Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


—оттардың сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстар жөнiндегi қылмыстық iстердi қарау практикасы туралы




—оттардың лауазымды тұлғалардың сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстарды жасағаныүшiн қылмыстық жауапкершiлiк туралы заңнаманы дұрыс қолдануы сыбайлас жемқорлықтың деңгейiн төмендетудi, қоғамның мемлекетке, оның институттарына деген сенiмiн нығайтуды, соттар мен сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметке тiкелей қатысатын құқық қорғау органдарының жұмысының тиiмдiлiгiн арттыруды қамтамасыз етедi.
—ыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстар туралы қылмыстық iстердi қараудың практикасын талқылай келiп, Қазақстан –еспубликасы ∆оғарғы —отының жалпы отырысы республика соттарының аталған санаттағы iстердi негiзiнен дұрыс шешiп келе жатқанын және кiнәлi адамдарға әдiл жаза тағайындап отырғанын атап көрсетедi.
—онымен қатар, соттар сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстар жасаған адамдардың iс-әрекеттерiн заң тұрғысынан дәрежелеуде елеулi қателiктерге жол берiп отыр, оның субъектiлерiн анықтауда бiрыңғай практика жоқ, заңның кiнәлi адамдарға жазаның түрi мен мөлшерiн тағайындауда қатаң жеке-дара тұрғыдан қарау керектiгi туралы талабы барлық iстер бойынша сақтала бермейдi.
—оттар сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстардың жасалуына ықпал ететiн себептер мен жағдайларды әрдайым терең әрi жан-жақтылы анықтап отырмайды, қажет болған жағдайларда жеке қаулылар шығармайды.
ќрын алған кемшiлiктердi жою және аталған санаттағы iстер бойынша сот қызметiн одан әрi жетiлдiру мақсатында Қазақстан –еспубликасы ∆оғарғы
—отының жалпы отырысы қаулы етедi:
1. —ыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстардың азаматтардың, ұйымдардың, қоғам мен мемлекеттiң заңмен қорғалатын құқықтары мен мүдделерiне елеулi зи€н келтiретiнiне соттардың назары аударылсын, сондықтан осы санаттағы iстердi дұрыс және өз уақытында қарау олардың құқықтық қорғалуын шынайы қамтамасыз етудiң аса маңызды шарттарының бiрi болып табылады.
2. Ћауазымды тұлғалардың өздерiнiң қызметтiк өкiлеттiктерiн басқа адамдардың мүддесi үшiн пайдалана отырып, олардан мүлiктiк және өзге де
игiлiктер мен артықшылықтарды өзiне және басқа да адамдар үшiн заңсыз алуына байланысты қылмыстық жазаланатын қасақана әрекеттерiн сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстар деп ұғыну қажет. —ыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстарға сол си€қты жеке және заңды тұлғалардың аталған игiлiктер мен артықшылықтарды бұл адамдарға құқыққа қайшы беруi арқылы олардың өз мүддесi үшiн әрекет жасауына ықпал етуiн жатқызу қажет.
3. ћемлекеттiк органдардың, жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарының, республиканың қарулы күштерi мен басқа да әскери құрамаларының және әскерлерiнiң лауазымды адамдары, сондай-ақ жауапты мемлекеттiк лауазымды атқарушы адамдар сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстар субъектiлерi болып табылады. —оттар аталған лауазымды тұлғаларды өз мүддесi үшiн әрекет жасату мақсатында оларға мүлiктiк игiлiктер мен артықшылықтарды құқыққа қайшы беретiн жеке тұлғалардың да сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстар субъектiлерiнiң қатарына жататынын ескергендерi жөн.
4. Қ -нiң 307-бабында көрсетiлген ≈скертуге сәйкес, тұрақты, уақытша немесе арнаулы өкiлеттiк бойынша өкiметтiң өкiлi қызметiн жүзеге асырушы
не мемлекеттiк органдарда, жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарында, сондай-ақ Қазақстан –еспубликасының Қарулы  үштерiнде, республиканың басқа да әскерлерi мен әскери құрамаларында ұйымдық-өкiмдiк немесе әкiмшiлiк-шаруашылық қызметтердi орындаушы адамдар, лауазымды тұлғалар деп
танылады. ћемлекеттiң мiндетiн және мемлекеттiк органдардың өкiлеттiгiн тiкелей орындау үшiн Қазақстан –еспубликасының  онституци€сында, Қазақстан –еспубликасының конституци€лық және өзге де заңдарында белгiленетiн қызметтердi атқаратын адамдар, сондай-ақ мемлекеттiк қызмет туралы заңнамаға сәйкес са€си мемлекеттiк қызметкерлердiң лауазымдарында iстейтiн адамдар жауапты мемлекеттiк лауазымды атқарушы адамдар деп түсiнiледi.
5. Қылмыстық қудалау органдары әрекеттердi сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстарға жатқызу туралы мәселе шешiлуi үшiн лауазымды тұлғалардың функци€лары мен өкiлеттiктерiн растайтын мәлiметтердi анықтауы және бұл туралы айыптауды тұжырымдау кезiнде iс жүргiзу
құжаттарында көрсетулерi қажет. —оттар лауазымды тұлғалардың кiнәсi туралы мәселенi шеше отырып, олардың қызметтiк өкiлеттiктерiне, олардың өз мәртебесiн және соған байланысты мүмкiндiктердi пайдакүнемдiк мақсатта пайдалануына қатысты мәселелердi жеткiлiктi түрде толық анықтаулары қажет.
6. —оттар ұйымдастырушылық-билiк етушiлiк мiндеттер деп, лауазымды тұлғалардың ұжымға басшылық ету, кадрларды iрiктеу және орналастыру, бағынышты адамдардың жұмысын ұйымдастыру, еңбек тәртiбiн сақтау,
ұжымның алдына қойылған мiндеттердi орындау және т.б. жөнiндегi өкiлеттiктерi түсiнiлетiнiн ескергендерi жөн. Ћауазымды тұлғалардың әкiмшiлiк-шаруашылық мiндеттерi, әдетте, мемлекеттiк мүлiктi басқару және оған билiк жүргiзу, оны сақтау, сату, мемлекеттiк органдарда немесе жергiлiктi өзi-өзi басқару органдарында, тиiстi мекемелер мен әскери құрамаларда осы операци€ларға бақылау жасауды қамтамасыз ету жөнiндегi өкiлеттiктермен ұштасады. —оттар, лауазымды тұлғаның атқарып отырған қызметiне қарай, ұйымдастырушылық-билiк етушiлiк немесе әкiмшiлiк шаруашылық мiндеттерiнiң қатар болуы мүмкiн екенiн назарда ұстаулары қажет.
7. ћүлiктiк игiлiктер мен артықшылықтарды алу деп, қылмыс субъектiсiне жататын лауазымды тұлғаның ақысы төленуге тиiстi әр түрлi қызметтердi ақысыз қабылдауын, не меншiктену үшiн артықшылық құқық
беретiн жеңiлдiктердi пайдалануын, құрылыс, жөндеу жұмыстарын жүргiзуiн, санаторлық немесе туристiк жолдамалардың, жол жүру билеттерiнiң, жеңiлдетiлген шартпен қарыздардың немесе кредиттердiң берiлуiн және т.б. түсiну қажет.
8. —оттар, Қ -нiң 311-бабында көрсетiлген 2-≈скертуге сәйкес, лауазымды тұлғаның мүлiктi, мүлiктi иемдену құқығын немесе өзге де мүлiктiк пайданы алуы, бұрын жасалған заңды iс-әрекет (әрекетсiздiк) үшiн алдын ала уағдаластық болмаған жағдайда, егер сыйлықтың құны екi айлық есептiк көрсеткiштен аспаса, маңызы болмашы жағдай екендiгiне байланысты, қылмыс болып табылмайтынын және тәртiптiк ретпен қудаланатынын ескерулерi қажет.
9. —ыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстарды субъектiсi лауазымды тұлға болып табылатын өзге қылмыстардан ажырата бiлу қажет. Ѕұл ретте сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыс кезiнде лауазымды тұлғада өзiнiң қызмет бабын басқа адамның мүддесi үшiн пайдаланып, олардан мүлiктiк игiлiктер мен артықшылықтарды өзiне және басқа да
адамдар үшiн алумен ұштасатын қасақана заңсыз iс-әрекет жасау мақсаты болатынын ескеру қажет. ќсыған байланысты, жоғарыда аталған мән-жайлар болмаған жағдайда, қызметтiк өкiлеттiктердi асыра пайдалану, билiктi немесе лауазымдық өкiлеттiктердi асыру, қызметi кезiндегi әрекетсiздiк және мемлекеттiк қызметтiң мүдделерiне қарсы жасалған басқа да қылмыстар сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстарға жатпайды.
10. Ћауазымды тұлғаның "өзiнiң қызмет бабын пайдалана отырып" деген белгi бойынша дәрежеленетiн өзге де қылмыстар жасауы, аталған адамдар мүлiктiк игiлiктер мен пайданы басқа адамдардан емес, өздерiнiң материалдық пайданы заңсыз алуға бағытталған бастапқы iс-әрекеттерiнiң (мысалы: өзiнiң қызмет бабын пайдаланып бөтеннiң мүлкiн иемдену және т.б.) нәтижесiнде алатындықтан, сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыс
болып табылмайды.
11. —ыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстардың аса қауiптi көрiнiсiне лауазымды тұлғалардың осы қылмыстарды бiр топ адам болып, қорқыту жолымен жасауын, сондай-ақ ұйымдасқан қылмыстық топтардың, қылмыстық қауымдастықтардың құқыққа қайшы мүдделерiн қанағаттандыру
үшiн олардан материалдық және өзге де игiлiктер мен артықшылықтарды алу мақсатында жасауын жатқызуға болады.
12. —ыбайлас жемқорлық фактiсi туралы хабарлаған немесе сыбайлас жемқорлықпен күреске өзге де түрде жәрдемдескен адам заңға сәйкес мемлекет қорғауында болады. —ондықтан соттар, мүлiктiк игiлiк пен артықшылықты берген адам, егер лауазымды тұлға тарапынан оған қатысты қорқыту орын алса немесе егер бұл адам қылмыстық iс қозғауға құқығы бар органға өзiнiң сатып алу әрекетiн жасағаны туралы өз еркiмен хабарласа, онда қылмыстық жауапкершiлiктен босатылатынын назарда ұстаулары қажет.
13. «аңның сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстарға кiнәлi деп танылған адамдарға жаза тағайындауға жеке-дара тұрғыдан келу туралы қағидасын соттар қатаң орындаулары қажет. јса қауiптi қылмыс жасаған кiнәлi адамдарға қатаң жазалау шарасын тағайындаумен қатар, қылмысты алғаш рет жасаған, қоғамға үлкен қауiп тудырмайтын, қоғамнан оқшауламай-ақ түзеле алатын адамдарға бас бостандығынан айырумен байланысты
емес жазалау шарасын қолданудың заңмен берiлген мүмкiндiгiн кеңiнен пайдаланулары қажет. Қ -нiң 53-бабының бiрiншi бөлiгiнiң тармағында көрсетiлген қылмыстық жауаптылықты және жазаны жеңiлдететiн мән-жайлар болған кезде,соттар жазаның ең жоғарғы мерзiмi мен мөлшерiнiң
шектерiн сақтай отырып, жазаны Қ -нiң 53-бабының төртiншi бөлiгiнiң талаптарына сәйкес тағайындаулары қажет.


ќ–џ“џЌƒџ

 

Қорытындылай отырып нег≥зг≥ түй≥ндерд≥, сонымен қатар жалпы коррупци€мен де, жеке алғанда парақорлықпен де қарсы қылмыстық құқықтық күрест≥ң ти≥мд≥л≥г≥н арттыруға көмег≥ тиед≥ деп ойлайтын ұсыныстарды көрсетуд≥ қажет деп санаймыз.

1.—ыбайлас жемқорлық құбылысы соңғы кезде көптеген өзгер≥ске ұшырап және ол бүг≥н күрдел≥ көп жақты құбылыс рет≥нде көр≥нуде. ќсыған байланысты сыбайлас жемқорлықты тек қана парақорлыққа әкел≥п теңеуге болмайды. Ѕұл құбылысты лауазым иес≥н≥ң сонымен қатар лауазым иес≥ болып табылмайтын мемлекетт≥к қызметкерлерд≥ң өз қызмет өк≥летт≥г≥н пайдакүнемд≥к немесе басқа да жеке мүддес≥не пайдаланып азаматтардың немесе ұжымдардың құқықтары мен заңды мүдделер≥не не қоғамның немесе мемлекетт≥ң заңмен қорғалатын мүдделер≥н елеул≥ түрде бұзуға әкел≥п соғатын әрекеттер деп анықтауға болады.

2.—ыбайлас жемқорлықтың қылмыстық құқықтық нысандары, көр≥н≥стер≥ мыналар болып табылады:

а) ћемлекетт≥к бил≥кке қарсы қылмыс, мемлекетт≥к қызмет және жерг≥л≥кт≥ өз≥н-өз≥ басқару органдары мүдделер≥не қарсы күрес.

б) ћемлекетт≥к қызметтре атқаруға уәк≥летт≥ адамның не оған теңест≥р≥лген адамның қызметт≥к өк≥летт≥л≥кт≥ пайдакүнемд≥к немесе басқа да жеке мүддес≥ үш≥н пайдаланып жасауы болып табылады.

3. ћемлекетт≥к қызметтер атқаруға уәк≥летт≥ адамнан не оған теңест≥р≥лген адамнан лауазым адамының өздер≥н≥ң қызмет≥ бойынша бер≥лген мүмк≥нш≥л≥ктерд≥ пайдалана отырып қылмысты жасауды көп жең≥лдетет≥н≥н және оны қоғамдық қау≥пт≥л≥г≥н арттыратынын ескере отырып, iзденушi мына белг≥н≥ заңда қарастыруды дұрыс деп санайды: ''Ћауазым адамының немесе лауазым иес≥ болып табылмайтын мемлекетт≥к қызметкерлерд≥ң өз қызмет өк≥летт≥л≥г≥н пайдалана отырып қылмыс жасауын'' жазаны ауырланатын жағдай рет≥нде қарастыруды дұрыс деп санайды.

Ѕ≥зд≥ң ұсыныстарымыз осы тұрғыдағы қылмысқа қарсы елеул≥ тосқауыл болады деп ойлаймыз.  ейб≥р п≥к≥рлер, ұсыныстар белг≥л≥ б≥р дау туғызуы да мүмк≥н. ƒиссертаци€да нег≥з≥нен парақорлықтың құрамына, белг≥лер≥не, түрлер≥не жан-жақты талдау жасалды, ал соған байланысты кейб≥р мәселелер (мысалы қылмыстық жаза, криминологи€лық проблемалар) ө≥нд≥к ерекшел≥г≥не байжеке талдауды қажет етет≥нд≥ктен б≥зд≥ң зерттеулер≥м≥зд≥ң объект≥с≥ болуды қажет етпед≥.





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2016-11-23; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 875 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

Ќадо любить жизнь больше, чем смысл жизни. © ‘едор ƒостоевский
==> читать все изречени€...

539 - | 420 -


© 2015-2023 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.02 с.