Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


«ат атоочтун көптүк саны




—уществительные множественного числа

 

  существительным множественного числа в кыргызском €зыке задаютс€ вопросы кимдер? Ц кто? эмнелер? Ц что? которые имеют следующие окончани€:

 

если слово оканчиваетс€ на гласную или Ђрї -лар, -лер, -лор, -лөр
если слово оканчиваетс€ на звонкую согласную -дар, -дер, -дор, -дөр
если слово оканчиваетс€ на глухую согласную -тар, -тер, -тор, -төр

 

19-көнүгүү. ”ккула, кайталагыла жана окугула (—лушайте, повторите и прочитайте):


алма Ц алмалар

тоо Ц тоолор

терезе Ц терезелер

төө Ц төөлөр

кыз Ц кыздар

корооз Ц корооздор

мугалим Ц мугалимдер

көл Ц көлдөр

мышык Ц мышыктар

топ Ц топтор

китеп Ц китептер

өрдөк Ц өрдөктөр


 

20-көнүгүү. —өздөрдү туура окугула, жаттагыла (ѕравильно прочитайте и выучите следующие слова):

 

Ѕ”Ћј–  »ћƒ≈–?

 

 

Ѕулар кыздар Ѕулар студенттер

 

Ѕулар балдар Ѕулар кишилер

Ѕ”Ћј– ЁћЌ≈Ћ≈–?

 

 

Ѕулар бактар Ѕулар китептер Ѕулар көздөр


 

21-көнүгүү. ∆екелик сандагы зат атоочторго көптүк сандын мүчөлөрүн улагыла (  существительным единственного числа присоедините аффиксымножественного сисла):

Үлгү: окутуучу Ц окутуучулар

 


студент __________ шаар____

университет______ эл____

китеп________ калем____

алма______ сызгыч____

үй_______ үстөл____

көчө_____ окуучу____

 

 

22-көнүгүү. Ѕерилген сөздөргө көптүк сандын мүчөлөрүн улагыла (  данным выражени€м правильно присоедините аффиксы множественного числа):


үй -лер

бөлмө -тер

куш -лар

терезе -лөр

доска -тер

кыз -дар

студент -тар

байке -дер

өтүк -лер

эже -тор

ат -лер

калем -тар


 

23-көнүгүү. Ѕерилген сөздөрдү көптүк санда жазгыла, эки топко бөлгүлө (ƒанные слова напишите вомножественном числе, разделите их на две группы):

јйдоочу, автобус, бизнесмен, дарыгер, эсепчи, калем, сыналгы, сызгыч, стол,
китеп, саат, кыз, дарак.

 

 имдер? Ёмнелер?

 

24-көнүгүү. ∆екелик сандагы зат атоочторго көптүк сандын мүчөлөрүн улагыла (  существительным единственного числа присоедините аффиксы множественного числа):

Үлгү: сүрөт Ц сүрөттөр китеп Ц китептер

 


күйөө _________

тоо_________

бала_________

ата_________

көчө_________

суу_________

үй_________

эшик_________

парта _________

ини_________

таш_________

дүкөн _________

сот_________

кат_________

институт______

китеп_________

ырчы_________

куруучу_______

мышык_______

кыз_________


 

25-көнүгүү. Ѕерилген сөздөргө көптүк сандын мүчөлөрүн туура улагыла
(  данным словам правильно присоедините аффиксы множественного числа):

адис -дар

кыз -тер

доска -лер

терезе -лар

бөлмө -тер

өрдөк -төр

 

 


окутуучу -лар

ишмер -лөр

апа -дар

күйөө -лөр

уул -лор

үй -лер

26-көнүгүү. ”ккула, кайталагыла жана окугула (—лушайте, повтор€йте и читайте):

Ц Ѕулар студенттер

Ц Ѕулар кимдер? Ц Ѕулар адистер

Ц Ѕулар окутуучулар

 

Ц Ѕулар көчө

Ц Ѕулар эмнелер? Ц Ѕулар аудитори€лар

Ц Ѕулар гүлдөр

 

Ц Ѕулар койлор

Ц Ѕулар эмнелер? Ц Ѕулар уйлар

Ц Ѕулар тооктор

 

27-көнүгүү. —үрөттөрдүн астына сөздөрдү керектүү формада койгула (—лова под картинками поставьте в нужной форме):

 

 

Ќсүз тыбыштар

—огласные звуки

—огласные звуки в кыргызском €зыке подраздел€ютс€ на две группы:

Ј звонкие согласные: б, в, г, д, ж, з, й, л, м, н, р, ң;

Ј глухие согласные:к, п, с, т, ф, х, ц, ч, ш, щ.

“ак же подраздел€ютс€ на следующие парные звуки:

 

бп вф дт жш зс

28-көнүгүү. ”ккула, кайталагыла жана окугула (—лушайте, повтор€йте и читайте):

ба Ц па ва Ц фа

да Ц та жа Ц ша

за Ц са бе Ц пе

ве Ц фе де Ц те

же Ц ше зе Ц се

 

29-көнүгүү. ”ккула, кайталагыла жана туура окугула (—лушайте, повтор€йте и правильно читайте):

бала Ц палоо белек Ц пери

вазир Ц фа велосипед Ц февраль

дарак Ц тарак дене Ц тери

 

30-көнүгүү. жЦш, зЦс тыбыштарды туура окугула (ѕравильно читайте звуки жЦш, зЦс):

жана Ц шамал заман Ц саман

желим Ц шерик зембил Ц сенби

жаан Ц шаан зыкым Ц сыгым

жаш Ц шаш зөөкүр Ц сөөк

33-көнүгүү. —өздөрдү туура окугула жана жаттагыла (ƒанные слова правильно прочитайте и выучите):

са-лам салам

кан-дай кандай

жак-шы жакшы

жа-ман жаман

 

31-көнүгүү.“уура окугула (ѕравильно читайте):

га Ц ге ка Ц ке

го Ц гө ко Ц кө

гы Ц ги кы Ц ки

гу Ц гү ку Ц кү

 

32-көнүгүү. ∆умшак жана жоон тыбыштарды белгилеп окугула (ѕравильно читайте м€гкие и твердые звуки):

а) кал Ц останьс€ кол Ц рука кыр Ц край кул Ц раб

кел Ц приходи көл Ц озеро кир Ц входить күл Ц сме€тьс€

 

б) сага Ц тебе жогору Ц выше сагыз Ц жевательна€ резинка согуш Ц война

сизге Ц вам жүгөрү Ц зерно сегиз Ц восемь сөгүш Ц выговор

33-көнүгүү. к Ц г тыбыштарды сүрөт боюнча туура окугула (ѕо картинкам правильно прочитайте звуки к Ц г ):

мышык ашкабак күзгү

балык капуста отургуч

чычкан картошка дыйкан

 

 

“ерс формасы

ќтрицательна€ форма

 

¬ кыргызском €зыке отрицание выражаетс€ с помощью частиц ба(-бе, -бо,-бө), которые присоедин€ютс€к основе глагола повелительного наклонени€.

 

√лагол в повелительном наклонении+-ба+личное окончание

 

≈сли основа глагола в повелительном наклонении заканчиваетс€ на гласную или звонкую согласную. -ба, -бо, -бе, -бө
≈сли основа глагола в повелительном наклонении заканчиваетс€ на глухие согласные. -па, -по, -пе, -пө

 

ћисалы: жа ш а Ц жа ш а ба

кел Ц кел бе

кет Ц кет пе

жаз Ц жаз ба

сүрт Ц сүрт пө

 

√лагол в повелительном наклонении   √лагол в повелительном наклонении + отрицательна€ частица Ђбаї (Ђпаї)
бар барба
айт айтпа
кел келбе
кир кирбе

 

ѕри этом еще всегда учитываетс€ закон сингармонизма.

 

ћисалы: ур Ц урба

тур Ц турбаи т. д.

 

34-көнүгүү. “өмөнкү сүйлөмдөгүбуйрук ыңгайдагы этиштерди терс түрүндө жазгыла (¬ данных предложени€х глаголы в повелительном наклонении напишите в отрицательной форме):

Үлгү: ћектепке бар (иди) Ц ћектепке бар ба

јудитори€дан чык (выйди) Ц јудитори€дан чык па

 

 итепти ал (возьми книгу) Ц  итепти ал________________

–еферат бер (дай реферат) Ц –еферат бер_______________

ќкутуучуга айт (скажи преподавателю) Ц ќкутуучуга айт_____________

—абактан кет (уходи с урока) Ц —абактан кет_______________

—үйлөм жаз (напиши предложение) Ц —үйлөм жаз________________

—ыналгы көр (смотри телевизор) Ц —ыналгы көр_______________

“ексти оку (читай текст) Ц “екстти оку_________________

 өп иште (много работай) Ц  өп иште__________________

 

 





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2016-12-05; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 1117 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

—тремитесь не к успеху, а к ценност€м, которые он дает © јльберт Ёйнштейн
==> читать все изречени€...

493 - | 502 -


© 2015-2023 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.039 с.