥к жандар 1999 жылы жаздық әлем чемпионатында және 2000 жылы —идней олимпиадасында жақсы нәтиежеге қол жетк≥зе б≥лд≥.
1968 жылы ћехикода өткен жарыста американлық спортшы Ѕоб ЅимонЧ 8 м 90 см ұзындықтан сек≥руден әлем рекортын жаңартқан. Ѕұны күлл≥ әлем Ђ21 ғасырдың ең би≥к көрсетк≥ш≥ї деп бағалады. јраға 20 жыл салып —еулде өткен олимпиадада 100 және 200 м қашықтықтан жүг≥руден америкалық жела€қ ‘лоренс √риф фит- ƒжойнер рекорттық көрсетк≥шт≥ бағындырды. ќның бұл жет≥ст≥г≥ 14 жыл қатарынан сақталып тұрды. ∆ең≥л атлетика Ч бүг≥нг≥ таңда тек б≥зд≥ң елде ғана емес, дүние жүз≥нде кең таралған спорт түр≥. ∆ең≥л атлетиканың нег≥зг≥ жаттығулары Ч тег≥с жерде жүг≥ру, бедерл≥ жерде жүг≥ру, жүру, кедерг≥лермен жүг≥ру, ұзындыққа және би≥кт≥кке сек≥ру, лақтыру, жең≥л атлетикалық көпсайыс.

∆үг≥ру Ч қысқа, орташа және ұзақ қашықтық болып үшке бөл≥нед≥. Қысқа қашықтыққа Ч 100, 200, 400 м және 110 м кедерг≥л≥ қашықтық жатады. ќрташа қашықтыққа800,1000, 1500, 2000, 3000 м жүг≥ру және 3000 м кедерг≥л≥ қашықтыққа жүг≥ру жатады. Ұзақ қашықтыққа Ч 5000, 10000, 20000, 42 шақырым 192 м марафондық қашықтық және 50 шақырым кросс (дала жарысы) жатады.

∆үру Ч 20 шақырым спорттық жүр≥с. Ћақтыру Ч диск, найза, граната, балға, доп және €дро. —ек≥ру Ч орында тұрып және жүг≥р≥п кел≥п ұзындыққа сек≥ру, би≥кт≥кке және сырықпен сек≥ру, үш аттап сек≥ру.

∆ең≥л атлетикалық көпсайыс Ч көпсайыс құрамына жең≥л атлетиканың жаттығуынан 10 жаттығуға дей≥н к≥ред≥. ќлар Ч жүг≥ру, сек≥ру, лақтыру және кедерг≥лерден өту.

—өре және мәре. ∆арыс барысында сөреден шығу үш≥н жүг≥руш≥ төменг≥ және би≥к сөре жағдайында тұрады. Қысқа қашықтыққа жүг≥ргенде төменг≥ сөре жағдайында тұрады. ќрта және ұзын қашықтыққа жүг≥ргенде би≥к сөре жағдайында тұрады. “өменг≥ және би≥к сөреде жүг≥р≥п шығу әд≥с-тәс≥л≥н студенттер мектеп бағдарламасынан оқып кеткенд≥ктен, оған қайтадан оралмадық.

∆ең≥л атлетиканың нег≥зг≥ жаттығуы Ч жүг≥ру. ќл жең≥л атлетиканың барлық жаттығуларында қолдана≠ды. —ондықтан, к≥м болсын, жең≥л атлетикамен шұғылданғанда, ең алдымен жүг≥руд≥ң айла-тәс≥л≥н меңгеру≥ керек.

∆үру. јдам баласының табиғи жүру≥ бар. ≈к≥нш≥ Ч жүруд≥ң спорттық түр≥ бар. Әрине, екеу≥н≥ң айырмашылығы жер мен көктей. —порттық жүр≥ст≥ң нег≥зг≥ ережес≥, әрб≥р аттаған сайын, €ғни, алдыға аттаған а€қтың өкшес≥ жерге тимей≥нше итер≥лет≥н а€қты жерден көтеруге болмайды. ƒемек, адамның ек≥ а€ғы да жерге тимейт≥ндей көтер≥л≥п кетет≥н фазасы болмауы керек. Ѕұл жағдайға кез келген спортшы қалыптасып үйрене бермейд≥. “абиғи жүр≥сте көтер≥л≥п кетет≥н фазасы болады. яғни, жүг≥руд≥ң алғы шарты орындалады. —порттың жүр≥спен жарысқа қатысқан спортшы жүг≥р≥п кетпес үш≥н көтер≥л≥п кетет≥н фазасын төреш≥лер мұқи€т қадағалайды.

Әдетте, жүг≥руд≥ң әд≥с≥н б≥лет≥н спортшылар төменг≥ сөреден шығудың әд≥с≥н жақсы меңгерген болса, жылдамдықтан көп ұтады. Ѕұл деген жүг≥р≥с әд≥с≥н меңгерд≥ деген сөз. јл жоғарғы сөре жүг≥р≥с әд≥с-тәс≥л≥н меңгеруге айтарлықтай әсер ете қоймайды. Ѕ≥рақ орта және ұзақ қашықтыққа жүг≥ргенде а€қты көтер≥п алып, алға соза басудың өз≥нд≥к ерекшел≥г≥ бар. ћәселен, б≥реу қысқа адымдайды, енд≥ б≥реу жүг≥ргенде адымын ашады. ∆үг≥руш≥н≥ң жылдамдығы, м≥не, нег≥з≥нен осы жағдайдың орындалуына байланысты. ќсыған орай мынандай жаттығуларды орындауға болады:

белг≥л≥ б≥р қашықтықты (400, 800, 1000 м) б≥р темппен жүг≥р≥п өту (б≥рнеше рет қайталау);20-30 м қашықтықты өте жоғары жылдамдықпен жүг≥р≥п өту. 6-8 рет қайталанады;соқпақ жолды б≥р темппен жүг≥р≥п өту (1000, 2000. 3000 м);белг≥л≥ б≥р қашықтықты т≥зен≥ көтер≥п жүг≥р≥п өту;а€қтың өкшес≥мен ғана жүг≥ру;а€қтың ұшымен жүг≥ру;жүреден отырып жүг≥ру;сыңар а€қтап сек≥р≥п, жүг≥ру;қысқа қашықтыққа төменг≥ сөреден шығып, жоғары жылдамдықпенжүг≥ру (20, 30, 40 м);қолды жерге т≥ремей төменг≥ сөреден жүг≥р≥п шығу;белг≥л≥ б≥р қашықтықты а€қты артқа с≥лтеп жүг≥ру;белг≥л≥ б≥р қашықтықты арқамен алдыға қарап жүг≥р≥п өту;30-40 м қашықтықты ек≥ а€қтап сек≥р≥п жүг≥ру;30-40 м қашықтықты орында тұрып сек≥р≥п өту;30-40 м қашықтықты жүреден отырып жүр≥п өту.

Ѕи≥кт≥кке сек≥ру.

Ѕи≥кт≥ктен сек≥ру үш≥н спортшы ең әуел≥ с≥лтейт≥н және итер≥лет≥н а€қты анықтап алады. Ўамамен 7-9 м жүг≥рет≥н жер≥н белг≥лейд≥. Әдетте, би≥кт≥кке сек≥рет≥н спортшы кермеден сек≥руге жүг≥рген кезде аса жоғары жылдамдықпен бастағанымен, кермеге жақындаған кезде жылдамдық төмендейд≥. —ебеб≥, спортшы сек≥руге дайындалады.Ѕүг≥нде би≥кт≥кке сек≥руд≥ң бүк≥л әлемге тараған үш түрл≥ жаттығуы бар. Ѕ≥р≥нш≥с≥ Ч Ђаттапї сек≥ру, ек≥нш≥с≥ -алдыға қарай Ђаунапї сек≥ру, үш≥нш≥с≥ Ч Ђшалқадан жатып өтуї. Қаз≥р әлем бойынша ең жоғарғы көрсетк≥шт≥ -Ђшалқадан жатып өтуї әд≥с≥мен орындап отыр. ќқу процес≥нде қолданылатын сек≥руд≥ң ең қарапайым түр≥ Ђаттапї сек≥ру. —абақта би≥кт≥кке сек≥руд≥ осы Ђаттапї сек≥руден бастайды. —ек≥руд≥ң нег≥зг≥ айла-тәс≥л≥н үйрену үш≥н ең әуел≥ дұрыс жүг≥р≥п келгенде с≥лтейт≥н а€қ дәл шығу керек. —≥лтейт≥н а€қты кермеге қарай созғанда т≥зе бүг≥лмеу≥ керек. ≈к≥нш≥ден, итер≥лет≥н а€қ нақтылы өз орнына түсу≥ керек. яғни, нег≥зг≥ мақсат Ч итер≥лет≥н а€қтың қозғалысы дұрыс орындалуы керек. —онда ғана жаттығудың орындалуы нәтижел≥ болады. ∆аттығуды орындаушы жерге с≥лтеген а€ғымен түсед≥.  ермеден с≥лтеген а€қ, өткеннен кей≥н итер≥лет≥н а€ң мүмк≥нд≥к болғанша жоғары көтер≥лед≥.

ƒала жарысы.

Қазақстан ауа райының жағдайына байланысты ек≥ өң≥рден тұрады. Қысы жоқ жылы өң≥р≥ де, жылға жуық қары жататын солтүст≥к өң≥р≥. Қысы жоқ, жылы өң≥рде шаңғы тебуд≥ң орнына дала жарысы өтк≥з≥лед≥. ƒала жарысы барлық оқу орындарының дене тәрбиес≥ пән≥н≥ң бағдарламасына к≥ред≥.

ƒала жарысы Ч кедерг≥лер≥ көп, €ғни, ойлы-қырлы жерлерде өтк≥з≥лед≥. ∆аттығушылар, болмаса жарысқа қатысушылар, ағып жатқан бұлақ суынан өтед≥, сек≥ре алмаса, айналып өтуд≥ң жолын ≥здейд≥. Өрге шығады, ең≥ске құлдилайды. јспалы көп≥рден өтед≥, терең ордан сек≥ред≥, т.б. осындай жер бедер≥н≥ң кедерг≥лер≥ жалғаса беред≥.ƒала жарысының нег≥зг≥ мақсаты Ч табиғи жағдайда кездесет≥н кедерг≥лерден өту. ћәселен, өзен арнасынан қалай өтуге болады? ≈гер де сек≥р≥п өтуге болмаса, аттап өтуге келмесе, онда а€қ ки≥мд≥ шеш≥п өтуге болады. ≈к≥нш≥ б≥р жағдайда, б≥р-ақ адам а€қ ки≥м≥н шеш≥п басқаларды көтер≥п өтк≥з≥п алуына болады.∆арқабақ-өрден шыққанда, ең алдымен б≥р бала шығады. ќның шығуына төмендег≥ тұрғандар көмектесед≥. ≈нд≥ жоғары шыққан оқушы басқаларға қолын бер≥п көмектесед≥.∆арқабақтан төмен түс≥п өту үш≥н сек≥р≥п түспей, жардан сырғанай түскен абзал. Ѕ≥рақ алғашқы түскен адам басқалардың жарақат алмай, құлап қалмай дұрыс өту≥н бақылайды.јспалы көп≥рден өткенде барлық оқушылар түгелдей көп≥рге шықпай б≥р-б≥рлеп қана өтуге болады. ќл үш≥н оқушылардың б≥реу≥ көп≥рден өт≥п ек≥нш≥ жағына барып, көп≥рд≥ң дұрыстығын б≥лгеннен кей≥н ғана келес≥ оқушының өту≥не болады.

∆алғыз бөренел≥ көп≥рден өту. Әрине, көп≥рд≥ң дұрыс екенд≥г≥н б≥лгеннен кей≥н ғана кезектес≥п өте беруге болады.—азды, томарлы жерден өткенде тек б≥р ≥збен ғана жүру керек. јлдыдағы жол бастаушы, мұндай жерд≥ң бедер≥н жақсы б≥лу≥ қажет. —ебеб≥, сазды-томарлы жер болғаннан кей≥н м≥ндетт≥ түрде бұл жер батпақты болып келед≥. —ондықтан, нег≥зг≥ мақсат жүг≥р≥п келе жатып томарға шалынбай, батпаққа түс≥п кетпей, бастаушының талабын мұқи€т орындау керек. Қалың қопалы жерден өткенде де осы көрсет≥лген ереже орындалады. “≥к беттен де саппен жүр≥п түсуге болады. Өйткен≥ б≥реу≥ тайғанап кетсе ек≥нш≥с≥ ұстап қалады. —азды, шалшықты жерлерд≥ айналып өту керек.  өлденең құлап жатқан үлкен бөренеден сек≥р≥п өтет≥н мүмк≥нш≥л≥к болмаса, онда б≥р а€қты үст≥не қойып барып сек≥р≥п өтуге болады.∆алпы дала жарысына жолға шықпас бұрын, мүмк≥нд≥к болғанша, дала жарысының жолымен жай жүр≥п, танысып алу керек. —одан кей≥н ғана трассаның қай кезең≥нде жүг≥р≥п өтуге, қай жер≥нде жай жүр≥п өтуге болатыны анық. ∆аттығу кез≥нде, мүмк≥нд≥к болғанша жүг≥ру мен жүруд≥ алмастырып отыру абзал.ƒала жарысы сабағын өтк≥згенде 3 шақырымнан 5,8 шақырымға дей≥н жүг≥р≥п және жүр≥п өтуге болады. ƒала жарысына ки≥мд≥ ауа райының ыңғайына қарай кию керек. —аппен жүргенде б≥р≥нен-б≥р≥н≥ң ұзап, қалуына болмайды.ƒала жарысының қау≥пс≥зд≥к ережес≥

ƒала жарысы сабағына қойылатын талаптар мұқи€т орындалады.јртындағы топ жол бастаушының айтқанымен жүред≥.Қандай кедерг≥лер болсын, топтағы оқушылар кезек күт≥п орындайды, болмаса, б≥р≥не-б≥р≥ көмек көрсетед≥. едерг≥лерден өткенде жаттығулардың орындалуына аса мұқи€т болу керек.—ебеб≥, жаттығулардың дұрыс орындалмағанының салдарынан жарақаттанып қалмау керек.ƒала жарысы трассасының дұрыс-бұрыстығына жол бастаушы жауап беред≥.∆ол бойында жарақат алған әр≥птес≥не көмек көрсету.∆үзу∆анды, жансыз денелерд≥ң т≥рш≥л≥к етет≥н нег≥зг≥ факторлары Ч су, ауа күн сәулес≥. ћ≥не, сусыз т≥рш≥л≥к жоқ. —ондықтан суға түсу адам денсаулығын сақтаудың нег≥зг≥ құралы болғандықтан, м≥ндетт≥ түрде дене тәрбиес≥ пән≥н≥ң бағдарламасына к≥ред≥.ƒене тәрбиес≥ сабағында суға түсуд≥ оқытудың нег≥зг≥ мақсаты жас ұрпақты суда жүзуге үйрету. ∆алпы –еспубликамызда суға шомылудың толық жағдайы жасалған жөн. Ѕ≥рақ, суда жүзуд≥ үйрену к≥мн≥ң болса да м≥ндет≥ болып табылады. ќсыдан барып, суға жүзуд≥ бұқаралық м≥ндетке айналдыру, бүк≥л халықтың дене шынықтыру-сауықтыру шараларының бағдарламасына енг≥зу қарастырылған. —онда ғана, халықтың денсаулығын сақтаудағы нәтижел≥ ≥с болмақ.Ѕүг≥нг≥ таңда оқу жүйес≥не президентт≥к тестт≥ң бағдарламасы да к≥р≥п отыр. Әрине, президентт≥к тестт≥ң нормативтер көрсетк≥штер≥нен сынама тапсыру әрк≥мн≥ң м≥ндет≥ болып табылады.Ѕ≥л≥м беру жүйес≥нде суға жүзу жаттығулары өз алдына спорт түр≥ рет≥нде де қолданылады. —уға жүзуд≥ң оқыту жүйес≥ жабық су бассейндер≥нде және ашық су қоймаларында ұйымдастырылады. Әрине, ашық су қоймаларында оқу процес≥н ұйымдастыру жылдың жылы мезг≥л≥не байланысты.—уға жүзуд≥ң оңу процес≥н өтк≥зу мен ұйымдастырудың өз≥нд≥к ерекшел≥г≥ бар. Ѕұл процесс, ең әуел≥ бассейнде және ашық су қоймаларында сабаң өтк≥зуд≥ң ережес≥мен танысады. ћұғал≥мн≥ң нұсқауынсыз және бақылауынсыз ешқандай жаттығуларды орындауға болмайды. —уға түспес бұрын, жүзуд≥ үйренуд≥ң бастапқы дайындық жаттығулары құрлықта орындалады. ќдан кей≥н, судың тереңд≥г≥ т≥зеден және белден аспайтын жерде орындалады. —абақта суға жүзуд≥ң барлың ережелер≥ мұқи€т орындалады.ќқу процес≥н≥ң бастапқы жаттығулары судың астында дем шығару және денен≥ су бет≥нде қалай ұстау ке≠рек, ол үш≥н қол мен а€қтың қандай қозғалысы болу керек, т.б. осылайша жалғаса беред≥. ≈нд≥, суда алдыға қозғалу үш≥н қол-а€қпен қандай жаттығулар орындалады. ∆алпы осы жаттығуларды орындаудың айла-тәс≥л≥н үйренуден бастайды. ∆үзу жаттығуларының нег≥зг≥ түрлер≥н оқыту процес≥, шұғылданушылардың су бет≥нде денес≥н қалай ұстау керект≥г≥н әбден үйренгеннен кей≥н ғана жалғасады. Ѕұл оқыту жүйес≥ тек қана мұғал≥мн≥ң басшылығымен, жүрг≥зген нұсқауымен және бақылауымен өтед≥.

—уда жүзу нег≥зг≥ үш жаттығудан тұрады. Құлаштап жүзу, етпеттеп және шалқалап жатып орындалады. ≈к≥нш≥ Ч брасс, тек етпеттен жатып орындалады. Ѕаттерфл€й әд≥с≥мен де етпеттен жатып жүзед≥. Ѕүк≥л әлемде суда жүзу жаттығуларының нег≥зг≥ тараған түр≥ Ч етпеттеп жатып құлаштап жүзу.  ≥м болсын, жүзуд≥ң қандай жаттығуымен шұғылданса да, ең әуел≥ м≥ндетт≥ түрде құлаштап малтау әд≥с≥н үйрену≥ керек. —одан кей≥н ғана брасс, болмаса баттерфл€й әд≥с≥мен малтуға ден қоюға болады.∆алпы жүзуден жарыс бағдарламасына Ч етпеттен жатып құлаштап жүзу, шалқадан жатып құлаштап жүзу, брасс және баттерфл€й жаттығулары к≥ред≥.Қозғалмалы ойындар7—порттың ойындардың б≥р түр≥ Ч баскетбол. Ѕүк≥л әлемге тараған ойындардың б≥р≥. ќсы ойын түр≥нен бүг≥нде құрлық және әлем б≥р≥нш≥л≥г≥ өтк≥з≥л≥п тұрады. ’алықаралық федераци€сы жұмыс ≥стейд≥.Ѕаскетбол ойынының қозғалысы адам баласына аса пайдалы табиғи қозғалыс пен дене мүшелер≥н≥ң қимылынан тұрады Ч жүг≥ру, жүру, сек≥ру және лақтыру. Ѕұл ойынды он жасар баладан бастап қай жаста болсын, бәр≥ ойнай беред≥. —ондықтан да баскетбол дене тәрбиес≥ пән≥ жаттығуларының б≥р≥ рет≥нде ең ти≥мд≥ және ағзаға пайдалы болып табылады. Ѕаскетбол ойыны адамның көң≥л≥н шаттандырып, ≥скерл≥г≥н арттырады. Ѕүг≥нг≥ баскетбол ойынының даму деңгей≥ өз≥н≥ң ең жоғарғы нүктес≥не жетт≥ деуге болады, себеб≥ ойынның бүг≥нг≥дей жылдамдығы бұрын-соңды болып көрген жоқ. ќйыншының қозғалысы, жүг≥ру жылдамдығы сек≥ру және лақтыру, к≥лт тоқтауы. ћ≥не, мұның барлығы жалпы дамыту жылдамдығын, ойыншылардың дайындық деңгей≥н көрсетед≥.ќсындай ойын барысында, нақты қозғалыс нәтижес≥нде ең бастысы адамның кординаци€сы қалыптасады. Қандай жаттығу болсын, қозғалыс барысында нақтылы орындалады. јйталық, допты торға түс≥ру, болмаса допты әр≥птес≥ңе дәл бере б≥лу, допты алып жүргенде қар≠сыласын алдап өту, т.б. ƒемек, адамның барлық қаб≥лет-қасиет≥н қалыптастыратын ойынның б≥р≥.Ѕаскетбол, спорт ойындарының б≥р түр≥ рет≥нде барлық оқу орындарының бағдарламасына к≥ред≥. јрнаулы оқу орындарының студенттер≥ бұл кезеңде баскетбол ойынын ойнап, белг≥л≥ деңгейде дайындықпен келд≥ деп есептелед≥. —ондықтан бұл оқушылар оқу процес≥нде ойынның нег≥зг≥ айла-тәс≥лдер≥, тыныс алу және ойын жүйес≥н б≥лед≥, жарысқа да қатыса алады.¬олейбол Ч спорттың кең тараған ойындардың б≥р түр≥. “≥пт≥, су бойында жағажайда да жарыстар өтк≥з≥лед≥. Ѕүг≥нде волейболдан әлем және құрлық б≥р≥нш≥л≥г≥ өтк≥з≥л≥п тұрады.¬олейбол ойынының қозғалысы адам баласына аса пайдалы табиғи қозғалыс пен дене мүшелер≥н≥ң қимылынан жүг≥ру, жүру, сек≥ру, лақтыру, т.б. жаттығулардан тұрады. Ѕұл ойынды он жасар баладан бастап қай жаста болмасын, бәр≥ ойнай беред≥. —ондыңтан да, волейбол дене тәрбиес≥ пән≥ жаттығуларының б≥р≥ рет≥нде ең ти≥мд≥ де ағзаға пайдалысы болып табылады. ¬олейбол ойыны адамның көң≥л≥н шаттандырып, ≥скерл≥кт≥ арттырады. Ѕүг≥нг≥ волейбол ойынының даму деңгей≥ өз≥н≥ң ең жоғарғы нүктес≥не жетт≥ деуге болады. —ебеб≥, ойынның бүг≥нг≥дей даму жылдамдығы бұрын-соңды болып көрген жоқ. ќйыншының қозғалысы, жүг≥ру жылдам≠дығы, сек≥ру≥, лақтыруы, к≥лт тоқтауы, м≥не мұның барлығы жалпы ойынның жылдамдығын, ойыншылардың дайындың деңгей≥н көрсетед≥.ќсындай ойын барысында нақты қозғалыс нәтижес≥нде ең бастысы, адамның кординаци€сы қалыптасады. Қандай жаттығу болмасын, қозғалыс барысында нақтылы орындалады. јйталық, шабуылдау кез≥нде допты қарсыласының алаңға дәл түс≥ру, болмаса допты әр≥птес≥не дәл бере б≥лу, болмаса допты қарсыласының алақанына алдап тастау, т.б. ƒемек, адамның барлық қаб≥лет-қасиет≥н қалыптастыратын ойынның б≥р≥.¬олейбол, спорт ойындарының б≥р түр≥ рет≥нде барлық оңу орындарының бағдарламасына к≥ред≥. јрнаулы оңу орындарының студенттер≥ бұл кезеңде волейбол ойынын ойнап, белг≥л≥ б≥р деңгейде дайындықпен келед≥ деп есептелед≥. —ондықтан, бұл оқушылар оқу процес≥нде ойынның нег≥зг≥ айла-тәс≥лдер≥мен таныс, ойын жүйес≥н б≥лед≥, жарысқа да қатыса алады.јрқан тартыс. Ѕұл ойынды жаздыгүн≥ көгалда ойнауға болады. ќйыншылардың саны 10 баладан аспағаны жөн. ќйынға ұзындығы 8-10 м ек≥ ұшы түй≥лген арқан пайдаланылады. јрқанның тең ортасына белг≥ рет≥нде қызыл мата байлайды. ќйынға қатысушылар бойларына қарай қатарға тұрады да, ойын жүрг≥зуш≥н≥ң берген бұйрығы бойынша Ђб≥р, ек≥ї деп санап шығады. —одан кей≥н Ђб≥рї дегендер≥ б≥р жаққа, Ђек≥ї дегендер≥ ек≥нш≥ жаққа бөл≥нед≥. јрқанның қызыл мата байланған жер≥н күн≥ бұрын еденге немесе жерге сызылған белг≥-сызықтың үст≥не дәл келт≥ред≥ де, ек≥ жақтың ойыншылары арқанның сол белг≥с≥нен бастап б≥р≥н≥ң артынан б≥р≥ қос қолдап ұстап, тартып тұра қалады. ≈гер де бәр≥ б≥рдей арқаннан ұстауға қолдары сыймаса, онда соңғылары алдыңғылардың бел≥нен ұстайды. ќйын жүрг≥зуш≥н≥ң берген белг≥с≥ бойынша ек≥ команда арқанды ек≥ жаққа қарай тарта жөнелед≥. ќйынның мақсаты қарсыластың б≥р не б≥рнеше ойыншысын ортадағы сызықтан өз жағына тартып өтк≥зу.  оманданың ортаңғы сызықтан өт≥п кеткен ойыншысы ойыннан шығып қалады. Қарсылас команданың ойыншыларын қай команда түгелдей ортаңғы сызықтан өз жағына тартып өтк≥зсе, сол команда ұтқан болып есептелед≥. ќйнаушылардың өзара кел≥сулер≥ бойынша ойынды қайталап ойнауға да болады.





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2016-12-04; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 1436 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

Ћаской почти всегда добьешьс€ больше, чем грубой силой. © Ќеизвестно
==> читать все изречени€...

700 - | 647 -


© 2015-2023 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.015 с.