Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


ќрталық жүйке жүйес≥н≥ң рефлекстерд≥ үйлест≥ру≥

‘  √ћј 1-8-21/02

ћ” Ђќрганизаци€ методической работы в соответствии с √ќ—ќ 2006 годаї от 04.07.2007 г

 

јрағанды мемлекетт≥к медицина академи€сы

‘изиологи€ кафедрасы

 

ƒ Ә – ≤ —

“ақырып: Ђќ∆∆ ұйымдастыру қызметтер≥н≥ң нег≥зг≥ принциптер≥ї

 

Ђ‘изиологи€-1ї пән≥

051301 Ђ∆алпы медицинаї мамандығы

2 курс

”ақыты 1 сағат

 

 

Қарағанды 2008 ж.

 афедра мәж≥л≥с≥нде талқыланып және бек≥т≥лген

 

’аттама _____________ 2008 ж.

 

 афедра меңгеруш≥с≥ ______________ ‘.ј. ћиндубаева

 

 


Ј ƒәр≥ст≥ң тақырыбы: Ђќ∆∆ ұйымдастыру қызметтер≥н≥ң нег≥зг≥ принциптер≥ї

 

Ј ƒәр≥ст≥ң мақсаты: ќ∆∆ ұйымдастыру қызметтер≥н≥ң нег≥зг≥ принциптер≥н талқылау.

 

Ј ƒәр≥ст≥ң жоспары:

1. ∆үйке орталығындағы қозудың конвергенци€сы.

2. Ђ∆алпы соңғы жолдыңї принцип≥.

3. Ѕасымдылық принцип≥.

4. Қозудың дивергенци€сы мен иррадиаци€сы.

5. ∆ең≥лдету (≥з салу) мен окклюзи€.

6. ѕосттетанустық потенциаци€.

7. –етт≥л≥к индукци€ құбылысы.

8. –ециптроктық (б≥ркелк≥) иннерваци€ принцип≥.


ќрталық жүйке жүйес≥н≥ң рефлекстерд≥ үйлест≥ру≥

ќрталық жүнке жүйес≥н≥ң ең көрнект≥ және маңызды кызмет≥-н≥ң б≥р≥ рефлекстерд≥ кел≥ст≥ру, үйлест≥ру, координаци€лау/ ћыса-лы, оң а€қты бүгет≥н еттерд≥ң орталыгы қозып тонусы көтер≥лсе, дәл сол сәтте бүг≥лгеи а€қты жазатын еттерд≥ң орталығы тежелед≥ және жүлыннын, ек≥нш≥ жартысындағы аталған орталықтарда қа-рама-қарсы процестер туады, €ғни бүгу орталыры тежелед≥, ал жа-зу орталығы қозады. —ондықтан оң а€қ бүг≥лгенде сол а€қ жазы-лады. ќсының арқасында адам жүре алады. јдам б≥р сәтте тамақ-ты шайнап және жұта алмайды, өйткен≥ шайиау мен жүту орта-лықтары б≥р мезг≥лде қозбайды. Ѕ≥реу≥ қозранда, ек≥нш≥с≥ тежеле-д≥. —ондай-ақ дем алу орталыры қозса, дем шырару орталыры те-желед≥. ќсының арқасында тыныстың ек≥ кезең≥ өм≥р бойы б≥р≥н-б≥р≥ алмастырып отырады. ёрталық жүйке жүйес≥ де қозу мен те-желу процестер≥н≥ң тууы мен сөну≥н, орталықтардың қарым-қаты-насын үзд≥кс≥з жөнге келт≥р≥п үйлест≥р≥п отырадьр' –ефлекстерд≥ кел≥ст≥р≥п үйлест≥руде орталық жүйке жүйес≥ндег≥ субординаци€ құбылысы меи қозуды өтк≥зу ерекшел≥ктер≥ әс≥рес^, жинақы қозу, конвергенци€ мен окклюзи€ның маңызы өте зор. Ѕүлармен қатар орталық жүйке жүйес≥ндег≥ кездесет≥н бес түрл≥ құбылыстар (прин-циптер) рефлекстерд≥ координаци€лау нег≥з≥н қүрады: қозу мен тежелуд≥ң жайылуы (иррадиаци€сы), б≥р жерге жиналуы (концен-траци€сы), процестерд≥ң индукци€сы мен рециптроктық тежелу, домиматтык қозу, кер≥с≥нше байлаиыс, соңғы жалпы жол.у

ќрталықтары қозу сол жерде қалмай қызмет≥ байланысты бас-ка орталықтарра жайыла бастайды. Қозудын, жайылуын қозу ирра-диаци€сы дейд≥ї Қозу мен қатар оның айналасындары орталықтар-да тежелу туып, қозу процес≥н жан-жарынан қоршап, оны кер≥ қа-рай алрашқыда пайда болран жер≥не жи€ды (концентраци€лайды), Қозу си€қты тежелу де орталыкта жайылады, одаи соң жиналады. ∆үйке процестер≥н≥ң бұл қасиет≥ ми сыңарлары қыртысымда да кездесет≥м≥н ». ѕ. ѕавлов әдей≥ қойылған тәж≥рибеде дәлелдеген. Қозу мен тежелуд≥ң иррадиаци€сы мен концентраци€сы т≥т≥ркен-д≥рг≥шт≥ң күш≥не байланысты. “орлы құрылым жүйке процестер≥-≤≤≥ң жайылуы мен жиналуын реттейт≥н орталык болып саналады.

∆үйке орталырында пайда болган б≥р процесс ек≥нш≥ қарама-карсы процест≥ң тууына себепкер болады. Ѕүл индукци€ кұбылы-сы. ∆үйке жүйес≥нде қозу тежелуд≥, тежелу қозуды тудырады. ћә-селен, жұлынның, б≥р сегмент≥н≥ң жартысында бүгу орталыры қо-зады. ћұнымен б≥рге ек≥нш≥ жартысындары жазу орталығы қо-зып, бүгу орталыры тежелед≥.  елес≥де осы орталықтары процестер б≥р≥н-б≥р≥ алмастырады. ќ—џ–«Ќ орай индукци€ б≥р мезг≥лд≥ және б≥р≥н-б≥р≥ алмастыратын кезект≥ болып ек≥ түрге бөл≥нед≥.

»ндукци€ себеб≥нен пайда болған тежелуд≥ „. Ўеррингтон ре-ципроктық (≥леспе.п) тежелу деп атаран^–еципроктық тежелуд≥ң аркасында б≥р сәтте орталықта қарама-карсы қозралтатын қимыл рефлекстер≥ тумайды. Ѕұл құбылыс рефлекстерд≥ң б≥р-б≥р≥мен үйлесу≥н қамтамасыз етед≥. ќсыған орай дем алған сәтте дем шыға-рылмайды, ауыздағы ас шайналып тұрғанда жұтылмайды, бүг≥лген а€қ дәл сол арада жазылмайды т. т.

 өггке дей≥н реципроктық тежелуд≥ң пайда болу механизм≥ бел-г≥с≥з ед≥. ƒ. ∆. Ёкклс жұлын орталықтарында кездесет≥н б≥р мез-г≥лд≥ индукци€ның –еншоу клеткалары тәр≥зд≥ аралық тежелу клет-калардың қатысымен туатынын аныктады. ћысалы, бүгу орталы-гына арналған серп≥н≥с сол орталықты қоздырумен қатар қызмет≥ қарама-қарсы орталыкты аэалык тежеуш≥ нейрондарды да сол сәтте қоздыру аркылы тежейт≥н≥н көрсетт≥.

'ƒоминаттық қозу (лат.Ч с≥от≥папз Ч үстемд≥к, устем). Ѕелг≥л≥ б≥р жағдайда уақытша б≥р орталық үстемд≥к етет≥н билеуш≥ орта-лық бола алады. Үстем қозу орталығы басқа орталықтардың кыз-мет≥н токтата алады. Ѕүл орталыктың ерекше қасиеттер≥ бар:

1. Өте қозғыш келед≥. Қозу табалдырығынан төмен күштерге жауап беред≥.

2. Ѕасқа орталықтарга бағытталран серп≥н≥стерд≥ өз≥не тартып өз≥ндег≥ қозуды кушейтед≥ де басқа орталықтардың қызмет≥н те-жейд≥.

3. Қозу созыңқы (инертт≥) болады.

4. Қозудың күш≥, жи≥л≥г≥ т≥т≥ркенд≥рг≥шт≥ң күш≥ мен жи≥л≥г≥нен көп артық. —әл т≥т≥ркенд≥рг≥шке күшт≥ жауап беред≥.

5. Қозу тез жинақталады. Ѕұл орталық керекс≥з рефлекстерд≥ тоқтатып тастайды. ќргаиизмге өте қажетт≥ рефлекстерд≥ тудыра-ды. —өйт≥п, оның организмд≥ деген≥не, алдына қойылған мақсаты-иа жетк≥зуде маңызы зор. Әдетте үстем қозу ұзаққа созылмайды, т≥рш≥л≥кке қажет қызмет≥ орындалған соң оныц үстемд≥г≥ жогала-ды, бил≥г≥ тоқтайды. Өте тұрақты үстем қозу сау адамда кездес-пейт≥н ой п≥к≥рлерд≥ң пайда болуына әкел≥п соғуы мүмк≥н.

 ер≥с≥нше байланыс немесе қайталанған (афферентаци€) реф-лекст≥ң нәтижес≥ туралы орталыққа баратын ақпараттар жолы. –ефлекс тоқтаған соң оның нәтижес≥ көптеген рецепторларды т≥т≥р-кепд≥ред≥. ќл рецепторлардан хабар ми қыртысы орталықтарын-дағы акцепторға жетк≥з≥лед≥. јкцепторда рефлекс нәтижес≥н≥ц бағ-дарламаға сәйкес не сәйкес емест≥г≥ анықталады. ≈гер рефлекст≥к әрекет кө€≥лдег≥дей болса, рефлекс тоқталады. Әйтпесе рефлекс мақсатқа жеткенше б≥рнеше рет қайталанылады. Қер≥с≥нше бай-ланыс организмде кездесет≥н процестерд≥, әрекеттерд≥ өзд≥г≥нен реттеуд≥ қамтамасыз етед≥.

—оңғы жалпы жол құбылысы конвергенци€ға нег≥зделген. ќр-талык. жүйке жүйес≥нде конвергенци€ құбылысы кең≥нен кездесе-т≥н≥ белг≥л≥. ∆ұлында сезг≥ш нейрондардың саны мотонейрондарға карағанда 5 есе көп. ƒемек, олар аз санды мотонейрондарға серп≥-≤≤≥стер жетк≥зед≥. ∆ұлын мотонейронына көптеген сезг≥ш және ара-лық нейрондардан, бас миының әр бөл≥мдер≥нен серп≥н≥стер жина-лады. —ондықтан жұлын мотонейроны турл≥ рефлекстерге қаты-сады €гни мотонейрон көптеген рефлекстерд≥ң соңгы жалпы жолы болып саналады. ∆ан-жактан жиналран серп≥н≥стер мотонейронға таласады. ћұндай жағдайда дәл сол сәтте т≥рш≥л≥к үш≥н маңызды және күшт≥ серп≥н≥стер жеңед≥, олар мотонейронға ие болады. Ђ“а-ласї нәтижес≥не мотопенронның функци€лық жагдайы (қозу қасие-т≥, қажуы) осер етед≥. —онымен бүл күбылыс та рефлекстерд≥ң ке-л≥с≥мд≥ болуын камтамасыз етед≥.

 

 


Ј »ллюстраци€лық материал:

—лайд-карталар:

1. –ефлекторлық доға.

2. Ќейрон және оның құрамдас бөл≥ктер≥.

3.  онвергенци€-дивергенци€.

4. ∆алпы соңғы жол.

5. ∆инақталу.

6. »ррадиаци€.

 

 естелер:

1. —инапс.

2. Ќейронның болуы мүмк≥н жағдайлары.

3. Ўартты рефлекс.

4. ‘ункционалдық жүйе.

 

Ј Әдебиеттер:

1. јдам физиологи€сы Ц —атпаева ’. ., Ќ≥лд≥баева ∆.Ѕ., Өтепбергенов ј.ј. Ц ј.: ЂЅ≥л≥мї, 2005 ж.

2. “өлеуханов —.“. Қалыпты физиологи€ (биологи€лық жүйелерд≥ң мезг≥лд≥к құралымдар бөл≥м≥): ќқу құралы. Ц ј.: Қазақ университет≥, 2006. Ц 140 б.

3. ƒюйсембин Ғ.ƒ., јлиакбарова «.ћ. ∆асқа сай физиологи€ және мектеп гигиенасы: ќқулық - ј.: ЂЅ≥л≥мї, 200. Ц 400 б.

4. Ќұрмұхамбетұлы ≈. ќрысша-қазақша медициналық (физиологи€лық) сөзд≥к / Қазћћ” Ц ј.: ЂЁверої, 2007. Ц 904 б.

5.  еримбеков ≈.Ѕ. ‘изиологи€ атауларының орысша-қазақша түс≥нд≥рме сөзд≥г≥. Ц ј.: Қазақстан, 1992. Ц 280 б.

6. Қалыпты физиологи€ның лаборатори€лық жұмыстары. Ц Ўымкент: Ѕ.»., 1993. Ц 254 б.

 

Ј Ѕақылау сұрақтар (кер≥ байланыс):

1. Ђ—оңғы жалпы жолї принцип≥н к≥м ашты?

2. ƒоминанттық (басымдылық) ошақтың қандай қасиеттер≥ бар?

3. ƒивергенци€ деген не?

4. ∆ең≥лдету мен окклюзи€ға мысал келт≥р≥ң≥з.

5. »ндукци€ның түрлер≥.

6. –ециптроктық иннерваци€ принцип≥ қайда қолданылады?

 



<== предыдуща€ лекци€ | следующа€ лекци€ ==>
»зложите основное отличие кольцевых сетей от тупиковых | ќбщий алгоритм конспектировани€
ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2015-10-01; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 2215 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

—тудент может не знать в двух случа€х: не знал, или забыл. © Ќеизвестно
==> читать все изречени€...

1733 - | 1333 -


© 2015-2024 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.024 с.