Бас бостандығынан айыруға сотталғандарды топтастыруын, сотталғандарға жазаны атқаратын мекемелер түрін белгілеуін, бас бостандығынан айырылғандар отырған жерлердегі сотталғандарды есепке алу, бөлу және аударуын арнайы оқулықтар қолданып қарастырыңыз.
Әдебиет:
1. Ағдарбеков Т. Құқық негіздері: Оқу құралы. Алматы: Заң әдебиеті, 2009.- 260 б.
2. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Ерекше бөлім: Алматы: Жетi жарғы, 2003.- 560 бет.
3. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлiм: Оқулық Алматы: Жетi жарғы,1999.-320б.
4. Қазақстан Республикасының Қылмыстық -атқару құқығы.- Алматы: Жетi жарғы, 2002.- 256б.
5. Қазақстан Республикасының Қылмыстық iс жүргiзу құқығы: Ерекше бөлім. Сотқа дейінгі сатылар.- Алматы: КазГУ, 2002.- 304б
6. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық және криминология, қылмыстық атқару құқығы бойынша жазбаша тапсырмаларды орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар Алматы: Қазақ университетi, 2005.- 104бет.
7. Комментарий к Уголовному кодексу Республики Казахстан. Общая и Особенная часть. Алматы: Жетi жарғы, 2007.- 992с.
8. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексiне түсiнiк.- Алматы: ЖШС Баспа, 2001.- 704б.
СӨЖ мақсаты: студенттердің зерттелетін тақырыптарда ашық талқылауды, қиындық туған мәселелер бойынша дауласуды және дискуссияға түсуді, оларды таным қызметтерін ынталандыруға және қылмыстық атқару құқығы пәні бойынша алған білімдерін бекіту. Осы жұмыстар берілген тапсырманы қабылдағанда олардың ойлау қабілеті мен ғылыми ізденіске итермелейді.
Тапсырмалардың мақсаты пән тақырыптарын терең үйрену, жоспардағы көрсетілген тапсырмаларды немесе жеке тақырыптарды оқып үйренуге ынталандыру, оқып үйрету.
Міндеттер келесідей:
- негізгі оқу жүктемелерін оқып үйрену, кейін алған тәлімдерді бекіту жолында студентке көмек көрсету.
- ғылыми-зерттеу жұмыстарымен шұғылдануға баулу;
- оқу материалдарын оқу барысында логикалық ойлау мен творчестволық қабілетін дамыту.
- студенттердің жан-жақты ақпарат алуына оқытушының білгірлігін қамтамасыз ету.
- жан-жақты тақырыпты талдағанда оның ішінен рационалды, логикалық ойлау қабілетін есепке алу
- Студенттің ойлау таным қабілетін арттыру.
- оқу және зерттеу процесстерін сабақтастыра отыруға жағдай жасау.
СӨЖ орындаудағы методикалық нұсқаулар:
Кредиттік жүйемен оқу кезінде СӨЖ сабақ өткізудің негізгі түрі болып табылады. Олар дәрістік курстардың тереңірек қабылдауына және бекітілуіне жағдай жасайды. Және олар келесі жұмыс барысында қажет етеді:
- негізгі оқулықтармен
- оқулықтар және оқу құралдарымен
- ғылыми- монографиялар мен ғылыми зерттеу жұмыстарымен.
Студенттердің өзіндік жұмыстарын іске асыру үшін және алған білімдерін бақылау үшін тексеруді келесі түрлері қолданылады: ауызша сұрау, жазбаша жауап, үй тапсырмаларын қорғау және презентация, коллоквиум, дискуссия, дебат, баяндама, дөңгелек стол т.б.
Жалпы бақылау және оның қорытындысы СОӨЖ, семинар сабақтарында және студенттердің СӨЖ сабақтарында қорытындылады.
СӨЖ –дің күнтізбелік – тақырыптық жоспары
| № | Тапсырмалардың мазмұны | Сағат саны | Тапсыру мерзімі | Тексеру формасы |
| 1. | 1. Қылмыстық-атқару құқығының түсінігі, пәні және курс жүйесі. 2.Қазақстан Республикасының Қылмыстық-атқару заңдары. 3. Жазаны орындауды құқықтық реттеу және түзеу шараларын жасау. 4. Жазаны өтеудегі тұлғалардың құқықтық жағдайы. | Тақырыптың жоспары, конспект баяндау Тест сұрақтарын құрастыру конспект | ||
| 2. | 1. Сотталған адамдардың негізгі міндеттері, құқықтары. 2. Жазаны орындаушы мекемелер мен органдар, олардың қызметтеріне бақылау жасау. 3. Сотталған адамдардың міндетті еңбек қызметімен байланысты емес жазалардың орындалуы. 4. Қоғамдық жұмыстарға тарту түріндегі жазаны орындау тәртібі. | реферат Эссе баяндау конспект | ||
| 3. | 1. Бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны орындау тәртібі мен шарттары. 2. Қоғамнан оқшаулауға байланысты жазаның тәртібі мен жағдайлары. 3. Түзеу мекемелерінде сотталған адамдарға тәрбиелік ықпал ету. 4. Әскери қызметпен сотталғандарға жазаны орындау. | Аннотация, тезистер конспект конспект Тест сұрақтары | ||
| 4. | 1. Жазаны өтеуден босату. 2. Өлім жазасы түріндегі жазаның орындалуы. 3. Қылмыс жасаған айыптылар мен күдіктілерді қамауға алу. | тезистер Сөздік құрастыру реферат | ||
| Барлығы |
СӨЖ арналған материалдар
Лестірмелі материал № 1.
1. Пәні: «Қылмыстық – атқару құқығы»
Барлық кредит саны – 2.
Тапсырма № 1.
Факультет: «Заңтану»
Курс 1 семестр 2
Оқытушы: Молдабеков Б.Е.
Тапсырманың мақсаты: Қылмыстық жазаны атқару саласында мемлекеттің саясаты, қылмысты -атқару заңдары мен жазаны атқару органдарының даму тарихы туралы түсініктеме беру.
1.Қылмыстық -атқару құқық жүйесін, принциптерін анықтаңыз.
Пайдаланатын әдебиеттер: 1, 2, 21
2. Пәні: «Қылмыстық – атқару құқығы»
Барлық кредит саны – 2.
Тапсырма № 2.
Факультет: «Заңтану»
Курс 1 семестр 2
Тақырыбы: Қазақстан Республикасының қылмыстық -атқару заңдары.
Оқытушы: Молдабеков Б.Е.
Тапсырманың мақсаты: Қылмыстық-атқару заңдарының басқа заңдармен өзара әрекет етуі және өзара ара қатынасын ажырату.
1.Қылмыстық атқару құқығы нормаларын белгілейтін тәртіп ережесін өзіндік ерекшелігіне байланысты жеке – жеке түрге жіктеп, конспект жазыңыз.
Пайдаланатын әдебиеттер: 4, 6, 31, 39, 45.
3. Пәні: «Қылмыстық – атқару құқығы»
Барлық кредит саны – 2.
Тапсырма № 3.
Факультет: «Заңтану»
Курс 1 семестр 2
Тақырыбы: Жазаны орындауды құқықтың реттеу және түзеу шараларын жасау.
Оқытушы: Молдабеков Б.Е.
Тапсырманың мақсаты: Қылмыс жасаған адамды қылмыскер ретінде танып, кінәсіне қарап оны жазаға тартуды алып көрсету.
1.Қылмыстық жазаны орындауды құқықтық реттеу жолдарын ашып көрсетіңіз, түзеу шараларына жеке – жеке түсінік беріңіз.
Пайдаланатын әдебиеттер: 3, 15, 27, 28, 44, 51.
Лестірмелі материал № 2.
4. Пәні: «Қылмыстық – атқару құқығы»
Барлық кредит саны – 2.
Тапсырма № 1.
Факультет: «Заңтану»
Курс 1 семестр 2
Тақырыбы: Мемлекет органдары мен мекемелерінің жаза атқару жүйесі.
Оқытушы: Молдабеков Б.Е.
Тапсырманың мақсаты: Студенттерге еліміздегі пеницентиярлық жүйені атқаратын органдар мен мекемелерді түсіндіру.
1.Жазаны атқарушы мекемелер мен органдарының басқа да құқық жүйесі органдарының өзара көмек әрекеттесдігінің ажырату, схема жасау.
Пайдаланатын әдебиеттер: 3, 14, 15, 31, 34
5. Пәні: «Қылмыстық – атқару құқығы»
Барлық кредит саны – 2.
Тапсырма № 2.
Факультет: «Заңтану»
Курс 1 семестр 2
Тақырыбы: Қазақстан Республикасындағы сотталғандардың құқықтық жағдайы.
Оқытушы: Молдабеков Б.Е.
Тапсырманың мақсаты: Қылмыстық жазамен сотталған адамдардың құқықтық жағдайын ашып көрсету.
1.Сотталғандардың құқығы мен міндеттерін, олардың тәртіптік, материалдық және қылмыстық жауапкершіліктерін жіктеңіздер.
Пайдаланатын әдебиеттер: 3, 14, 15, 31, 34, 35, 45, 46, 50.
6. Пәні: «Қылмыстық – атқару құқығы»
Барлық кредит саны – 2.
Тапсырма № 3.
Факультет: «Заңтану»
Курс 1 семестр 2
Тақырыбы: Жазаны орындау мекемелері мен органдары, олардың қызметтеріне бақылау жасау.
Оқытушы: Молдабеков Б.Е.
Тапсырманың мақсаты: Жазаны орындау мекемелер мен органдары қызметкерлерінің құқықтық жағдайын, оларға қойылатын талаптарды, түсініктерін жүктеу.
1.Жазаны атқаратын мекемелер мен органдар қызметкерлері құрамына кіретіндерді жіктеңіз.
Пайдаланатын әдебиеттер: 3, 4, 5, 19, 20, 32, 47.
7. Пәні: «Қылмыстық – атқару құқығы»
Барлық кредит саны – 2.
Тапсырма № 4.
Факультет: «Заңтану»
Курс 1 семестр 2
Тақырыбы: Сотталғандардың еңбегін құқықтық реттеу.
Оқытушы: Молдабеков Б.Е.
Тапсырманың мақсаты: Сотталғандардың еңбегін ұйымдастырудың негізгі принциптері мен түрлеріне анықтама жасау.
1.Бас бостандығын айырылғандарды еңбекке тарту жөніндегі қылмыстық атқару, еңбек Кодексіндегі баптарды конспектілеңіз.
Пайдаланған әдебиеттер: 3, 4, 5, 22, 17, 18, 30.
Лестірмелі материал № 3.
8. Пәні: «Қылмыстық – атқару құқығы»
Барлық кредит саны – 2.
Тапсырма № 1.
Факультет: «Заңтану»
Курс 1 семестр 2
Тақырыбы: Жазаны өтеуден босату. Түзеу әскерлерінің қорытындыларын баянды ету.
Оқытушы: Молдабеков Б.Е.
Тапсырманың мақсаты: Жазаны өтеуден босатудың құқық саласының әр түрлі нормалармен реттелетіндігін көрсету.
1.Жазаны өтеуден босатудың негіздерін жіктеп, ашып көрсетіңіздер.
Пайдаланатын әдебиеттер: 4, 5, 14.
9. Пәні: «Қылмыстық – атқару құқығы»
Барлық кредит саны – 2.
Тапсырма № 2.
Факультет: «Заңтану»
Курс 1 семестр 2
Тақырыбы: Бас бостандығынан айырмай түзеу жұмыстары түріндегі жазаны өтеудің жағдайы мен тәртібі.
Оқытушы: Молдабеков Б.Е.
Тапсырманың мақсаты: Түзеу жұмыстарына сотталғандардың жазаны өтеудің белгіленген тәртібін сақтауға, оның міндеттілігі туралы анықтама беру, оның жазаның басқа түрлерінен ажырату
1.Түзеу жұмыстарына сотталғандар мен жүргізілетін тәрбие жұмысының мәні мен мақсатын ажыратып, баяндама жасаңыз.
Пайдаланатын әдебиеттер: 3, 4, 5, 6, 30.
10. Пәні: «Қылмыстық – атқару құқығы»
Барлық кредит саны – 2.
Тапсырма № 3.
Факультет: «Заңтану»
Курс 1 семестр 2
Тақырыбы: Қоғамнан оқшаулауға байланысты емес сотталғандардың жазаны өтеу жағдайлары мен тәртібі түсіндіру
Оқытушы: Молдабеков Б.Е.
Тапсырманың мақсаты: Қоғамнан оқшаулауға байланысты емес сотталғандардың жазаны өтеудегі ерекшеліктерін түсіндіру, оның прогрессивтік мәнін ұғындыру.
1.Сотталғандардың қоғамнан оқшаулауға байланысты емес жазалардың түріне кіретін жазаларды саралаңыз.
Пайдаланған әдебиеттер: 3, 4, 5, 6, 30, 36.
11. Пәні: «Қылмыстық – атқару құқығы»
Барлық кредит саны – 2.
Тапсырма № 4.
Факультет: «Заңтану»
Курс 1 семестр 2
Тақырыбы: Тәрбиелеу колонияларында жазаны өтеу.
Оқытушы: Молдабеков Б.Е.
Тапсырманың мақсаты: Тәрбиелеу колонияларында кәмелетке толмаған сотталғандарға түзеу шараларын қолдану ерекшеліктерін түсіндіру.
1.Тәрбиелеу колонияларының түрлері және жазаны өтеу режимінің ерекшеліктерін жеке – жеке жіктеп, пікірталас өткізіңдер.
Пайдаланған әдебиеттер: 3, 4, 5, 6, 10, 37.
Лестірмелі материал № 4.
12. Пәні: «Қылмыстық – атқару құқығы»
Барлық кредит саны – 2.
Тапсырма № 1.
Факультет: «Заңтану»
Курс 1 семестр 2
Тақырыбы: Әскери қызметпен сотталғандарға жазаны орындау.
Оқытушы: Молдабеков Б.Е.
Тапсырманың мақсаты: Сотталған әскери қызметкерлерге қатысты қамауды атқару ерекшеліктеріне көңіл аударып, түсіндіру.
1.Тәртіптік әскери бөлімде ұстау түріндегі жазаны өтеудің жағдайлары мен тәртібінің ерекшеліктерін жіктеп қараңыз.
Пайдаланған әдебиеттер: 3, 4, 5, 6, 49, 52.
13. Пәні: «Қылмыстық – атқару құқығы»
Барлық кредит саны – 2.
Тапсырма № 2.
Факультет: «Заңтану»
Курс 1 семестр 2
Тақырыбы: Қылмыстық жазаны атқарудың халықаралық деңгейі.
Оқытушы: Молдабеков Б.Е.
Тапсырманың мақсаты: Салыстырмалы түрде кейбір шетелдердегі қылмыстық жазаны өтеу тәртібінің ерекшеліктеріне тоқталып түсіндіру.
1.Сотталғандармен айналысу жөніндегі Халықаралық актілерді жинақтап, конспекті жасаңыздар.
Пайдаланған әдебиеттер: 3, 4, 5, 6, 11, 13, 26, 28, 38.
14. Пәні: «Қылмыстық – атқару құқығы»
Барлық кредит саны – 2.
Тапсырма № 3.
Факультет: «Заңтану»
Курс 1 семестр 2
Тақырыбы: Өлім жазасы түріндегі жазаның орындауы.
Оқытушы: Молдабеков Б.Е.
Тапсырманың мақсаты: Қазақстан Республикасындағы және шетелдердің күші бар заңдарындағы өлім жазасы, кейінгі кезде мараторийге байланысты өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасының ерекшеліктерін түсіндіріп жіктеңіз.
1.Өлім жазасы түріндегі жазаны орындау, немесе оған мараторий бойынша өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасының қолданыстағы ең қатаң жаза екенін көрсетіңіздер, конспект жазыныздар.
Пайдаланған әдебиеттер: 14, 15, 18, 33, 53.
15. Пәні: «Қылмыстық – атқару құқығы»
Барлық кредит саны – 2.
Тапсырма № 4.
Факультет: «Заңтану»
Курс 1 семестр 2
Тақырыбы: Бас бостандығынан айыруға сотталғандарды топтастыру.
Оқытушы: Молдабеков Б.Е.
Тапсырманың мақсаты: Бас бостандығынан айыруға сотталғандарды топтастыру түсінігін студенттерге ұғындыру, түсіндіру.
1.Бас бостандығынан айырылғандар отырған жерлердегі сотталғандарды есепке алу, бөлу және аудару ерекшеліктерін жіктеу, конспект жазыңыздар.
Пайдаланған әдебиеттер: 7, 8, 9, 12, 25, 40.
Глоссарий
| N | Ұғымы | Мазмұны |
| Сот | Сот төрелігін жүзеге асыру,құқық бұзұшыларға мәжбүрлеу шараларын қолдану жолдарымен қоғамның және азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін заңсыз қолсұғұшылықтан қорғайтын мемлекеттік орган. | |
| Жаза | Сот үкімі бойынша қылмыс жасады деп танылған азаматтарға қатысты әр елдің Қылмыстық заңдарында көрсетілген баптарға сәйкес қолданылатын мәжбүрлеу шарасы.Жазаның негізгі мақсаты әлеуметтік әділетті қалпына келтіру, заң бұзған адамдарды тәрбиелеп,қайта қатарға қосу,оларды алдағы уақытта жаңа қылмыс жасаудан сақтандыру болып табылады.Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі бойынша,жаза белгілеу кезінде қылмыстың сипаты мен қоғамға қатер төндіру дәрежесі, айыпкердің жеке басы, оның мінез- құлқы, жазаны жеңілдететін және ауырлататын мән-жайлар ескеріледі. | |
| Қамау | Сотталғанды қоғамнан қатаң оқшаулау жағдайында белгіленген барлық жазалау мерзіміне (бір айдан алты айға дейін) ұстауды айтады. | |
| Түрме | Өте қауіпті дәрежедегі қылмыскерлерді ұстайтын түзеу мекемелерінің бірі.Осыған байланысты басқа түзеу мекемелерімен салыстырғанда түриеде барынша қатаң оқшауда ұсталады. | |
| Айыппұл | заң белгіленген жағдайлары мен мөлшерінде соттың шешімімен салынып ақшалай өндіріліп алуын айтады. | |
| Режим | Қылмыстық - атқару құқығының нормаларымен реттелген тәртіп пен орындау жағдайы және бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны өтеу деп түсініледі. | |
| Қылмыс | Қылмыстық кодекс бойынша жазалау мүмкіндігімен тыйым салынынған, қоғамға қауіпті әрекет немесе әрекетсіздік. Жеке адамға, қоғамға немесе мемлекетке зиян келтірмеген және зиян келтіру қаупін туғызбаған іс-әрекет немесе әрекетсіздік қылмыс болып табылмайды. Бұл анықтамада қылмыстың формальды белгісі де (қоғамдық қауіптілік) қамтылады.Сондай-ақ айыптылық пен жазаланушылық та қылмыстың қажетті белгісіне жатады. | |
| Өлім жазасы | заңға белгілі жазалардың ішіндегі ең қатал шарасы. | |
| Түзеу колониялары | Кәмелетке толған бас бостандығынан айыруға сотталғандарды ұстайтын түзеу мекемелерінің негізгі түрі. | |
| Уәкілеттілік етуші нормалар | Субъектілерге заңмен белгіленген шеңберде, мінез-құлық түрін таңдауды ұсынады. | |
| Рұқсат беру | Нормативтік жарлықпен тікелей көзделген рұқсат.Ерік беру- тікелей тыйым салынбағанның бәріне ерік беру. | |
| Мадақтаушы нормалары | Сотталғандардың заң қабылдайтын мінез-құлқына жағдай жасауға бағытталған. | |
| Қорғаушы нормалар | Қылмыстық жазаны атқару процесінде пайда болатын құқық қатынастарын қорғауды қамтамасыз етуге шақыратын нормалар. | |
| Гипотеза | Арнайы шарттан тұрады,егер ол бар болса, бұл норма қолданылуы мүмкін.Әдетте ол заң тарауы аталуында айтылады. | |
| Диспозиция нормасы | Бұл мінез-құлық ережесі, мұнда субъектілерге құқық пен бұл құқық міндеттемелерін байланыстыру үлесін беру көрсетіледі.Ол құқық қатынастарына қатысушы жақтардың тиісті тәртібін, әдеттегідей заң баптары мазмұнын бейнелейді. | |
| Санкция нормасы | Бұл диспозицияда айтылған ережені бұзған кездегі негативтік салдар. | |
| Әлеуметтік бейімделу | Жеке адамның әлеуметтік ортаға тән нормаларын әлеуметтік көзқарастарын, нұсқауларын ұғып алуды, бас бостандығынан айыруды өтеген адамға еркін қоғамда тұратын азаматтардың мінез-құлықтарын,әдеттерін үйренуді айтады. | |
| Қылмыстық-атқару кодексі | (ағылш.criminal-executive code;немісше Strafexekutivgesetzbucli n; лат.codex-заңдардың жинағы) – Қазақстан Республикасының қылмыстық-атқару заңдарының мақсаттары: * әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру, * сотталғандарды түзеу, * сотталғандардың да, өзге адамдардың да жаңа қылмыстар жасауының алдын алу. Аталған мақсаттарға сәйкес қылмыстық-атқару заңдарының міндеті: *жазаларды өтеудің тәртібі мен жағдайларын реттеу, * сотталғандарды түзеу құралдарын анықтау, * олардың құқықтарын, бостандығы мен заңды мүдделерін қорғау, * оларға әлеуметтік бейімделуде көмек көрсету. | |
| Қылмыстық-атқару құқық қатынастары | Қылмыстық-атқару құқық нормаларымен реттелген,мемлекеттің тиісті органдары мен сотталғандардың жазаны атқару немесе өткеру кезінде пайда болатын қоғамдық қатынастар. | |
| Қылмыстық-атқару қатынастарының құрамдас бөлімдері (элементтері) | Субъектілер мен басқада құқық қатынастарға қатысушылар; құқық қатынастар маңызы; құқық қатынастар объектілері;заң ақиқаттары. | |
| Құқық қатынастарының субъектілері | Субъективтік құқық пен міндеттерінің көп көлеміне ие болатын оның жан-жақтарын айтады. | |
| Құқық қатынас объектісі | Оның субъектілерінің немесе қатысушыларының белгілі заңды талабы бола алады.(Мысалы, сотталғандардың түзеу мекемелерінен қысқа мерзімге шығуы,жолығуға, сәлемдеме, тағам алуға рұқсат етілуі т.с.с.) | |
| Заң шындықтары | Әрекеті немесе уақиғаны көрсетеді,осыған байланысты қылмыстық-атқару құқық қатынастары пайда болады, өзгереді немесе тоқтатылады. | |
| Адам құқығы | Ол субъективті құқық шамамен емес, қайта жеке тұлғаның Конституцияда және заңда бекітілген нақты мүмкіндігі. | |
| Саяси құқықтар | Ол адамның мемлекеттік және қоғамдық-саяси өміріндегі оның саяси тағдыры мен еркіндігін өзі шешуді қамтамасыз ету мүмкіндіктері, мемлекетті басқаруға қатысуы; | |
| Жазаны орындау | Мәжбүрлеу акциясы,ол мемлекет жағынан күш қолдану арқылы қамтамасыз етіледі,ол тиісті құқық шектелу қиыншылығына апарып соқтырады. | |
| Заңды міндет | Ол құқық нормаларымен алдын ала жазылып қойылған объективті қажеттілігі,құқық қатынас субъектісінің құқықты өкілеттік адам тілегіне лайықты сипаты. | |
| Заңды мүдде түсінігі | Ол заңмен белгіленген құқық пен бостандықтын мазмұнын қамтымайтын, бірақ мемлекет жағынан қорғалуға тиісті және құқық нормаларымен сақталатын жеке адамның қажетті талабы. | |
| Жазалаудың мақсаты | Әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру, сотталғандарды түзеумен қатар сотталғандардың және басқа адамдардың қылмыс жасауын болдыртпауды ескерту екендігі баршаға мәлім. | |
| Қылмыстық-атқару құқығы | Материалдық құқықты және жазаны орындау процесінде, қылмыстық құқықтың процессуалдық құқығы ретінде жүзеге асырылуды қамтамасыз етеді. | |
| Сотталғандарды топтастыру | Түзеу амалдарын даралап қолдану арқылы біртектес сотталғандарды топқа бөлуді айтамыз. | |
| Жазаны орындауды жекелендіру | Ол еңбекпен түзеу құқығының нормалары белгіленген,әрбір сотталғанның жеке басын сипаттайтын мәліметін еске ала отырып жалпы режим ережесін қолдану және тиісті еңбекпен түзеу принциптерімен әсер ету. | |
| Заң өлшемімен топтастыру | Ол барлық бас бостандығынан айырылғандарды сыр-сипатымен жасалған қылмыстың қоғамға қауіптілік дәрежесіне және қылмыскердің жеке басының қоғамға қауіптілігіне байланысты топтарға бөлуді айтады. | |
| Физиологиялық өлшеммен топтастыру | Бұл барлық бас бостандығынан айыруға сотталғандарды жынысына,жасына,денсаулығына байланысты бөлу. | |
| Педагогикалық өлшеммен топтастыру | Бұл бас бостандығынан айыруға сотталғандарды тікелей педагогиканың міндетіне байланысты,қандайда болмасын топтың біреуінде шешуге тура келетін, сондай-ақ педагогикалық әсер етудің тиісті амалдары мен әдістерін қолданудың орындылығымен бөлуге болады. | |
| Психологиялық өлшеммен топтастыру | Бұл әр адамның қасиетіне байланысты топқа бөлу.Мұндай бөлу жалпы және пенитенциарлық психологияның мінез- құлық түрін топтастыру мәліметтеріне сүйенуі тиіс. | |
| Репатриация | Әскери тұтқындардың, қоныс аударылғандардың.Отанға қайта оралуы | |
| Жасақ | Әрбір сотталғанды заңдарды,қоғам тұрмысының ережелерін қатаң сақтауға,адал еңбек етуге тәрбиелеуге бағытталған жұмыстың орталығы болып табылады. | |
| Қылмыстық-атқару құқығының нормасы | Субъектілердің тиісті мінез-құлық үлгісін және қатысушылардың (мемлекеттік органдардың,ұйымдардың,қоғамдық құрылымдардың,лауазымды адамдардың,сотталғандардың және жеке адамдардың) құқықтық қатынасын айтамыз. | |
| Ұстау режимі | Сотталғандарды түзеу және тәрбиелеудің бүтін жүйесінің басқарылатын құрылым элементі,ол мынандай функцияларды іске асыруды қамтамасыз ету үшін жасалады; жазалауды, тәрбиелеуді,жабдықтауды,реттеуді,профилактикалауды (қылмыстық жекелей және жалпылай ескерту функциясы). | |
| Режимді қамтамасыз ету тәсілдері (амалдары) | Қылмыстық-атқару заңдарындағы белгіленген негізгі талаптарын сақтауға бағытталған, сонымен бірге түзеу мекемесінде құқық тәртібін қолдауға бағытталған. | |
| Міндеттеуші нормалар | Субъектілерден белгілі бір қимыл істеуді талап етеді. | |
| Қылмыстық-атқару құқығында заңдылық принципі | Заңның үстемдігін және жазаны атқаруды реттейтін басқа да нормативтік актілер алдында артықшылығын білдіреді. | |
| Техникалық-кәсіптікке үйрету | Сотталғандарды міндетті түрде мамандыққа үйрету болып есептеледі. | |
| Түзеу жұмыстары | Бұл жазалау шарасы сотталғандарды міндетті түрде еңбекке тарту болғандықтан,жұмысқа жарамсыз азаматтарға қолданылмайды. | |
| Қылмыстық-атқару құқығы принциптері | Қылмыспен күресуді реттейтін құқықтың жалпы принциптеріне және оның салалық принциптеріне негізделіп сүйенеді. | |
| Қоғамдық жұмыстар | Сотталғанның негізгі жұмысынан немесе оқуынан бос уақытында қоғамдық пайдалы жұмысты тегін орындауын айтады.Оның түрлерін жергілікті атқару органдары немесе жергілікті өзін-өзі басқару органдары белгілейді. | |
| Қылмыстық-атқару заңдары | Қылмыстық жазаның барлық түрлерін атқаруды реттейтін заңдардан құралады. | |
| Бас бостандығынан шектеу | Сотталғанды қоғамнан оқшауламай, арнайы мекемеде оны бақылау жүргізу жағдайында бір жылдан бес жыл мерзімге дейін ұстау болады. | |
| Мүлікті тәркілеу | Сотталғанның жеке меншігіндегі мүлігінің барлығын емес, бір бөлігін мемлекеттің меншігіне тегін беруге мәжбүр етуді айтады. | |
| Реттеуші нормалар | Субъектілердің құқығы мен міндеттерін және басқа да қылмыстық-атқару құқық қатынастарына қатынасушыларды белгілейді.Құқық пен міндеттердің белгіленген түрінің тәуелділігіне байланысты олар өз кезегінде, уәкілеттілік етуші және тыйым салушы болып бөлінеді. | |
| Жазаны өтеуден босату | Азаматтың құқық жағдайын өзгертетін заңның ақиқаты айтылады.Оның пайда болуымен әдетте түзету құқық қатынастары тоқтатылады да азаматтың құқықтық мәртебесі орнына келтіріледі. | |
| Сотталғандарды босатуға дайындау | Құқық бұзұшыларды түзету жөніндегі түзеу мекемелерінің іс әрекетіндегі ең бір маңызды кезеңі. | |
| Ерік беру | Тікелей тыйым салынбағанның бәріне ерік беру. | |
| Азаматтың құқығы | Қандайда бір игілікті кепілді түрде пайдаланудың мүмкіндігі.Бұл адамның мемлекеттің ұйымдасқан қоғамындағы мінез-құлқының ресми өлшемі. | |
| Қылмыс саясаты | Қылмыспен күресу бағытын,түрлерін,онымен күресуге арналған мемлекет органдары қызметінің мазмұны мен міндеттерін белгілейді. | |
| Әкімшілік бақылау | Заңмен көзделген, бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған, бірақ мінез-құлқында қайталама қылмыс істеу мүмкін деп қауіптенетін адамдарға профилактикалық шара ретінде қолданылатын қадағалауды айтамыз. |
