Өтежеделкезеңі миокардишемиясыпайдаболғансәттеннекрозқалыптасуыныңалдынадейін, барлығы 2-3 сағатқа, созылады. Өтетезкезеңгееңтәнбелгі – ауырғандық. Төсартының, жүрекалдыаймақтың, сирегіректөсастыныңөтекүштіжаншып, қысып, күйдіріп («кеуденіңөртенуі», «қайнаптұрғансудыкеудегеқұю» сезімдері) ауыруыпайдаболады. Ауырғандықсолжақиыққа, солжауырынға, жауырынаралығына, мойынға, төменгіжаққа, құлаққа, жұтқыншаққа, сирек – оңқолға, оңиыққа, оңжауырынға, өтесирекоңаяққажәнеенгеқарайтарайды. Ауырғандық 30 минуттанұзақсозылады, нитроглицеринауырғандықтытоқтатаалмайды. Ауырғандықтолқынтәріздідамиды. Оғанқосаөлімүрейі, шарасыздық, қамығусезіміпайдаболады. Науқасадамтынышсызданыптөсектеорнынтабаалмайды.
Физикалықсимптомдарвегетативтікнервжүйесініңқозуыменбайланыстыболыпкеледі. Симпатикалықбелсенділікбасымболғандатерініңқуқылтартуы, тершеңдік, тахикардия, өткіншіартериялықгипертензиябайқалады. Вегетативтінервжүйесініңпарасимпатикалықбөлігіқозғанда, брадикардия, артериялықгипотензия, жүрекайну, құсуболады, бұлкөбінемиокардтыңартқықабырғасыныңинфарктісіндекездеседі.
Жүректондарыәлсіреген (тұйықталған), жүрекұшытұсындаоншакүштіемессистолалықшуестіледі (емізікшееттерініңдисфункциясы), өтесирекшоқырақырғағы (протодиастолалықритм) естіледі.
МИөтежеделсатысындажүрекырғағыныңбұзылыстары (топтасқан, ерте, қарыншалардыңфибрилляциясымендірілінекөшетінқарыншалықэкстрасистолалар, жыбыраритмиясыт.б.), аритмиялықшокнемесеколлапсжиікездеседі, солқарыншалықжеделжүрекәлсіздігісиреккездеседі. Басқаоргандарменжүйелержағынаноншакөзгетүсерліктейөзгерістерболмайды.
ЭКГ «МИ-дегіЭКГ» тарауынқараңыз.
Жеделкезең некроздыңқалыптасуы, оныңыдыраптарауы, тыртықпайдаболуыныңбастапқыкезеңінесәйкескеледі, ол 7-10 күнгесозылады. Бұлкезеңдегіаурудыңбелгілерінекрозмассасыныңыдырауымен, оныңгрануляциялықтінгеалмасуыменжәнемиокарднекрозынабайланыстыжүрек – тамыржүйесіжағынанболатынөзгерістерменбайланыстыболады.
Жеделкезеңдеәдеттеауырғандықболмайды. Оныңсақталуынекрозаймағыныңкеңуіменжәнеэпистенокардиялықперикардит (2-3-шітәулікте) туындауыменбайланыстыболады. Жүрек – тамыржүйесіжағынантахикардия, гипотонияғаикемділік, жүректондарыныңәлсіреуі, жүрекұшытұсындасистолалықшу, жүрекүстіндеперикардүйкелісініңшуыанықталады.
ЖеделМИ-ңеңмаңыздыбелгісініңбірі – резорбциялы – некрозсиндромы, олнекрозмассасыныңыдырауыжәненекроззонасындаасептикалыққабынудыңдамуыменбайланыстыбойкөрсетеді. Резорбциялы – некрозсиндромыныңбелгілерінеденеқызуыныңкөтерілуі, лейкоцитоз, ЭТЖөсуі, қабынудыңбиохимиялықбелгілеріжәнекардиомиоциттердіңыдыраубелгілеріжатады.
Денеқызуы 2-шітәулікте 37-380дейінкөтеріледіжәне 3-7 күнгесозылады. Оданұзақболатынсубфебрилитетмиокардинфарктісініңасқынулары – тромбоэндокардитте, пневмонияда, перикардиттекездеседі.
Лейкоцитоз (10-12х109/л, сирек 15х109/лжететін) 3-4 сағаттанкейінпайдаболады, еңжоғарғышегіне 2-3-шікүніжетеді, 3-7 күнгесозылады. Лейкоформуладасолғақарайығысуболады.
ЭТЖ 2-3-шікүнненбастапөсебастайды, еңжоғарғыдеңгейіне 8-12-шікүніжетеді. Әдеттеқалыптыкүйге 3-4 аптаданкейіноралады.
МИтәнбелгі: «қайшы» феномені (немесе «айқас» феномен): 1-шіаптаныңаяғындалейкоцитоздыңтөмендейбастауыбайқалса, ЭТЖ-іңкөтерілебастауыбайқалады.
Қабынудыңбиохимиялықбелгілерінебейспецификалықбелгілер – қандафибриногеннің, серомукоидтың, гаптоглобиннің, сиалқышқылдарының, a2 – жәнеg-глобулинніңкөбеюі, С-реактивтіпротеинніңпайдаболуыжатады. БұлкөрсеткіштердіңдинамикасыЭТЖдинамикасынаұқсас (22-кесте).
Кардиомиоциттердіңыдырау (талқандалу) белгілеріне (маркерлеріне) аспартатаминотрансфераза, лактатдегидрогеназа, креатинфосфокиназа, гликогенфосфорилазаферменттері, соныменқатармиоглобин, Тжәне J кардиотропиндеріжатады. Бұлзаттармиокарднекрозындағанаемес, қаңқабұлшықеттерініңнекрозындадақанғаенеді. Бірақбұлардыңішіндекардиоспецификалыққасиетібарлары: креатинфосфокиназаныңМВизоферменті (КФК – МВ), лактодегидрогеназа – 1 (ЛДГ-1), гликогенфосфорилазаныңВВизоферменті (ГФ – ВВ). Кардиомиоциттерыдырауымаркерлерініңдинамикасы 1-кестедекелтірілген.
Тропонин – миофибрилдердіңқұрамынакіретінбелок, 3 суббірліктентұрады: тропонинТ; тропомиозинмен (Tropomyosin) қосылып, нативтітропомиозинкомплексінтүзеді; тропонин J, миозинніңАТФ-азалықбелсендігінжәнеактинмиозинөзараәрекеттестігінтежейді (Jnhibition); тропонинС, кальцийиондарыменұқсастығыбаржәнеолкальцийиондарыменбайланысады (Calcium). МИдиагнозынқоюүшінТжәне J тропониндерінанықтайды. МИ-даТтропониндіанықтауәдісініңтелімділігі 90-100% құрайдыжәнеКФК, ЛДГ, миоглобинтелімділігінен (спецификалығынан) жоғарыболады.
J тропонинідемиокарднекрозыныңжоғарыспецификалымаркерідепесептелінеді.
Стропонинікардиомиоциттерденбасқакөлденеңжолақбұлшықеттердеболады, сондықтаноныңконцентрациясынанықтауМИдиагнозынқоюдақолданылмайды.
Миоглобин – құрамындагембархромопротеид, қаңқабұлшықетіменмиокардтаоттегінтасымалдайды. МиоглобинніңқандакөбеюіМИ-ненбасқаоттанболғанкүйікте, электрошокта, қаңқабұлшықеттерініңзақымданғанында, тіндердіңжаншылусиндромындабайқалады.
МиозиндіқандаанықтауМИдиагнозынқоюдакеңқолданылмайды, себебітестініңтелімділігіоншажоғарыемес.
Креатинфосфокиназа (КФК) ЛДГқатысуындакреатинніңқайтымдыфосфорлануынкатализдейді. КФК 3 изоферментібар: КФК – ММ (бұлшықеттік), КФК – МВ (жүреккетән) жәнеКФК – ВВ (миғатән).
МИ-дақансарысуындаКФКбелсенділігінкөтерілуі 95-99% науқасадамдардакездеседі, оныңспецификалығы 80-98% жетеді. МиокардүшінКФКжоғарыспецификалыферментболыптабылады, сондықтаноныңқандағыдеңгейінанықтауМИдиагнозынқоюүшінмаңыздытестболыпесептеледі.
Лактатдегидрогеназаның 5 изоферментіболады, олардыңішіндемиокардта, мида, бүйректердеЛДГ1жәнеЛДГ2изоферменттерібасымболады, албауырменқаңқабұлшықеттеріндеЛДГ4жәнеЛДГ5изоферменттерібасымболады. МиокардинфарктісініңдиагнозынқоюдамиокардқатәнЛДГ1ферментініңконцентрациясынанықтауқолданылады.
Гликогенфосфорилаза (ГФ) – цитозольдықфермент, олглюкозаныңгликогенненбөлінуін (гликогенолиз) реттейді. ГФүшизоферментібар: бауырдаГФ – ННизофермент, қаңқабұлшықетініңмиоцитіндеГФ – ВВменГФ – ММболады. МИ-деГФ – ВВизоферментікөбейеді (мидыңзақымданғаныжоқболса).
Аспартатаминотрансфераза (аспарагиндікаминотрансфераза, АСТ) аминтобыныңаспарагинқышқылынан (аминқышқылы) кетоглутарқышқылына (кетоқышқыл) көшуінкатализдейді. АСТмиокардта, қаңқабұлшықетінде, бауырда, бүйректе, өкпелерде, ұйқыбезіндежәнебасқаоргандарментіндердеболады. СондықтанАСТкардиоспецификалықферментболыпесептелмейді. БірақнауқасадамныңқансарысуындаАСТконцентрациясыныңкөбеюіМИбелгісіболуымүмкін (көрсетілгеноргандардыңзақымдануыболмаса).
ЭКГ. «МиокардинфарктісіндегіЭКГ» тарауынқараңыз.
Миокардинфарктісініңжеделшекезеңі тыртықтыңқалыптасуымен, некрозмассасыныңтолықгрануляциялықтінменалмасуыменсипатталады.
22-шікесте
