Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


Ѕағдарлаушы өзара әсерлесу.




≈гер молекулалардың тұрақты дипольд≥к момент≥ , €ғни пол€рлы болса, онда олардың арасында молекулаларды қатаң тәрт≥ппен орналастыруға тырысатын электростатикалық өзара әсерлесулер (1.2 Цсурет) пайда болады. Ѕұл кезде жүйе энерги€сы кемид≥. ћолекулалардың дұрыс орналасуын жылулық қозғалыс бұзады. —ондықтан, молекулалардың бағытталып орналасуын анықтайтын жүйе энерги€сы температураға күшт≥ тәуелд≥ болады. ћолекулалардың толығымен бағытталып орналасуы болатын төмен температураларда өзара әсерлесу энерги€сы мына қатынаспен анықталады:

(1.3)

мұндағы - молекулалардың ара қашықтықтары, Ч диэлектрл≥к тұрақты.

∆оғары температуралардағы дипольд≥к молекулалардың өзара әсерлесулер≥  еезом көрсеткендей мына теңдеумен анықталады:

(1.4)

 

1.2 Ц сурет 1.3 Ц сурет

 

Қарастырған өзара әсерлесу бағытталушы (ориентаци€лық) деп аталады.

»ндукци€лық өзара әсерлесу.

ѕол€ризаци€лануы жоғары болатын пол€рлы молекулаларда көрш≥лес молекулалардың тұрақты өр≥стер≥н≥ң әсер≥нен индукци€лық моменттер пайда болуы мүмк≥н (1.3-суретте үз≥к сызықтармен индукци€ланған диполдар көрсет≥лген). Ѕ≥р≥нш≥ және ек≥нш≥ молекулалардың дипольдер≥ арасында пайда болған өзара тартылыс энерги€сы ƒебай көрсеткендей температураға байланысты болмайды және мына қатынаспен анықталады:

(1.5)

 

мұндағы ћ Ч молекулалардың тұрақты дипольд≥к момент≥, α Ч олардың пол€ризаци€лануы.

ќсындай өзара әсерлесу индукци€лық немесе деформаци€лық деп аталады.

∆алпы алғанда, ек≥ молекула б≥р-б≥р≥не жақындағанда барлық үш түрл≥ байланыстың пайда болуы мүмк≥н, және өзара әсерлесу энерги€сы дисперси€лық , бағдарлаушы және индукци€лық өзара әсерлесулер энерги€ларының қосындысына тең болады:

1.1 - кесте

«аттар Өзара әсерлесулер түрлер≥
дисперси€лық индукци€лық Ѕағдарлаушы
—у      
јммиак      
’лорлы сутек      
 өм≥ртек окис≥      

 

1.1- кестеде cу, аммиак, хлорлы сутек, көм≥ртек окис≥ үш≥н осы байланыс энерги€ларының әрб≥реу≥н≥ң салыстырмалы пайыздық мөлшер≥ бер≥лген.

1.1- кестеден барлық заттардың байланыс энерги€ларының ≥ш≥нде индукци€лық өзара әсерлесу энерги€сының аз екенд≥г≥ көр≥н≥п тұр. ѕол€рлы молекулалалы заттардың бай ланыс энерги€ларының 3/4 немесе 1/2 бөл≥г≥ қатаң (жесткии) дипольдерд≥ң бағытталып өзара әсерлесу энерги€сынан тұрады. јл пол€рлы емес молекулалы заттардың байланыс энерги€лары толығымен дисперси€лық өзара әсерлесу энерги€сы болып табылады деп айтуға болады.

1.2 Ц кесте

Ќеон ........................1,9 ќттег≥ ............................8,2
јргон ........................8,4  өм≥ртек окис≥ ............................8,4
јзот ........................6,6 ћетан ............................10,8

 

1.2 - кестеде кейб≥р молекулалық кристалдардың ¬ан-дер-¬аальс күштер≥ әсер≥нен пайда болған байланыс энерги€ларының мәндер≥ келт≥р≥лген.

 

»ондық байланыс

ћенделеевт≥ң периодтық кестес≥нде инертт≥ газдармен б≥р периодта орналасқан атомдар электрондар бер≥п немесе қосып алу қаб≥лет≥не ие. »нертт≥ газдардан кей≥н орналасқан с≥лт≥л≥к металдар атомдарының валентт≥к электрондары толығымен толтырылған қабаттан тыс қозғалады және €дромен байланысы нашар. »нертт≥ газдардың алдында тұрған галоидтардың сыртқы қабаты толығымен толу үш≥н б≥р электрон жет≥спейд≥. —ондықтан, олар қосымша электронды қосып алуға бей≥м.

 әд≥мг≥ металдар мен галоидтар арасындағы байланыс мына түрде жүред≥.

 

1.4- сурет

 

јлдымен ек≥ атомда да зар€дталу болады, электрон металл атомынан галоид атомына ауысады. ћеталл атомы оң ионға, ал галоид атомы тер≥с ионға айналады. Ѕұл иондар зар€дтары әр аттас, олар  улон заңына сәйкес өзара әсерлесед≥. ќсындай байланыс иондық немесе пол€рлық деп аталады.

Ѕ≥р-б≥р≥нен қашықтықта орналасқан иондардың тартылыс энерги€сы мынаған тең:

(1.6)

мұндағы - иондар зар€ды.

1.4 - суреттег≥ 1-ш≥ қисықпен -дың -ға тәуелд≥л≥г≥ кеск≥нделген. кем≥ген сайын энерги€ өз≥н≥ң абсолют шамасына дей≥н артады және болғанда шекс≥зд≥кке ұмтылады. “артылыс күш≥ әсер≥нен иондар б≥р-б≥р≥не максимал қашықтыққа жақындауға тырысады. Ѕ≥рақ та, теб≥л≥с күш≥ бөгет жасайды, олар өте жақын қашықтықтарда пайда болады және ара қашықтық азайған сайын, өте тез артады. 1.4-суреттег≥ 2-ш≥ қисық теб≥л≥с энерги€сын көрсетед≥. Ѕорн және басқа зерттеуш≥лер теб≥л≥с энерги€сын келес≥ қатынаспен өрнектед≥:

(1.7)

мүндағы - тұрақтылар.

»ондардың қорытқы өзара әсерлесу энерги€сы мынаған тең:

(1.8)

1.4 Цсуретте бұл энерги€ны 3-ш≥ қисық көрсетед≥, ол болғанда минимумдар арқылы өтед≥; бұл минимумның түб≥ -ты беред≥, ал - молекуладағы иондардың ара қашықтығы. “епе-теңд≥к күйде болғанда тартылыс күш≥ , теб≥л≥с күш≥ тең екен≥н ескерсек, онда (1.8) теңдеу мына түрге келед≥:

(1.9)

молекулалардан тұратын тордың энерги€сы:

(1.10)

мұндағы ј Ч бер≥лген молекуланың кристалдағы көрш≥лес молекулалармен өзара әсерлесу энерги€сын ескерет≥н ћаделунг тұрақтысы.

 

1.3 Ц кесте

 

   ристалдар
“әж≥рибел≥к теори€лық
’лорлы натрий -752 -754
»одты калий -650 -630
Ѕромды рубидий -635 -645
»одты цезий -595 -585

 

1.3 Ц кестеде мысал рет≥нде, иондық кристалдардың байланыс энерги€ларының тәж≥рибел≥к және (1.10) теңдеу арқылы табылған мәндер≥ бер≥лген. јуытқулар 1Ч2% артпайды, ол тәж≥рибе нәтижелер≥н≥ң теори€мен сәйкес келет≥н≥н көрсетед≥.

 

 овалентт≥к байланыс

 

Ќ2, ќ2, N2, және т.б. қосылыстар, сонымен қатар алмаз типт≥ атомдық кристалдардың байланысын иондық және ван-дер-ваальс байланыстары арқылы түс≥нд≥ру мүмк≥н емес. Ѕ≥ртект≥ атомдар валентт≥к электрондардың алмасуы нәтижес≥нде қарама-қарсы зар€дталған иондарға айналмайды, металдар мен галойдтардың өзара әсерлесу≥ де сол си€қты. ≈к≥нш≥ жағынан Ќ2, ќ2, N2,... молекулалары арасындағы байланыстың бер≥кт≥г≥ ¬ан-дер-¬аальс күштер≥ әсер≥нен болатын байланыстан да күшт≥рек. Ѕұл байланыс ковалентт≥к байланыс деп аталады.

 

1.5 Цсурет

 

ќсы күштерд≥ң табиғатын түс≥ну үш≥н сутег≥ молекуласын мысал рет≥нде аламыз. Ѕ≥р-б≥р≥нен жетк≥л≥кт≥ дәрежеде қашықтықта сутег≥н≥ң ек≥ атомы орналассын: €дро мен 1-ш≥ электроннан тұратын атомы және €дро мен 2-ш≥ электроннан тұратын атомы (1.5-сурет). јтомдағы электронның күй≥н сипаттайтын электрондық бұлтшаның тығыздығы ара қашықтыққа байланысты өте тез кемид≥, 1-ш≥ электронды €дродан, ал 2-ш≥ электронды €дродан табу ықтималдығы өте аз. ≈септеулер, болғанда әрб≥р электронның бөгде атомда орташа алғанда жылда б≥р-ақ рет болатынын көрсетт≥. —ондықтан, ј және ¬ атомдарды оңашаланған атомдар деп алуға болады және жүйен≥ң энерги€сы тең. ћұндағы -оңашаланған атомның қалыпты күйдег≥ энерги€сы.

јтомдар жақындаған сайын электрондардың бөгде €дроға ауысу ықтималдылығы арта түсед≥. болғанда бұл атомдардың электрондық бұлтшалары б≥р≥н-б≥р≥ күшт≥рек жабады және ауысу жи≥л≥г≥ шамамен алғанда дей≥н өсед≥. јры қарай жақындағанда электрондық бұлтшалардың б≥р-б≥р≥н жабуы арта беред≥, кейб≥р жерлерде электрондардың өзара ауысу жи≥л≥г≥н≥ң артқаны соншалық, 1-ш≥ электронның ј атомға, ал 2-ш≥ электронның ¬ атомға ти≥ст≥ екенд≥г≥ туралы айтудың ешқандай мағынасы болмайды. Ѕұл жаңа күйд≥ң пайда болғанын көрсетед≥, оңашаланған атомдардағы электрондар енд≥ б≥р мезг≥лде ек≥ атомға да ти≥ст≥ немесе басқаша айтқанда б≥р≥ккен.

Ёлектрондардың б≥р≥гу≥ электрондық тығыздық және жүйе энерги€сы өзгер≥с≥н тудырады. 1.6-суретте 1-ш≥ үз≥к сызықпен оңашаланған атомдардағы электрондық бұлтшалардың тығыздығы, ал 2-ш≥ ж≥ң≥шке сызықпен оңашаланған атомдардың электрондық бұлтшаларын қарапайым қосқан кездег≥ қорытқы тығыздық, ал 3-ш≥ қою сызықпен €дро мен €дро қосылған кездег≥ ось бойындағы тығыздықтың таралуы көрсет≥лген.

Cуреттен электрондар б≥р≥ккенде электрондық бұлтшалардың €дролар арасындағы кең≥ст≥кке қарай тартылатыны көр≥н≥п тұр: €дродан алыс емес қашықтықтағы кең≥ст≥к бұлтшасының тығыздығы оңашаланған атомдағы тығыздыққа қарағанда аза€ды, ал осы кезде €дролар арасындағы кең≥ст≥кте ол қорытқы тығыздыққа қарағанда артады. Қорытқы тығыздықты осы кең≥ст≥кте оңашаланған атомдар тығыздығын қосып алуға болар ед≥.

1.6 Ц сурет

 

ядро аралық кең≥ст≥ктег≥ электрондық бұлтша тығыздығы жоғары күйд≥ң пайда болуы әрқашан да жүйе энерги€сының кему≥не және бұл атомдар арасында тартылыс күштер≥н≥ң пайда болуына алып келед≥. Ѕасқаша сөзбен айтқанда, б≥р≥ккен атомдар жұптарынан тұратын €дро аралық кең≥ст≥ктег≥ электрондық бұлтша €дроларды өз≥не тартып, оларды б≥р-б≥р≥не максимал жақындатуға тырысады. Ѕұл ковалентт≥к байланыстың пайда болуын көрсетед≥.

—утег≥ молекуласын ең алғаш рет сандық түрде есептеген 1927 жылы √ейтлер мен Ћондон болды. Ѕұл есептеулер ек≥ жақын орналасқан сутег≥ атомынан тұратын жүйен≥ң энерги€сы спиндер≥н≥ң бағытына байланысты ек≥ мәнге ие болуы мүмк≥н екенд≥г≥н көрсетт≥:

(1.11)

—пиндер≥ қарама-қарсы бағытталса осындай, ал параллель бағытталса мына түрде болады:

(1.12)

ћұндағы 2≈0 - ек≥ оңашаланған сутег≥ атомының қорытқы энерги€сы,

  Ц электрондардың €дролармен, электрондардың б≥р-б≥р≥мен және

1.7 Ц сурет

 

€дролардың б≥р-б≥р≥мен өзара әсерлесулер≥н≥ң электростатикалық энерги€лары. ќны сонымен б≥рге,  улон энерги€сы деп те атайды, таңбасы тер≥с. ј Ц атомдардың электрондармен алмасқан кезде пайда болған өзара алмасу энерги€сы. Ѕұл атомдардың электрондық тығыздықтарының қайтадан таралып молекула құрылған кезде пайда болатын қосымша энерги€; оның таңбасы тер≥с, абсолют шамасы жағынан  -дан көп үлкен   (|ј | > |   |); S Ч неортогональ интеграл деп аталады, оның шамасы мына аралықта жатады: 0≤S≤1.

энерги€сы бар күй - симметри€лы, ал энерги€сы бар күй- антисимметри€лы.   мен ј тер≥с таңбалы, ал болғандықтан, симметри€лы күй пайда болғанда жүйе энерги€сы ек≥ оңашаланған атомдар энерги€сына қарағанда кемид≥:

(1.13)

Ѕұл тартылыстың пайда болуына сәйкес келед≥. —оның салдарынан алмасу энерги€сының абсолют шамасы ј кулондық энерги€  -дан жетк≥л≥кт≥ дәрежеде көп болады, жүйен≥ң энерги€сының кему≥ нег≥з≥нен ј есеб≥нен болады. —ондықтан, атомдар арасында пайда болатын тартылыс күш≥н алмасу күш≥ немесе алмасу энерги€сы деп атайды. —ол себепт≥, болса, €ғни антисимметри€лы күй пайда болғанда жүйе энерги€сы артады. Ѕұл теб≥л≥с күш≥н≥ң пайда болуына алып келед≥.

1.7 Цсуретте пен -д≥ң шамасына тәуелд≥л≥г≥ кеск≥нделген, мұндағы - атомдардың ара қашықтығы, - б≥р≥нш≥ Ѕор орбитасының радиусы. Ёнерги€ның нөлд≥к деңгей≥н -ден бастап алу кел≥с≥лген. —уреттен көр≥н≥п тұрғандай, антисимметри€лы күйде жүйен≥ң энерги€сы атомдар жақындай бастағанда үз≥л≥сс≥з түрде өсед≥, ол атомдардың б≥р≥н-б≥р≥ тебу≥не сәйкес келед≥ (1 -қисық). —ондықтан, бұл күйде сутег≥ молекуласы түз≥ле алмайды. —имметри€лы күйде кем≥ген сайын, жүйе энерги€сы да алғашында кемид≥ және болғанда өз≥н≥ң минималь мән≥не жетед≥. јры қарай кем≥ген сайын энерги€ арта бастайды да, күшт≥ теб≥л≥с күштер≥ пайда болады. ѕотенциалық энерги€ қисығында минимумның бар болуы орнықты жүйен≥ң мүмк≥нд≥г≥н, €ғни сутег≥ молекуласының пайда болуын көрсетед≥. Ѕұл жүйен≥ бұзу үш≥н потенциалық шұңқырдың тереңд≥г≥ -ке тең жұмыс жасау қажет.

1.4- кесте

 

√аз  ристалл
 өм≥ртек окис≥ 10,8 јлмаз 6,8
јзот 9,5  ремний 4,4
ќттег≥ 5,0 √ерманий 3,5
—утек 4,4    

“еори€лық есептеулер арқылы алынған және мәндер≥: , ; ќсы шамалардың тәж≥рибе жолымен алынған мәндер≥: , . “еори€лық және тәж≥рибел≥к мәндер б≥р-б≥р≥мен сәйкес келед≥.

1.4 Ц кестеде кейб≥р ковалентт≥к байланыстар - H2, N2, ќ2, —ќ молекулаларының, сонымен б≥рге алмаз, кремний және германий кристалдарының байланыс энерги€лары бер≥лген (байланыс ковалентт≥к күштермен ≥ске асады).

1.4 Ц кестедег≥ мәндерден ковалентт≥к байланыстың өте күшт≥ екенд≥г≥ көр≥н≥п тұр: байланыс энерги€сы -ге дей≥н жетед≥.  овалентт≥к байланыстың басқа байланыс түрлер≥нен сипаттамалық ерекшел≥ктер≥ Ц қанығушылық және бағытталғандық болып табылады.

Қанығушылық, €ғни әрб≥р атом тек өз≥мен көрш≥лес белг≥л≥ б≥р атомдармен ғана ковалентт≥к байланыс құра алады деген сөз.

—утег≥н≥ң әрб≥р атомы тек қана өз≥мен көрш≥лес б≥р ғана атоммен байланыс жасай алады. ќсы байланыс түзет≥н атомдар жұбының спиндер≥ антипараллель және б≥р кванттық ұ€шықта орналасады. Ѕұл жағдайда үш≥нш≥ атом тартылмайды, теб≥лед≥.

¬алентт≥к электрон орналасқан электрондық бұлтшаның тығыздау бөл≥г≥не сәйкес келет≥н бағытта валентт≥к байланыс пайда болады. Ѕұл кезде байланысқан электрондар бұлтшаларының максималь жабылуы болады. ќл валентт≥к байланыстың бағыттаушы сипаты бар екен≥н көрсетед≥.

 

ћеталдық байланыс

 

ћенделеев кестес≥н≥ң әрб≥р периодының басында тұрған металдар ерекше денелер тобын құрайды. ћеталдық байланыстың пайда болуын иондық және ковалентт≥к байланыстар тұрғысынан түс≥нд≥ру мүмк≥н емес. Ўын мән≥нде иондық байланыс металл және галоидтар атомдары арасында, €ғни қосымша электрон қосып немесе бер≥п ж≥бере алатын атомдар арасында пайда болады. ћұндай байланыс металдардың б≥ртект≥ атомдары арасында бола алмайды. ≈к≥нш≥ жағынан, металл атомдарының көрш≥лес атомдармен валентт≥к байланыс жасауға қажетт≥ электрондары жоқ. ћысалы, мыс атомының б≥р ғана валентт≥к электроны бар және б≥р атоммен валентт≥к байланыс жасай алады. ћыстың кристалдық торында әрб≥р атом он ек≥ көрш≥лес атомдармен қоршалған, ол олармен күшт≥к байланыста болуы керек. Ѕұл, металдарда ерекше байланыс күштер≥н≥ң бар екенд≥г≥н көрсетед≥, оны металдық байланыс деп атайды. ќсы күшт≥ң табиғатын қарастырайық.

 

1.8 -сурет

 

ћеталл атомындағы сыртқы валентт≥к электрондар €дромен нашар байланысқан. —ұйық және қатты күйде атомдардың б≥р-б≥р≥не жақын орналасатыны соншалық, валентт≥к электрондар өздер≥н≥ң атомдарын тастап, кристалдық тор ≥ш≥нде ем≥н-ерк≥н қозғалып жүред≥. —онымен, металдың кристалдық торында тер≥с зар€дтың б≥ртект≥ таралуы байқалады. ќл т≥келей тәж≥рибелер барысында дәлелденген.

ћысал рет≥нде 1.8-суретте рентгенографи€лық әд≥спен алынған алюминийд≥ң кристалл торлары түй≥ндер≥ арасындағы электрондық тығыздықтың тәж≥рибел≥к таралу қисығы көрсет≥лген. “үй≥ндер арасындағы кең≥ст≥кт≥ң басым бөл≥г≥нде электрондық тығыздық тұрақты түрде сақталады. “ек қана түй≥ндерде ол алюминий атомының ≥шк≥ бұлтшалары есеб≥нен күрт артады.

ћеталл торларындағы байланыс оң иондардың электрондық газбен өзара әсерлесу≥ нәтижес≥нде пайда болады. ќлардың арасында тұрған электрондар оларды өздер≥не тартып, аттас зар€дталған иондар арасындағы теб≥л≥с күштер≥н теңест≥руге тырысады. »ондар арасындағы ара қашықтық азайған сайын электрондық газдың тығыздығы артады, соның нәтижес≥нде иондарды тартушы күш те артады. ≈к≥нш≥ жағынан, иондар арасындағы ара қашықтық азайған сайын, иондарды б≥р-б≥р≥нен алыстатуға тырысатын теб≥л≥с күштер≥ артады. “артылыс күш≥ мен теб≥л≥с күштер≥ тепе-теңд≥кте болатын ара қашықтыққа жеткенде тор орнықты болады.

 өр≥п тұрғанымыздай, металдық байланыс пен валентт≥к байланыс арасында ұқсастық бар, себеб≥ екеу≥н≥ң де нег≥з≥ сыртқы валентт≥к электрондардың б≥р≥гу≥нде жатыр. Ѕ≥рақ та, валентт≥к байланыста көрш≥лес атомдар болып табылатын атомдар жұбы электрондары б≥р≥гед≥, бұл электрондар үнем≥ атомдар арасында, ал металдық байланыс кез≥нде кристалдың барлық атомдарындағы электрондар б≥р≥гед≥ және олар тор ≥ш≥нде ерк≥н қозғалып жүред≥.

—утект≥к байланыс

 

—утект≥к байланыс сутек атомы өте тер≥с электрл≥к атоммен, мысалы оттег≥, фтор, азот, хлор және т.б. атомдармен байланысқан кезде пайда болады. ќсындай атом электрондарды тартып алады да, тер≥с зар€дталады, ал электроны кет≥п қалған атом оң зар€дталады. —утект≥к байланыс зар€дтардың электростатикалық тартылуына нег≥зделген.

1.9 Цсурет

 

ћысал рет≥нде, су молекулалары арасындағы сутект≥к байланысты алайық (1.9 Цсурет). —удың б≥р молекуласындағы оттек атомдары мен басқа молекуласындағы сутек атомдары арасында орныққан байланысын к≥шкене диполь рет≥нде алуға болады ( оттег≥н≥ң зар€ды, ал - сутег≥н≥ң зар€ды). ќсы зар€дтар арасындағы тартылыс сутект≥к байланыстың пайда болуына алып келед≥, ол 1.9-суретте нүктелермен кеск≥ңделген. “артылыстың болуына сутег≥ атомы өлшем≥н≥ң аздығы себеп болады, ол өз≥не тер≥с электрл≥к атомның жақындауына жағдай тудырады.

—онымен қатар, бұл ара қашықтық тең, бұл су молекуласының өз≥ндег≥ ковалентт≥к байланыс ұзындығы -дан да көп үлкен, ол -ге тең. Ѕұл заңды да, себеб≥ ковалентт≥к байланыс энерги€сы сутект≥к байланыс энерги€сынан б≥рнеше дәрежеге жоғары. —у үш≥н ол .

—утект≥к байланыс сұйық молекулаларының (су, қышқыл, спирт және т.б.) тұтқырлығын арттырады, қайнау нүктес≥н жоғарлатады, қыздырған кезде көлемн≥ң аномальды өзгеру≥н және т.б. тудырады. ќсыған мысал рет≥нде, кәд≥мг≥ суды алуға болады. ≈гер су молекулалары арасында сутект≥к байланыс болмаса, ол қалыпты қысымда -де емес, ал қайнар ед≥, тығыздығы б≥р дәрежеге төмен болар ед≥. —уды -ден жоғары температурада қыздырғанда сутект≥к байланыстар бұзылады, су молекулалары б≥р-б≥р≥нен жетк≥л≥кт≥ дәрежеде алыстайды (). ќсындай құрылым (структура) бұзылса, ол судың тығыздығының артуына алып келу≥ керек. ≈к≥нш≥ жағынан, температура жоғарлағанда молекулалардың жылулық қозғалыс қарқындылықтары артып, ол терми€лық ұлғаюға ұшырайды және су тығыздығы кемид≥. “әж≥рибелер көрсеткендей, температураның интервалында сутект≥к байланыстардың бұзылуы салдарынан судың тығыздығы артады. -ден жоғары температурада судың терми€лық ұлғаюы болады. —ондықтан, ары қарай қыздырғанда басқа барлық (қалыпты) сұйықтар си€қты судың тығыздығы кемид≥.

 





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2016-11-23; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 803 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

¬ моем словаре нет слова Ђневозможної. © Ќаполеон Ѕонапарт
==> читать все изречени€...

530 - | 480 -


© 2015-2023 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.05 с.