Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


ѕрактикалық сабақ тақырыбы: ∆үйке жүйес≥н≥ң физиологи€сы




1. ∆уйке жүйес≥н≥ң құрылысы, қызмет≥

2.∆үйке жүйес≥н≥ң қозу өтк≥зу заңдары

4 - ќ∆—Ө∆ тақырыбы: –ефлекс

1.–ефлекс түрлер≥

2. –ефлекс доғалары

≈сеп беру түр≥: ба€ндама

—Ө∆ тапсырмалары:

ќрталық жүйке жүйес≥н≥ң бөл≥мдер≥н≥ң функционалдық маңызы.

≈сеп беру түр≥: “ақырып бойынша реферат дайындау

Әдебиеттер (нег≥зг≥, қосымша)

1. „абовска€ ј. ќсновы педиатрии и гигиены. ћ.,1978.

2. ј. .¬еликанова Ђѕрактические зан€тие по возрастной физиологии и школьной гигиенеї.

3.Ќ.Ќ. Ћеонтева,  .Ѕ. ћаринова јнатоми€ и физиологи€ детского организма. ћ.,1986.

4.—оветов —.≈. ћектеп гигиенасы. ј., 1973.

5. јнтропова ј. ј. ќсновы гигиена учащихс€. ћ.,1982.

6. Ѕелецка€ ¬. ». Ўкольн.а€ гигиена. ћ., 1983.

Ѕес≥нш≥ апта

є 5 дәр≥с тақырыбы:  өру және есту органдарының гигиенасы

1. ≈сту-көру органдарының анатоми€-физиологи€лық ерекшел≥ктер≥

2. Ѕалалардың көз гигиенасы

—ыртқы және ≥шк≥ орталардың әсерлер≥н қабылдап,талдап,талқылайтын,олардың жағдайлары туралы сез≥м тудыратын мүшелер жүйес≥н талдағыштар немесе анализаторлар дейд≥.ќрганизмде жет≥ түрл≥ талдағыштар бар:көру,есту, и≥с,тер≥,қозғалыс,дәм және висцеральды,€ғни ≥шк≥ мүшелерге байланысты жүйе. Ѕарлық талдағыштар 3 бөл≥мнен тұрады:

1.сезг≥ш немесе периферии€лық бөл≥м,шетк≥ немесе рецепторлық бөл≥м деп те атайды;

2.Өтк≥зг≥ш бөл≥м,сезг≥ш нерв деп те атайды;

3.орталық,немесе қыртыс бөл≥м≥, €ғни ми қыртысындағы сез≥м орталықтары,сез≥м аймақтары деп те атайды.“алдағыштардың әрқайсысының жеке-жеке қасиеттер≥ мен қызметтер≥ болады.—онымен қатар,олардық ортақ,бәр≥не б≥рдейқасиеттер≥ де бар.

 өру талдағышы.  өру талдағышының сезг≥ш бөл≥м≥ көз алмасында орналасқан. ќларға торлы қабықтағы та€қша және сауытша п≥ш≥нд≥ фоторецепторлар жатады. Өтк≥зг≥ш бөл≥м≥нде көру жүйкес≥ жатады.  өру талдағышының қыртыс бөл≥м≥не ми қыртысының желке тұсында орналасқан оң және сол жақ көру орталықтары жатады.Құрылысы бойынша көру талдағышының сезг≥ш бөл≥м≥н 3 топтағы мүшелерге бөлуге болады: көзд≥ң қосымша құрылымдары,жарық өтк≥зг≥ш.

є5 практикалық сабақ тақырыбы: “алдағыштар. өру талдағышы.

1. “алдағыштар, олардың ортақ қасиеттер≥, ж≥ктелу≥.

2. өру талдағыштары

5- ќ∆—Ө∆ тақырыбы: ≈с, эмоци€ туралы түс≥н≥к

1.Ұйқы оның маңызы.

2.ј.ј.”хтомский ұсынған қозу мен тежелуд≥ң доминантасы туралы ≥л≥м≥.

≈сеп беру түр≥: ауызша жауап беру.

—Ө∆ тапсырмалары:

“емперамент типтер≥ туралы √иппократ ≥л≥м≥.

≈сеп беру түр≥: “емперамент түрлер≥не кесте толтыру.

Әдебиеттер (нег≥зг≥, қосымша)

1. „абовска€ ј. ќсновы педиатрии и гигиены. ћ.,1978.

2. ј. .¬еликанова Ђѕрактические зан€тие по возрастной физиологии и школьной гигиенеї.

3.Ќ.Ќ. Ћеонтева,  .Ѕ. ћаринова јнатоми€ и физиологи€ детского организма. ћ.,1986.

4.—оветов —.≈. ћектеп гигиенасы. ј., 1973.

5. јнтропова ј. ј. ќсновы гигиена учащихс€. ћ.,1982.

6. Ѕелецка€ ¬. ». Ўкольн.а€ гигиена. ћ., 1983.

јлтыншы апта

є6 ƒәр≥с тақырыбы: Ѕұлшық ет, сүйек жүйес≥н≥ң гигиенасы

1. Ѕұлшық ет, сүйек жүйес≥н≥ң анатоми€-физиологи€лық ерекшел≥ктер≥

2. “ұлға және оның қалыптасуындағы сүйек, бұлшық ет жүйелер≥н≥ң алатын орны.

1.“≥рек-қимыл жүйес≥, оның маңызы, құрылысы.  ең≥ст≥кте қозғалып жүру, денен≥ т≥к қалыпта ұстау, теңд≥кт≥ сақтау қаб≥леттер≥ адамның сүйек-ет жүйес≥н≥ң қасиеттер≥ мен қызмет≥не байланысты. —үйек Ц ет жүйес≥не, €ғни т≥рек Ц қимыл аппаратына адамның қаңқасы мен бұлшық еттер≥ жатады. —үйек Цет жүйес≥ нег≥з≥нен т≥рек, қимыл- қозғалыс,қорғаныс,тұздардың алмасуына қатысу арқылы адам организм≥не өте маңызды орын алады. 2.—үйект≥ң құрылысы мен құрамы. Қаңқаның құрылысы. јдам қаңқасының нег≥з- суйек. —уйек қан тамырлары мен нервтер өтет≥н сүйек каналдарының айналасында орналасқан остеон деп аталатын жұқа пластинкалардан тұрады. —үйек қабы сәл қызғылттау ек≥ қабаттан тұрады: сыртқы және ≥шк≥ қабықтар. —үйект≥ң 1/3 бөл≥г≥ органикалық және 2/3 бөл≥г≥ бейорганикалық заттардан тұрады.јдам қаңқасы бас,тұлға, а€қ-қол сүйектер≥нен тұрады.“ұлға сүйектер≥не омыртқа жотасы,12 қос қабырғалар мен кеуде сүйег≥ жатады.ќмыртқа жотасы Ц бүк≥л денен≥ң т≥рег≥.ќл б≥р-б≥р≥мен буын арқылы жалғасқан 33-34 омыртқадан тұрады. ќмыртқа жотасын беске бөлед≥: 7 мойын,12 көк≥рек немесе кеуде, 5 бел,5 сег≥зкз, 4-5 құйымшақ омыртқалары. 3.Ѕаланың белсенд≥ қозғалыс жүйес≥. Ѕаланың қимыл қозғалысының дамуы. ∆аңа туған сәбид≥ң бұлшық еттер≥ толық қалыптаспағанымен, денесалмағының 20-22 пайызындай ғана болады. јдам денес≥нде 600-ден астам бұлшық еттер бар.Ѕұлшық еттерд≥ң п≥ш≥н≥ әртүрл≥ болып,өз≥н≥ң атқаратын қызмет≥не байланысты қалыптасады. ќлар ұзын салалы,қысқа, жалпақ,ромба,квадрат,трапеци€ тәр≥зд≥ болып келед≥.

4.“≥рек-қимыл жүйес≥н≥ң бұзылуының алдын-алу гигиенасы. Ѕаланың жататын төсег≥,тамақ ≥шкенде,сурет салғанда отыратын үстел≥ мен орындағы,еңбек мөлшер≥,ки≥м≥ гигиеналық талап бойынша жасына сәйкес болуы керек.баланы дұрыс отыруға,төсекте дұрыс жатуға дағдыландыру керек.Үстелде дұрыс отыруға дағдыланса, арқа еттер≥ күшей≥п,омыртқа жотасының дұрыс өсу≥не мүмк≥нд≥к туады.

є6 практикалық сабақтың тақырыбы: Ѕала денес≥н≥ң дамуындағы дене тәрбиес≥н≥ң маңызы

1.Ѕала денес≥н≥ң дамуына еңбек, дене тәрбиес≥н≥ң алатын орны

2.≈ртеңг≥л≥к жаттығу, қозғалыс ойындары және спорттық шараларын өтк≥зуге қойылатын гигиеналық талаптар.

6- —ќӨ∆ тақырыбы: “≥рек-қимыл жүйес≥

1.Қаңқаның қызмет≥: сүйектерд≥ң, бұлшықеттерд≥ң түрлер≥, классификаци€сы, гиподинами€.

2. —үйектерд≥ң байланысы.

≈сеп беру түр≥:јуызша жауап беру.

—Ө∆ тапсырмалары:

Ќәрестен≥ң т≥рек-қимыл жүйес≥н≥ң дамуы

≈сеп беру түр≥: тәж≥рибе қорытындысын талдау.

Әдебиеттер (нег≥зг≥, қосымша)

1. „абовска€ ј. ќсновы педиатрии и гигиены. ћ.,1978.

2. ј. .¬еликанова Ђѕрактические зан€тие по возрастной физиологии и школьной гигиенеї.

3.Ќ.Ќ. Ћеонтева,  .Ѕ. ћаринова јнатоми€ и физиологи€ детского организма. ћ.,1986.

4.—оветов —.≈. ћектеп гигиенасы. ј., 1973.

5. јнтропова ј. ј. ќсновы гигиена учащихс€. ћ.,1982.

6. Ѕелецка€ ¬. ». Ўкольн.а€ гигиена. ћ., 1983.

7.—. ∆ұмабаев ∆асерекшел≥к физиологи€сы және мектеп гигиенасы. ј.,1988.

8. ј.√.’рипкова ¬озрастна€ физиологи€ и школьна€ гигиена. ћ., 1990

∆ет≥нш≥ апта

є 7 дәр≥с тақырыбы: ∆үрек, қан тамыр гигиенасы

1. ћектеп жасына дей≥нг≥ балалардың жүрек, қан тамыр жүйелер≥н≥ң анатоми€-физиологи€лық ерекшел≥ктер≥.

2. Ѕалалардың жүрек қызмет≥н≥ң бұзылуы, оның себептер≥ және алдын-алу. Қан жүйес≥н≥ң маңызы, морфо-физиологи€лық ерекшел≥ктер≥. јдамның өм≥р≥ клеткаларға аса қажетт≥ қорект≥к заттар мен оттег≥не және организмдег≥ зат алмасудан пайда болатын қажетс≥з улы заттардың шығуына байланысты. ћұның бәр≥н тасымалдау қызмет≥н денедег≥ қан атқарады. јдамның денес≥ндег≥ қан- организмн≥ң сұйық нег≥з≥ ≥шк≥ ортасы. Қанның жалпы мөлшер≥ ересек адамда 4,5-6 л шамасында, €ғни денен≥ң жалпы салмағының 6-8 пайызы. 2.Қан құрамы және оның физикалық, хими€лық қасиеттер≥. Қанның құрамы өте күрдел≥.Қан п≥ш≥нд≥ элементтер, €ғни қан клеткаларынан және сұйық плпзмадан тұрады. ѕлазманың осмостық қысымы мен белсенд≥ реакци€сы қанның маңызды физикалық және хими€лық қасиеттер≥не жатады. Қанның белсенд≥ реакци€сы,буферл≥к,тұтқырлығы.

1.Қанның п≥ш≥нд≥ элементтер≥. Қанның п≥ш≥нд≥ элементтер≥не қанның қызыл клеткалары эритроциттер, ақ клеткалары лейкоциттер және қызыл пластинакалары тромбоциттер жатады.

2. Қан құю және иммунитет, қан топтары. јдам жараланып, денес≥нен қанның жартысынан жуығы аққанда әлс≥реп, т≥рл≥г≥нен айырылады. ћұндай жағдайда б≥р к≥с≥н≥ң қанын ек≥нш≥ адамғақұйып,жарақаттанған адамда аман алып қалуға болады. —ондықтан донордың қанын реципиентке құ€р кезде алдымен олардың қандарының сәйкест≥г≥н тексеред≥.»ммунитет Цадамның жұқпалы ауруларға қарсы тұру қаб≥лет≥. »ммунитет табиғи және жасанды болып бөл≥нед≥. “абиғи иммунитет адам ауырғанда пайда болады, сол аурумен ек≥нш≥ рет ауырмайды. ∆асанды иммунитет ауырған адамның немесе жануардың қанынан алынған дайын антиденелерд≥ немесе әлс≥зденд≥р≥лген антигендерд≥ егу арқылы жасалынады.

3. Қан айналу жүйес≥н≥ң жалпы құрылысы. Үлкен және к≥ш≥ қан айналу шеңберлер≥. ∆үрек Цқан айналу жүйес≥ндег≥ нег≥зг≥ бөл≥м.ќл тоқтаусыз қызмет ет≥п, қан тамырларында қанның қозғалысын қамтамасыз етед≥.денедег≥ қан ƒенедег≥ қан үлкен және к≥ш≥ қан айналыс жоладры арқылы тасымалданады. —ол жақ қарыншаның қуысынан үлкен қан айналыс жолы басталады. ќң жақ қарыншадан к≥ш≥ қан айналыс жолы басталады.

є7 практикалық сабақ тақырыбы: ∆үрек

1. ∆үрек құрылысы (орналасуы, п≥ш≥н≥, камералары, салмағы)

2. ∆үрек қабырғасының құрылысы, ерекшел≥ктер≥ (эпикард, миокард, эндокард)

7- ќ∆—Ө∆ тақырыбы: —екреци€ бездер≥

1.јғзадағы бездерд≥ң ж≥ктелу≥. √ормондардың қасиет≥.

2.Ѕ≥р секреци€лы бездерд≥ң гормондары, маңызы

≈сеп беру түр≥: ауызша жауап беру.

—Ө∆ тапсырмалары:

“уа пайда болатын жүрек аурулары

≈сеп беру түр≥: реферат.

Әдебиеттер (нег≥зг≥, қосымша)

1. „абовска€ ј. ќсновы педиатрии и гигиены. ћ.,1978.

2. ј. .¬еликанова Ђѕрактические зан€тие по возрастной физиологии и школьной гигиенеї.

3.Ќ.Ќ. Ћеонтева,  .Ѕ. ћаринова јнатоми€ и физиологи€ детского организма. ћ.,1986.

4.—оветов —.≈. ћектеп гигиенасы. ј., 1973.

5. јнтропова ј. ј. ќсновы гигиена учащихс€. ћ.,1982.

6. Ѕелецка€ ¬. ». Ўкольн.а€ гигиена. ћ., 1983.

—ег≥з≥нш≥ апта

є8 ƒәр≥с тақырыбы: ƒауыс аппараты және тыныс алу органдарының гигиенасы

1. ƒыбыстық аппарат пен тыныс алу ағзасының гигиенасы

2. јуыз қуысының гигиеналық күт≥м≥

1.Ѕаланың тыныс алу жүйес≥н≥ң маңызы, құрылысы. “ыныс алу мүшелер≥ оттег≥ мен көм≥р қышқыл газын таситын нег≥зг≥ м≥ндеттер≥нен басқа да қызмет атқарады. “ыныс мүшелер≥ мұрыннан басталады.“ыныс жолдары ек≥ге бөл≥нед≥:1.дем алғанда және дем шығарғанда ауаның жылжитын қуыстары,2.ауа мен қанның арасында газдардың алмасатын орны - өкпе альвеолалары.“ыныс алуға қатысатын мүшелер тыныс алу жүйес≥н құрайды. Ѕұл жүйен≥ң мүшелер≥н ек≥ге бөлед≥. “ыныс жолдары және басты тыныс алу мүшес≥- өкпе. 2.“ыныс алу жүйес≥ қызмет≥н≥ң ерекшел≥ктер≥. “ыныс алу жүйес≥н≥ң құрылысы мен қызмет≥ адамның жасына, жынысына, және жеке басының ерекшел≥г≥не байланысты. ƒем алу көлем≥ жаңа туған сәбиде- 25см3, 1 жаста-80см3- ге дей≥н артады,2 жаста- 140см3, ересек адамда- 400см3.Өкпе мөлшер≥ жаңа туған сәбиде -53см3,, 1 жаста-210см3,13 жаста-707см3,20-25 жаста-1680см3,ал 30-40 жаста орта шамамен 1788см3. 3. Өкпен≥ң жалпы сыйымдылығы. Өкпен≥ң т≥рш≥л≥к сыйымдылығы,€ғни өкпеге к≥рет≥н және шығатын ауаның мөлшер≥ адамның жасына сай өзгеред≥. јдам қалыпты жай дем алғанда өкпеге 300-500мл ауа к≥ред≥.ћұны дем алу ауасы деп атайды.Өкпен≥ң т≥рш≥л≥к сыйымдылығын спирометр деген арнайы аспаппен өлшейд≥. 4.√аз алмасу. “ыныс алудың реттелу≥. јдам мен жануарлардың өм≥р≥ үш≥н ауадағы газдардың ≥ш≥ндег≥ оттег≥н≥ң маңызы зор. јдам дем алғанда ≥шке к≥рет≥н ауаның құрамы,дем шығарғандағы сыртқы айдалатын ауадан өзгеше.“ыныс алу мүшелер≥н≥ң қызмет≥н≥ң реттелу≥ әр дәрежеде реттеу жолдарымен ≥ске асады.“өменг≥ дәрежел≥ тыныс орталығы сопақша мида орналасқан. ќл б≥р-б≥р≥мен тығыз байланысты дем алу мен дем шығаруға жауапты ек≥ бөл≥мнен тұрады. 5.“ыныс алу мүшелер≥ қызмет≥н≥ң гигиенасы. “ыныс алу мүшелер≥н жаттықтыру,шынықтыру балалар мен жастардың тыныс мүшелер≥ арқылы пайда болатын ауруларға қарсы тұру қаб≥лет≥н арттырады..баланың дұрыс отыра б≥луге де маңызды. Ѕүк≥рей≥п,кеудес≥н үстелд≥ң немесе партаныңшет≥не тақап отырғанда кеудеге қысым жасалып, тыныс алу мүшелер≥н≥ң қызмет≥н төмендетед≥,жүрек қан- тамырдың өсу≥не кедерг≥ болу арқылы баланың бойының өсу≥не бөгет жасайды.

1.јс қорыту мүшелер≥ және зерттеу әд≥стер≥. јс қорыту жүйес≥н≥ң мүшелер≥не ауыз қуысы, үш жұп с≥лекей бездер≥, жұтқыншақ, өңеш, ас қазаны,ащы ≥шек пен тоқ ≥шек,бауыр мен ұйқы бездер≥ жатады.јс қорыту мүшелер≥н≥ң қызметтер≥н орыс физиологы ».ѕ.ѕавлов зерттеген. 2.јстың қорытылуы. јуыз қуысындағы ас қорыту ауыз қуысынан бастап қорытылады, мұнда тамақтың дәм≥, температурасы, басқа да қасиеттер≥ анықталады.јуыз қуысында ұсақталып,с≥лекейлен≥п араласқан ас қоймалжыңы жұтқыншаққа, одан өңешке өтед≥.Өңештег≥ ас қоймалжыңы қарынға барып жеткеннен кей≥н қарындағы астың қорытылуы басталады. Ћайықты мөлшерде қорытылатын ас қоймалжыңы қарынның ет қабатының және арнайы қарын сфинктер≥н≥ң босап ашылуымен қарын қуысынанаш ≥шект≥ң алғашқы бөл≥м≥ он ек≥ ел≥ ≥шекке жылжытылады. ќдан ащы ≥шекте, јсты қорыту тоқ ≥шекте а€қталады. 3.јстың реттелу≥. —≥лекей бездер≥н≥ң бездер≥н≥ң қызмет≥н≥ң реттелу≥,Қарын бездер≥н≥ң,≥шектег≥ ас қорытудың реттелу≥ болып табылады.

є8 практикалық сабақтың тақырыбы: “ыныс алу мүшелер≥н≥ң құрылысы

  1. “ыныс алу жүйес≥ қызмет≥н≥ң ерекшел≥ктер≥
  2. “ыныс алу мүшелер≥ қызмет≥н≥ң гигиенасы

8- —ќӨ∆ тақырыбы: Өкпен≥ң т≥рш≥л≥к сыйымдылығы (Ө“—)

  1. Өкпен≥ң жалпы сыйымдылығы
  2. √аз алмасу. “ыныс алудың реттелу≥
  3. “ыныс алу мүшелер≥ қызмет≥н≥ң гигиенасы

≈сеп беру түр≥:–еферат.

—Ө∆ тапсырмалары:

јсқорыту мүшелер≥н≥ң маңызы мен гигиенасы.

≈сеп беру түр≥:презентаци€.

Әдебиеттер (нег≥зг≥, қосымша)

1. „абовска€ ј. ќсновы педиатрии и гигиены. ћ.,1978.

2. ј. .¬еликанова Ђѕрактические зан€тие по возрастной физиологии и школьной гигиенеї.

3.Ќ.Ќ. Ћеонтева,  .Ѕ. ћаринова јнатоми€ и физиологи€ детского организма. ћ.,1986.

4.—оветов —.≈. ћектеп гигиенасы. ј., 1973.

5. јнтропова ј. ј. ќсновы гигиена учащихс€. ћ.,1982.

6. Ѕелецка€ ¬. ». Ўкольн.а€ гигиена. ћ., 1983.

7.—. ∆ұмабаев ∆асерекшел≥к физиологи€сы және мектеп гигиенасы. ј.,1988.

8. ј.√.’рипкова ¬озрастна€ физиологи€ и школьна€ гигиена. ћ., 1990

“оғызыншы апта

є 9 дәр≥с тақырыбы: ћектеп жасына дей≥нг≥ балалардың тамақтануы

1. јғзаның өм≥ршеңд≥г≥ндег≥ тамақтың рөл≥.





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2016-11-23; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 1797 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

¬аше врем€ ограничено, не тратьте его, жив€ чужой жизнью © —тив ƒжобс
==> читать все изречени€...

501 - | 522 -


© 2015-2023 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.041 с.