Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


“ақырып: ƒиалектика - даму теори€сы.




ƒиалектика Ц болмысты, бүк≥л әлемд≥к құбылыстарды Ц табиғатты, қоғамды және адамның ой-санасын өзгер≥сте, қозғалыста, дамуда және өзара байланысты қарастыратын философи€лық ≥л≥м.  өне грек (антикалық) философи€сында диалектиканың алғашқы стихи€лық формасы дүниеге кел≥п, қалыптасты. Қозғалыстың түп табиғатын аңғаруға ұмтылу Ёлат мектеб≥н≥ң өк≥лдер≥нен Ц ақ (ѕарменид, «енон) байқалған болатын. ƒиалектиканың ек≥нш≥ тарихи формасы нем≥с классикалық философи€сында идеалист≥к нег≥зде қалыптасты. Ѕұл ағымның аса көрнект≥ өк≥лдер≥  ант, ‘ихте, шеллинг, √егель дүниеге деген метафизикалық көзқарасқа жалпы даму иде€сын қарама-қарсы қойды.  .ћаркс пен ‘. Ёнгельс диалектиканың тарихи үш≥нш≥ формасын Ц материалист≥к диалектиканы өм≥рге келт≥рд≥. ƒиалектикаға қарама-қарсы даму концепци€сы (тұғырнамасы) және ойлау тәс≥л≥ есеб≥нде метафизиканың нег≥зг≥ белг≥лер≥ мыналар: б≥р≥нш≥ден, метафизика тұрғысынан алғанда обьект бөлшектерд≥ң механикалық жай қосындысы рет≥нде қаралады. ≈к≥нш≥ден, обьект≥ сыңаржақты, б≥рбеткей қабылданады, оның б≥р қырлары әс≥р≥лен≥п, енд≥ б≥р жақтары елеус≥зден≥п көрсет≥лед≥. Үш≥нш≥ден, метафизика қозғалысы, дамуы қарапайым ғана үлкею немесе к≥ш≥рею есеб≥нде қарастырылады. “өрт≥нш≥ден, метафизика Уƒамудың қайнар көз≥, себеб≥ қандай?Ф деген сұраққа жауап бере алмай, оны заттан, құбылыстан тысқары жақтан ≥здейд≥, Уб≥р≥нш≥ қозғаушы құд≥ретт≥ күшт≥Ф мойындауға мәжбүр болады. ƒогматизм Ц қоғамдық-са€си өм≥рд≥ саралауда жи≥ ұшырасатын, құбылыстарды зерделеуде шығармащылық қаб≥лет танытпайтын ойлау әд≥с≥. ƒогматизм белг≥л≥ б≥р тұжырымдарды қатып-сем≥п қалған күйде, өзгер≥сс≥з қабылдауға бей≥м. Қазақтың Уайттым Ц болды, кест≥м - үз≥лд≥Ф дейт≥н≥не көб≥рек сәйкес келед≥. –ел€тивизм даму процес≥ндег≥ өзгермеш≥л≥кт≥, тұрақсыздықты асыра бағалап, соған көп кқң≥л бөлед≥. —офистика болса даму үст≥ндег≥ обьект≥н≥ң кездейсоқ б≥р жағын, белг≥л≥ б≥р қасиет≥н нег≥з ет≥п алады да, сол арқылы п≥к≥р түй≥ндег≥с≥ келед≥. јл эклектика болса өзара ≥штей қабыспайтын, кейде т≥пт≥ б≥р-б≥р≥не қарама-қарсы тұрған көзқарастарды, иде€ларды, принциптерд≥ жай ғана механикалық түрде б≥р≥кт≥р≥п, дамудағы обьект туралы түй≥н жасайды. “үрл≥ құбылыстар мен процестерд≥ танып б≥луде, нақты бағалауда мұның да аса зи€нды екен≥ түс≥н≥кт≥ болса керек. ƒиалектикалық принциптер≥: 1) даму принцип≥. ќның мән≥: дүниеде қозғалыстан, дамудан тысқары ештеңе де жоқ, ендеше обьект≥н≥ даму, қозғалыс үст≥нде қарастыру қажет, ол кеше қалай ед≥, бүг≥н қандай, ертең қандай болмақ, м≥не, осыны басшылыққа алған жөн; 2) жалпы байланыспринцип≥. ƒүниеде байланыстан тысқары, оқшау тұрған ештеңе жоқ, ендеше обьект≥н≥ң барлық жағын, барлық байланысын зерттеген дұрыс; 3) обьект≥н≥ практикаментығыз байланыста қарастыру керек, сонда ғана оның мән≥, орны, қад≥р-қасиет≥ айқындалмақ; 4) нақтылықпринцип≥. Әр обьект≥н≥ң өз≥нд≥к ерекшел≥г≥не, өм≥р сүр≥п отырған жағдайына баса назар аудара отырып қана, ол туралы шынайы п≥к≥р қалыптастыруға болады. «аң деген≥м≥з Ц құбылыстардың арасындағы жалпы, қажетт≥, тұрақты, маңызды, қайталанып отыратын байланыс.  атегори€ деген≥м≥з Ц болмыс пен ойлаудың ең жалпы түрлер≥, адамның дүние тану мен ≥с жүз≥нде өзгерту≥н≥ң сатылары, ғылымның ең жалпы ұғымдары, адам ойлауының оның болмысына қатынасының сипаттамалары, ғылымның қалыптасуы мен дамуының жалпы шарттары. Қарама-қарсылықтың б≥рл≥г≥ мен күрес заңы. Қарама-қарсылықтың б≥рл≥г≥ мен күрес заңы диалектиканың нег≥зг≥ өзег≥ болып табылады. ќл Ц табиғаттың, қоғамның, адам ойлауының жүйел≥ дамуының жалпылық, әмбебаптық үш заңының б≥р≥, айқындаушысы. Қарама-қарсылықтың б≥рл≥г≥ мен күрес заңы даму процес≥н≥ң ≥шк≥ қайнар көз≥н ашады, еск≥н≥ң жойылып, жаңаның пайда болу себептер≥н көрсетед≥. ћөлшерл≥к және сапалық өзгер≥стерд≥ң өзара ауысу заңы. ≈гер қарама-қарсылықтардың б≥рл≥г≥ мен күрес заңы дамуының және өз≥нд≥к дамудың қайнар көз≥н, қозғаушы күш≥н ашып берсе, мөлшерл≥к және сапалық өзгер≥стерд≥ң өзара ауысу заңы даму процес≥н≥ң ≥шк≥ және жалпы механизм≥н анықтап беред≥. —онымен б≥рге ек≥нш≥ заңның табиғаты мен мән≥н диалектикалық өзег≥ болып есептелет≥н б≥р≥нш≥ заңның нег≥з≥нде ғана анықтауға болады. —апа, мөлшер және өлшем категори€лары. —апа деген≥м≥з Ц обьект≥н≥ анықтаушы, заттың, құбылыстың, процест≥ң тұтастығын, өз-өз≥мен тепе-теңд≥г≥н б≥лд≥ред≥. ћөлшер Ц заттардың, құбылыстардың қасиеттер≥н≥ң, құрамдас бөл≥ктер≥н≥ң санын, даму ауқымын, т.б. б≥лд≥ред≥. —апа мен мөлшер Ц болмыстың жалпы, обьективт≥ сипаттамасы. Өлшем деген≥м≥з Ц сапа мен мөлшерд≥ң диалектикалық б≥рл≥г≥. —өйт≥п, √егель философи€ тарихында алғаш рет сапалық және мөлшерл≥к өзгер≥стерд≥ң өзара диалектикалық ауысу заңыниридиалист≥к тұрғыдан тұжырымдап беред≥. —апалық және мөлшерл≥к өзгер≥стерд≥ң ауысуы. ћөлшерл≥к және сапалық өзгер≥стерд≥ң өзара ауысу заңы жаму процес≥н≥ң жалпы ≥шк≥ механизм≥н ашады дед≥к. Өз≥нд≥к өлшемн≥ң ауқымында сапа тұрақты, өз≥н-өз≥ сақтауға бей≥м болады. ћөлшерл≥к өзгер≥с б≥рт≥ндеп өлшемн≥ң шег≥не келгенде, €ғни өлшемн≥ң шег≥нен шыққан сәтте күрт өзгеред≥, жаңа сапаға ауысу басталады.

“ер≥стеуд≥ тер≥стеу заңы. ƒаму процес≥ барысындағы оның әр түрл≥ кезеңдер≥, еск≥ мен жаңа өзара қалай байланысқан, дамудың тенденци€лары мен бағыты және жалпы сипаты қандай деген сұрақтарға жауап бермей тұрып даму туралы түс≥н≥кт≥ терең әр≥ жан-жақты деп айтуға болмайды. јталған сұрақтарға диалектиканың үш≥нш≥ заңы Ц тер≥стеуд≥ тер≥стеу заңы жауап беред≥. ≈ндеше тер≥стеу деген≥м≥з - әрб≥р зат пен құбылыс дамуынан туындайтын диалектикалық процес.

ƒиалектика категори€лары. 1. ∆екеше, өзгеше және жалпы. 2.—ебеп пен салдар. 3.ћүмк≥нд≥к пен шындық. 4.Қажетт≥л≥к пен кездейсоқтық. 5.ћазмұн және түр. 6.ћән және құбылыс.





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2017-03-12; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 644 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

Ќаука Ч это организованные знани€, мудрость Ч это организованна€ жизнь. © »ммануил  ант
==> читать все изречени€...

1200 - | 1075 -


© 2015-2024 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.012 с.