Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


јзақ философи€сындағы экологи€лық шарттар




ћемлекет негiзi əлсiз болған сайын табиғи ортаның этникалық қауымдастыққа ықпал ететiнi белгiлi. јл қазақтың ата тектерiнде жəне қазақтарда да мемлекеттiлiктiң тарихи жағынан əлсiз болғаны белгiлi. “абиғат əрқашан Қазақстан тұрғындары үшiн абсолюттiк жəне мəңгiлiк дүние бастауы, бiрден бiр ақиқат болды. ќл өздiгiнен жаратылған, тiршiлiк етудiң имманенттiк себептерi мен факторларының, белсендiлiк пен эволюци€ның негiздерi болды. јдамдарға алғашында табиғат заңдарына мойынсұнып қалтқысыз бағыну ғана қалды. ќның себептерiн түсiнiп жəне соған өз болмысын құрып, табиғат катаклизмаларынан қашқақтап отырды. “абиғат бұл жерде адамдарға тұрмыстың формалары мен əдiстерiн, көшпендiлiктiң немесе егiншiлiктiң таңдауларын белгiлеп беретiн ғалам ретiнде көрiнедi.  өне заманда адамдарды күн сайын рудың немесе тайпаның дүниетанымдық ұстанымына адалдығын дəлелдеп отыруға мəжбүр еттi, өйткенi тiршiлiк етудiң ауыр жəне қатал жағдайлары руластардың əлеуметтiк бағдар мен салттардан бұлтаруына жол бермедi, əйтпесе оларға рудан аластауы, көп жағдайда мұның арты өлiмге апарып соқтыратын едi. ƒүниенi сезiну айқындала түстi, дүниенi түсiну айқын əрекеттерге итермеледi, дүниетаным нақты жағдайдан туатын, шын айқын болды. “абиғат дүниенiң а€қталған қалыпты жағдайы, ал адам табиғаттың бiр бөлшегi ғана болды. јлайда, адамзат баласының даму эволюци€сының нəтижесiнде еңбектiң практикалық жəне жаңғыртушылық қызметi бiрте-бiрте түсiнiктi бола түстi, сөйтiп табиғи ортаны адам қажетiне бейiмдеп, қайта жаңғырту жүзеге асырылды. ≈гiншiлiк пайда болады, жинаушылық бау-бақша өсiруге айналады. Үй малдарына шөп шабу iске асады. “абиғи ортаны бейiмдеуден адамдар оны өңдеуге ауысады. ќның ендi бiр формасы аңдарды қолға үйрету болды. ∆абайы жылқыны қолға үйрету жабайы мал өсiру мен көшпендiлiкке жол ашты. Ѕұл сол заманда прогрестiк құбылыс болды. “абиғи ортаны өзгертудiң пайда болуы философи€лық көз-қараста адамның айқын мақсатты қызметiн, мақсат қою факторын өмiрге келтiрдi. ћұның өзi адамның табиғаттан бөлiнiп дербес (сущность) тiршiлiк иесi болып қалыптасуының алғы шарты едi. јдамның мақсаткерлiк қызметi объективтiк процестiң шешушi формасы болып табылады. Ѕiртұтас, бiрақ қарама-қайшылықты процесте ол табиғи заңдылық жəне адамдардың мақсаткерлiк қызметi ретiнде көрiнiс тапты. “ұтас дүние қалпы ендi үнемi адамдардың мақсатты қызметiмен, оның Дтабиғи бөлшегiФ емес, оның əмiршiсi, өзгертушiсi болуға ұмтылған əрекетi нəтижесiнде бұзыла бастады. Əзiрге мұнда ешқандай оғаштық жоқ едi бiрақ көп ғасырлардан кейiн бұл əрекет экологи€лық жəне антрапологи€лық дағдарысқа əкеп соқтырды. “абиғат əлемi адамдардың мақсаткерлiк қызметiнiң барысында адам əлемiне айналады. ≈ндi қажеттiлiктiң Дтемiрдей ерiк-жiгерiнФ талап ететiн табиғи заңдылықтар емес, адамдардың ерiктi қызметi шешушi рөл атқарды. ќлар сыртқы жағдайлардың детерминаци€сы си€қты емес, бостандық заңы бойынша əрекет еттi.

Қазақтың ата тегiнiң қоршаған ортаға етенелiгi, қоғамдық өндiрiстiң бiршама төмен дамуы əзiрге бұл адамдардың философи€лық көзқарасын тұрмыстық деңгейден тұтынушылық - пайдалылық деңгейiнен асыра алмады. Ќəтижесiнде олар бiр-бiрiне жəне өздерiне тоғышарлық көзқараспен қарады. Əйтсе де, қазақтың арғы тегiнiң дүниетанымы төмен болды деп кiнəлап, тым астамдық етпегенiмiз жөн, өйткенi олардың бергенiнiң өзi одан əрi дамуға жағдай жасаған едi.

Өзiнiң табиғатқа көзқарасы қалыптасқаннан бастап, осы күнге дейiн түпкi ипостоси€ ретiнде қарайтын жəне мəңгiлiк əрi өткiншi емес болмысты бiртұтас дүние деп тани отырып, қазақ халқы өзiнiң этноспен шендесуiне қол жеткiздi, өйткенi оның табиғатқа жақындығы мейлiнше айқын əрi талас туғызбайтын едi. Ғасырлар бойғы эволюци€ барысында қазақ əрқашан табиғатқа қайта оралып отырды. Ѕұл оның бiрiншi ажырамас белгiсi болды. ќның тiршiлiгiне тəн екiншi бiр қасиет Ц оның түп негiзiндегi қайшылық.





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2015-08-18; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 895 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

„еловек, которым вам суждено стать Ц это только тот человек, которым вы сами решите стать. © –альф ”олдо Ёмерсон
==> читать все изречени€...

522 - | 528 -


© 2015-2023 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.01 с.