Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


≈ңбекш≥лерд≥ң тұрмыс жағдайының өзгеру≥.




40-жылдардың ек≥нш≥ жартысы мен 50-жылдардың басы  —–ќ азаматтарының басым көпш≥л≥г≥ үш≥н аса ауыр кезең болды.

1947 жылғы желтоқсанда карточка жүйес≥ және еңбекш≥лерд≥ азық-түл≥к және өнеркәс≥п өн≥мдер≥мен өлшеул≥ қамтамасыз ету жойылды. —ол жылы ақша реформасы жүзеге асырылды. Ќег≥зг≥ өн≥мдерд≥ң, нан және наннан жасалған өн≥мдерд≥ң, етт≥ң, өнеркәс≥п өн≥м≥н≥ң бағасы арзандады. —омның сатып алу құнының көтер≥лу≥мен қатар еңбекш≥лерд≥ң жалақысы да өст≥.

≈к≥нш≥ дүниежүз≥л≥к соғыстың мүгедектер≥не, соғыста қаза болғандардың отбасына әлеуметт≥к көмек көрсет≥лд≥. ∆асы ұлғайғандарға, асыраушысының қаза болуына байланысты және уақытша еңбекке жарамай қалғандарға зейнетақы тағайындалды.  өп балалы және жалғыз басты аналар жәрдем алып тұрды. Ўипажайлар мен демалыс үйлер≥не, балалар лагерьлер≥не жең≥лд≥ктермен жолдамалар бер≥лд≥. ќсы жылдары кезектен тыс жұмыс ≥стеуге тиым салынды, ақылы демалыс алу қалпына келт≥р≥лд≥.

ћемлекетт≥к күрдел≥ қаражат пен кооперативт≥к кәс≥порындардың және басқа ұйымдардың есеб≥нен халық үш≥н тұрғын үйлер салу өр≥стед≥.

∆ұмысшылар мен қызметкерлерд≥ң айлық жалақысы б≥р жарым есе ғана өс≥п, 1950 жылы 64 сомға тең болды.

Әуел бастан нег≥зс≥з жасалған, соған қарамастан насихат кең≥нен пайдаланған арзандату са€саты халықтың басым көпш≥л≥г≥ тұратын ауыл есеб≥нен жүрг≥з≥лд≥.

 

68. “ың және тыңайған жерлерд≥ игеру (1954Ц1958 жж.)

“ың жерлерд≥ң игер≥лу≥ 1954 жылы басталды. 1954 жылы наурызда  ќ ѕ ќрталық  омитет≥н≥ң пленумында Ђјстық өнд≥руд≥ арттыру, тың және тыңайған жерлерд≥ игеруї туралы қаулы қабылданды. “ың игеру, астық өс≥рет≥н ег≥ст≥к көлем≥н арттыру, нег≥з≥нен, ќрал мен —≥б≥рде, —олтүст≥к  авказ бен Қазақстанда жүрг≥з≥лд≥.

1954 жылы  еңес ќдағында 13,4 млн. гектар жаңа жер, оның ≥ш≥нде Қазақстанда 6,5 миллион гектар жер игер≥лд≥. 1956 жылға қарай  —–ќ-да ег≥ст≥к көлем≥н 28Ц30 миллион гектарға жетк≥зу көзделд≥. “ың жерлерд≥ игеру ≥с≥ ерекше қарқынмен, асығыс түрде жүрг≥з≥лд≥. 1955 жылы 9,4 миллион гектар жер жыртылды. јл жоспар бойынша 7,5 млн гектар жер жырту көзделген болатын. “ың жерлерд≥ң игер≥лу≥ жүрг≥з≥лд≥:

јқмола, —олтүст≥к Қазақстан;

Қостанай,  өкшетау;

“орғай;

ѕавлодар облыстарында.

“ың жерлерд≥ игеру мақсатында Қазақстанға көптеген жұмысшылар келд≥. 1953Ц1958 жылдар аралығында совхоздар мен колхоздарға 266,6 мың механизатор, 1954 жылы јқмола облысына тың игеру үш≥н 20000-ға жуық адам келд≥. “ың игеруд≥ жеделдету мақсатында көптеген шаралар қолданылды. Ѕасқа өң≥рлерден тың игеруге келгендерге көптеген материалдық жең≥лд≥ктер жасалды. “ың игеруге келген әр адамға 150Ц1000 сом аралығында б≥р ретт≥к көмек бер≥лд≥. Ѕұдан басқа да материалдық, азық-түл≥к т. б. көмектер бер≥лд≥. “ың игеруге келгендер ауыл шаруашылық салығынан босатылды.

1954Ц1959 жылдар аралығында Қазақ  —–-де тың және тыңайған жерлерд≥ игеру мақсатында 20 млрд-қа жуық сом жұмсалды.

“ың игеруд≥ң пайдасы. “ың игеру Қазақстанда ерекше қарқынмен жүрг≥з≥лд≥. Қазақстанда ег≥ст≥к жерлерд≥ң көлем≥ артты. јстық өнд≥ру көлем≥ жөн≥нен Қазақстан одақта 2-орынға шықты. —оның арқасында Қазақстан ќрта јзи€ мен —≥б≥рд≥, ќралды астықпен қамтамасыз етт≥. “ың игеру жылдарында Қазақстан көп ұлтты, интернационалдық елге айналды. Қазақстан жер≥нде көптеген тұрғын үйлер, құрылыстар, мәдени обьект≥лер салынды. ќн мыңдаған шақырым жолдар төселд≥.

“ың игеруд≥ң салдары.  өптеген жылдар бойы тың жерлерд≥ игеру парти€ көрегенд≥г≥, ћемлекет жең≥с≥ рет≥нде дәр≥птел≥п келд≥. јл оның көлеңкел≥ жағы туралы ештеңе айтылмады және айтылуы да мүмк≥н болмады.

≈ң алдымен Қазақстанға тың және тыңайған жерлерд≥ игеруге келгендер арасында арамтамақтар мен қылмыскерлер де болды. 1954Ц1955 жылдарда Қазақстанға келген 650000 тың игеруш≥н≥ң 150000-ы ғана механизатор болды. Ќәтижес≥нде көптеген тәрт≥п бұзушылықтар, қылмыстар етек алды.

“ың игеруге байланысты совхоздарға көб≥несе тозған, бүл≥нген тракторлар мен комбайндар, ауыл шаруашылық техникасы ж≥бер≥лд≥.

Ёкологи€лық жағдай күрт нашарлады. јса көп территори€ жыртылып, нәтижес≥нде көп жерлер т≥рш≥л≥кке жарамсыз болып қалды. “опырақ эрози€ға ұшырап, жерд≥ң құнарлылығы азайды.

ћал шаруашылығының дамуы артта қалды. ћиллиондаған гектар жерлер жыртылғандықтан, малдың жайылымы, жемшөп дайындайтын жерлер азайды. ћал шаруашылығының шығынға ұшырауынан ет, сүт өн≥мдер≥н≥ң көлем≥ де азайды.

Қазақ халқының ұлттық ерекшел≥ктер≥ а€ққа тапталды. “ың игеруш≥лер арасында қазақ халқының ұлттық намысын қорлайтын тер≥с п≥к≥рлер тарады. “ың игеру жылдары қазақ халқының салт-дәстүрлер≥, мәдениет≥, ұлттық рухани€ттары ескер≥лмед≥. Қазақ мектептер≥, балабақшалар, қазақ т≥л≥ндег≥ газет-журналдар азайды. Қазақ т≥л≥н≥ң қолданылу а€сы тарылды. “ың игеру жылдары келген 2 миллионға жуық басқа ұлт өк≥лдер≥не бер≥лген артықшылықтар қазақ халқын менс≥нбеуш≥л≥кт≥ң көр≥н≥с≥ болды.

 





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2017-02-28; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 658 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

≈сть только один способ избежать критики: ничего не делайте, ничего не говорите и будьте никем. © јристотель
==> читать все изречени€...

1371 - | 1316 -


© 2015-2024 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.013 с.