Есептеудің алдында кесте бойынша вариантты таңдап алу керек.
| Вариант | Дайындама материалдары | Өкше матрицасының материалы |
| хром мен иленген былғары шевро кирза кирза | Металл Фторопласт Резенке Металл |
Пайдалы қарсыласу күштерді анықтау керек:
1) P1 - жоғарғы тірек цилиндрының штогындағы күш:
2) Р2 - тарту пластина цилиндрының штогындағы күш;
2) Р3 - матрицаны дайындамаға қысатын цилиндрының штогындағы
күш;
3) Р4 - матрицаны жоғарыға көтеретін цилиндрының штогындағы
күш;
5) Р5 - төменгі тірек цилиндрының штогындағы күш;
6) Р6- бүйірінен қосымша қысатын цилиндрынын штогындағы күш;
7) Р7 - бүйірінен алдын ала қысатын цилиндрының штогындағы күш.
Дайындама мен қалыпқа әсер ететін күштердің тепе-тендігін
былай жазуға болады:
(3.1)
мүндағы: р - гидрожүйедегі жүмыс қысымы;
S - поршень ayданы;
Рсер1 - серіппенің қысу күші жэне үйкеліске жүмсалатын
күштердің қосындысы.
Бұдан: РСЕР1 = РСЕР + FҮЙ1
Мұнда: кFҮЙ1 = РСЕР, мұндағы к=1,5 
2
Үйкеліс күштері былай анықталады:
F уй1=П * d1*h1*p*f (3.2)
мұндағы: d1 - күш цилиндріндегі поршень диаметрі;
h1 -манжет биіктігі, h1 = 15 / 30 мм;
f - манжет және цилиндр бетінің арасындағы үйкеліс
коэффициенті f = 0,05 / 01;
РТТ - төменгі тіректегі күш.
Көтерілген кезде қалыппен дайындамаға әсер ететін күштердің теңдігі
PTT=F1+P5+Pkoc5 (3.3)
Мұндағы: F1 - матрица цилиндрмен көтерілгендегі матрица мен дайындама арасындағы пайда болатын үйкеліс күші, ол калыптау күшіне тең:
F1=Q1*fmg (3.4)
Q1=q1*L1
q - меншікті қысым, оның мәні 3.2 кестеден анықталады:
Кесте 3.2
| № | Материал | q,кГ/мм |
| хроммен иленген былғары | 7-12 | |
| шевро | 6-10 | |
| кирза | 4-10 |
L1 - матрица периметрі, дайындаманың өкше бөлігінің периметріне тең,
L 
100 мм
fmg - дайындама және өкше матрицасы арасындағы үйкеліс коэффициенті.
Ол 3.3 кестеден анықталады:
Кесте 3.3
| № | Үйкеліс материалдары | f mg |
| Дайындама- металл | 0,3-0,4 | |
| Дайындама- фторопласт | 0,5-0,7 | |
| Дайындама- резенке | 0,8-1 |
Р5 - 5-ші күш цилиндрынын поршеніне әсер ететін май қысымы;
Ркос5 - 5-ші күш цилиндрге карсыласу күштерінің қосындысы.
Сол жақтағы педальға қайта басқан кездегі қалыпқа өсер ететін күштерді қарастырып. оларды теңестіреміз.
(3.5)
мұндағы: 
- қалыптау пластиналары іске қосылғанда пайда болып тік түсетін күш.
Меншікті қысым 
3.4 кестеден анықталады:
Кесте 3.4
| № | Материал | q2, кг/мм |
| былғары | 5-7,5 | |
| шевро | 4-6,5 | |
| кирза | 4-7 |
fgn – дайындама мен тарту пластинасының арасындағы үйкеліс коэффициенті, fgn - 0,3 / 0,4
Табылған күштердің мәндерін баcтапқы формулаға қойып, цилиндр (1) диаметрін анықтаймыз. Цилиндрда (2) пайда болатын күш мына формуламен анықталады:
(3.6)
Мұнда k= 2-3.
Цилиндрда (3) пайда болатын күш мына формуламен анықталады:
(3.7)
немесе
; 
; 
(3.8)
Мүндағы: q3 - өкше матрицасы және дайындаманың арасында болатын меншікті қысым.
Ол 3.5 кесте бойынша анықталады:
Кесте 3.5
| № | Материал | q,кГ/см |
| Қыздырылатын матрица | 200-300 | |
| Қыздырылмайтын матрица | 150-200 |
SӨМ-өкше матрицасының ауданы, SӨМ = 5см2;
- рычаг иықтарының қатынасы.
4-ші цилиндрмен берілетін күш мына формуламен табылады:
(3.9)
5-ші цилиндрмен берілетін күшті мына формуламен табамыз:
(3.10)
немесе
(3.11)
6-ші цилиндмен берілетін күш мына формуламен табылады:
(3.12)
7-ші цилиндрмен берілетін күш мына формуламен табылады:
(3.13)
Мұнда 
-цилиндрлар мен қалыптың арасындағы арақашықтығы.
Күштерді есептегеннен кейін мынау шарттардың орындалуын тексеру керек:
(3.14)
және
(3.15)
Дебиеттер
1. ЕСКД. Основные положения. ГОСТ 2.103-68.
2. Сторожев В.В.. Корнилов В.П. Лабораторный практикум по машинам и аппаратам обувного производства. - М.: Легкая индустрия.. 1972.
3. Капустин И.И.Расчет и конструирование обувных машин.-М.: Гизлегпром, 1956.
4. Колосков В.И.. Колясин В.П. Оборудование и механизация обувного производства. - М.: Легкая индустрия, 1979.
5. Набалов Т.А.Оборудование обувного производства.- М.: Легпромбытиздат, 1990.
4. ¥ЛТАНДЫ ЖЕЛІМДЕУ ҮШІН АРНАЛҒАН ПРЕСТІ
ЖОБАЛАУ
4.1. Престің қызметі
Пресс аяқ киім дайындамасы қалыпта керулі тұрған кезінде оған тез жабысатын желіммен былғары, былғары тәріздес, резиналы және басқа ұлтанды бекіту үшін арналған.
4.2. Қолданулы аймағы
Преcте гусариктердің, кішкентай балалардың, балалардың, әйелдер мен ерлердің аяқ киімдеріне былғары, былғары тәріздес, резиналы және басқа да ұлтандарды желімдейді. Аяқ киімнің үстіңгі жағының дайындамасы былғарыдан, матадан немеее олардан қиыстырылған материалдардан шығарылуы мүмкін. Өңделіп жатқан аяқ киімнің түріне байланысты пресс - жастықшаны алмастырады.
Бір реттеліп қойылғаннан кейін аяқ киім өлшемдерін алмастырғанда пресс-жастықшаны алмастырмайды, бірақ престе тіректер жағдайын аяқ киімнің өлшеміне байланысты өзгертеді, өлшемдері үлкен (41-47) аяқ киімдер үшін екіленген тіректер қоюға болады. Биік қонышты аяқ киімдер, кішкентай балалардың аяқ киімдері жөне гусариктер үшін арнайы тіректер қойылады.
Сонымен қатар пресс аяқ киімнің астыңғы жақ бөлшектерін калыптау үшін қолданылуы мүмкін.
4.3. Жобаланатын престің түрнұсқасының қысқаша сипаттамасы
Ұлтандарды желімдеу үшін ППГ - 4 - 0 пресі қолданылады. Пресс мына негізгі тораптардан тұрады: қалыптардың тірегі, гидрожабдықтар және пресс-жастықшалар.
Пресс екі секциядан тұрады. Бір жақ секциясында. аяқ киімнің оң жақ, екіншісінде сол жақ жарты жұбы өңделеді.
Престе жұмыс төмендегідей атқарылады. Ұлтанды аяқ киімнің ізіне колмен койып. одан кейін калыпты аяқ киіммен бірге пресс жастықшаға орналастырады да, престі іске қосады. Пресс- жастықша жоғары көтеріліп, қалып тіректерге жетеді. Гидроцилиндр щтогынан жастықша арқылы табанға престеу қысымы әсер етеді.
Уақыт релесімен престеу уақыты беріледі. Осы уқыт өткен кезде секция автоматты түрде тоқтайды. Пресс – жастықша жарты жұпқа желімденген ұлтанмен төмен түседі, аяқ киім жарты жұбы алынады. Бір жарты жұпқа ұлтан желімденіп жатқанда, екінші жарты жұпты екінші секцияға орналастырады.
ППГ – 4-0 пресінің негізгі жұмысшы бөлігі мыналар: эластикалық қысқыш элемент 1 (сурет 4,1), пресс жастықша 2, жоғарғы қысқыш тіректер (3 және 4).
Гидравликалық престерде күш екі бағытта қозғалатын вертикальды гидравликалық цилиндры арқылы пайда болады. Цилиндрдің штогында пресс – жастықша орналасқан. Ол көтерілген кезде алдымен жоғары тіректерде қалыпты аяқ киіммен бірге қысып, ал одан кейін ұлтанды керілгекн аяқ киім ізіне нығыздайды.
