Ћекции.ќрг


ѕоиск:




 атегории:

јстрономи€
Ѕиологи€
√еографи€
ƒругие €зыки
»нтернет
»нформатика
»стори€
 ультура
Ћитература
Ћогика
ћатематика
ћедицина
ћеханика
ќхрана труда
ѕедагогика
ѕолитика
ѕраво
ѕсихологи€
–елиги€
–иторика
—оциологи€
—порт
—троительство
“ехнологи€
“ранспорт
‘изика
‘илософи€
‘инансы
’ими€
Ёкологи€
Ёкономика
Ёлектроника

 

 

 

 


Ётиологи€сы және патогенез≥. Ўизофрени€ның этиологи€сы мен патогенез≥ ауру бөлек нозологи€лық б≥рл≥к болып бөл≥нгеннен бастап арнайы зерттеу пән≥ болды




Ўизофрени€ның этиологи€сы мен патогенез≥ ауру бөлек нозологи€лық б≥рл≥к болып бөл≥нгеннен бастап арнайы зерттеу пән≥ болды. Ё.  репелин шизофрени€ токсикоздың, соның ≥ш≥нде жыныс бездер≥н≥ң қызмет≥ бұзылысы нәтижес≥нде пайда болады дед≥. Ўизофрени€ның токсикалық табиғаты жөн≥ндег≥ иде€ басқа да келес≥ зерттеулерде өз≥н≥ң дамуын тапты. ќсылайша, шизофрени€ дамуы белок алмасуының бұзылуымен және науқастар ағзасында ыдыраудың азотты өн≥мдер≥н≥ң жиналуымен байланыстырылды. —алыстырмалы түрде жақын уақыт аралығында шизофрени€ның токсикалық табиғаты жөн≥ндег≥ иде€ны науқастар қанының сары суынан арнайы - тораксеин затын табу арқылы дәлелдеуге талпыныстар жасалды. Ѕ≥рақ шизофрени€мен науқастардан қандай-да б≥р арнайы зат табу әр≥ қарай тұжырымын тапқан жоқ.

Ўизофрени€мен науқастар қанының сары суында токсикалық өн≥мдер болады, б≥рақ олар арнайылығымен ерекшеленбейд≥, тек шизофрени€ ауруына тән болып табылмайды. ќлар басқа психикалық ауруларда, кей жағдайда сау адамдарда да кездесед≥. —онымен қатар олардың айқындылық дәрежес≥ шизофрени€лық үрд≥ст≥ң қатерл≥л≥к дәрежес≥не тәуелд≥. Ѕұл токсикалық заттардың б≥рқатар қасиеттер≥ бар. ќлар жасушалардың мембраналарын зақымдайтын мембранотропты әсерге ие. Ёкспериментте шизофрени€мен науқастар қанының сарысуы эмбрионның жүйке т≥н≥н≥ң даму үрд≥с≥н тежейт≥н әсер≥ бақыланды. ќ∆∆ дамуының бұзылысы шизофрени€мен зардап шеккен жүкт≥ әйелдерд≥ң жүкт≥л≥г≥н қолдан тоқтатқанда да байқалды. Ўизофрени€ кез≥нде белсенд≥ фактордың жүйке жүйес≥н зақымдау әсер≥ милық аутогендер мен аутоантиденелерд≥ң пайда болуына әкелед≥. ќлардың мөлшер≥ де дерт үрд≥с≥н≥ң қатерл≥л≥г≥мен байланысты. Ѕұл мәл≥меттер шизофрени€мен науқастар ағзасының қызмет≥ нәтижес≥нде пайда болатын белг≥л≥ б≥р биологи€лық бұзылыстарды көрсетед≥. Ѕ≥рақ бұл бұзылыстарды түзет≥н механизмдер мен олардың пайда болуына ықпал етет≥н жағдайларды түс≥нд≥рет≥н жетк≥л≥кт≥ айқындылық жоқ.

—оңғы жылдары шизофрени€ны биохими€лық зерттеулерде белг≥л≥ б≥р табыстарға қол жетк≥з≥лд≥, ол оның дамуының биохими€лық болжамын құруға мүмк≥нд≥к берд≥.

Әс≥ресе катехоламинд≥к және индолды гипотезалар салмақты болды. Ўизофрени€мен науқастардың миындағы нейробиологи€лық үрд≥стер бұзылысының механизмдер≥нде дофамин мен норадреналин дисфункци€сының рөл≥не сүйен≥п катехоламинд≥к гипотеза нег≥зделд≥. »ндолдық гипотезаны жақтаушылар серотонин және оның метаболизм≥, және басқа да индол туындылары психикалық қызмет механизм≥нде маңызды роль атқаратындықтан, олардың дисфункци€сы және алмасу компоненттер≥ шизофрени€ның пайда болуына әкеп соғады деп санады. Ѕиогенд≥ аминдер алмасуына қатысатын ферменттер бұзылысымен шизофрени€лық үрд≥ст≥ң байланысы жөн≥ндег≥ иде€ мән≥ осы аталған концепци€ларға жақын.

Ўизофрени€ның пайда болуында тұқымқуалаушылық патологи€ның рөл≥ анықталған. Ўизофрени€мен науқастарда осы аурумен тұқымқуалаушылық ауырлығы қарапайым тұрғындармен салыстырғанда б≥рнеше есе жоғары және тұқымқуалау ауырлығы сипатында белг≥л≥ б≥р заңдылық бар. јта Ц анасында шизофрени€ болған жағдайда пробандтың ауруға шалдығу мүмк≥нд≥г≥, бұл ауру алыс туыстарында болған жағдайдағыдан әлдеқайда жоғары болады; шизофрени€ дамуының биологи€лық ата-анамен байланыстылығы дәлелденген. ѕробанд пен оның туыстарындағы шизофрени€ көр≥н≥стер≥н≥ң тип≥ арасындағы байланыс анықталды. —онымен қатар, соңғы зерттеулермен шизофрени€мен науқастардың, олардың туыстары, әс≥ресе ата Ц анасында зат алмасу үрд≥стер≥ мен интеллектуальды ерекшел≥ктер≥нде кейб≥р ортақ сипаттар анықталды.

Ѕ≥рақ шизофрени€ кез≥нде типт≥ психопатологи€лық көр≥н≥стермен б≥рге биологи€лық бұзылыстардың пайда болуы мен түз≥лу≥н анықтайтын нақты сипаттаманың болмауы, шизофрени€ табиғаты жөн≥нде әртүрл≥ концепци€лар құруға мүмк≥нд≥к беред≥. ѕрагматикалық немесе идеалист≥к философи€лық көзқарастарға сүйенген көптеген шетелд≥к психиатрлар арасында шизофрени€ мән≥н түс≥нд≥руде фрейдист≥к методологи€лық ереже қолданылады. ќлар шизофрени€ны тұлғаның өм≥рге сәтс≥з қалыптасуының б≥р түр≥ деп қарайды. “олық қалыптасу мүмк≥нс≥зд≥г≥ жағдайын олар тұлғалық ақаумен түс≥нд≥ред≥, ол ақау ерте балалық шақтағы жанұ€ ≥ш≥ндег≥ интерперсональды бұрыс қатынастар нәтижес≥нде құрылады дед≥. Ўизофрени€ның табиғаты жөн≥ндег≥ мұндай п≥к≥рлер қолдау таппады. ≈рте бала кез≥нен басқа жанұ€да бей≥мдел≥п, өскен балаларда шизофрени€ның пайда болу қауп≥ жанұ€≥ш≥л≥к қатынастар еркшел≥г≥мен емес, тұқымқуалаушылықпен байланысты болатыны көрсет≥лд≥.

Қаз≥рг≥ мәл≥меттер шизофрени€ табиғатын сыртқы орта факторларымен әсерлесу жағдайында көр≥нет≥н ағза қызмет≥н≥ң ерекше формада бұзылуына бей≥мд≥л≥г≥мен полигенд≥ ауру рет≥нде қарастыратын теори€ны жетк≥л≥кт≥ нег≥зде құруға мүмк≥нд≥к берд≥.

 

ƒиагностика

 

Ўизофрени€ның клиникалық көр≥н≥стер≥н≥ң спектр≥ өте кең, сондықтан оның диагностикасы көптеген қиындықтар тудырады. Ќег≥зг≥ диагностикалық критери€ларына шизофрени€ға тән негативт≥ бұзылыстар немесе науқас тұлғасындағы айрықша өзгер≥стер жатады. ќларға эмоционалды кедейлену, ойлау және тұлғааралық бұзылыстар жатады. —онымен қатар шизофрени€ға синдромдардың белг≥л≥ жиынтығы тән. Ўизофрени€ның дифференциальды-диагностикалық бағасын үш бағытта жүрг≥зу қажет: экзогенд≥ психоздардан, аффективт≥ психоздардан, соның ≥ш≥нде маниакальды-депрессивт≥ психоздан, және де невроздар мен психопати€дан ажырату керек. Ёкзогенд≥ психоздар белг≥л≥ б≥р зи€ндылықтармен байланысты басталады (токсикалық, инфекци€лық). ќл кезде өз≥не тән тұлғалық өзгер≥стер байқалады (органикалық типтег≥), психопатологи€лық көр≥н≥стер≥ галлюцинаторлы және жи≥ көру галлюцинаци€лары басымдылығымен жүред≥

јффективт≥ психоздар кез≥нде шизофрени€ға тән тұлғалық өзгер≥стер байқалмайды. ѕсихопатологи€лық көр≥н≥стер нег≥з≥нен аффективт≥ бұзылыстармен көр≥нед≥. јурудың динамикасында синдромдардың күрделену≥ байқалмайды. Ѕ≥р≥нш≥ және ек≥нш≥ ұстамалар да аффективт≥ патологи€мен көр≥нед≥, шизофрени€ кез≥нде (кезенд≥к формасында да) ұстамалардың күрделенуге тенденци€сы бар, €ғни аффективт≥ ұстамалар әр≥ қарай аффективт≥-сандырақтық, кататоно-онейроидты күйлерге ауысады.

Ўизофрени€ны невроздар мен психопати€лардан ажырату шизофрени€лық үрд≥ст≥ң ба€у, белсенд≥ емес ағымында қажет болады. Ѕұл жағдайда шизофрени€ға тән тұлғалық өзгер≥ст≥, невроз тәр≥зд≥ немесе психопати€ тәр≥зд≥ бұзылыстардың ерекшел≥ктер≥н табу көмектесед≥. ѕсихопати€лар кез≥нде психопатологи€лық симптоматика тұлғааралық қатынастармен байланысты, сондай Ц ақ психопати€ тәр≥зд≥ симптоматика үдемел≥ үрд≥спен анықталады. Ќевроздар кез≥нде оның пайда болуына ықпал етет≥н белг≥л≥ психогенд≥ зи€ндылықтар болады. Ќевроз динамикасы шизофрени€ның невроз тәр≥зд≥ көр≥н≥с≥ динамикасынан ерекшеленед≥.

 

≈м≥

Қаз≥рг≥ кезде шизофрени€ ауруларын емдеуде көп мүмк≥нд≥ктер бар.  ең әсер ету спектр≥ бар психотропты дәр≥лерд≥ң үлкен арсеналы ауру көр≥н≥стер≥н≥ң ерекшел≥к ерекшел≥ктер≥н ескере отырып дифференциальды терапи€ жүрг≥зуге мүмк≥нд≥к беред≥. —андырақ және галлюцинаторлы бұзылыстар басым көр≥н≥с берген психотикалық бұзылыстар кез≥нде, қозу жағдайында галоперидол, тиопроперазин және т.б. нейролепиктер қолданылады, кататони€лық бұзылыстар басым болғанда Ц этаперазин, френалон және т.б. нейролепиктер қолданылады. Ўизофрени€ның жедел жоғары дене қызуымен, €ғни фебрильд≥ ұстамамен өтет≥н жағдайының ем≥не тоқтап өтей≥к. ‘ебрильд≥ ұсатамалармен науқастарды емдеу үш≥н үлкен дозада аминазин, электротырысулық терапи€ қолданылады. Ѕасқа нейролептиктер қолданылмайды.  ей науқастар аминазинд≥ көтере алмайды, бұл жағдайда сол препаратпен қатар көктамырға сибазон тағайындаған дұрыс. Ѕұл шаралар ти≥мд≥л≥к көрсетпесе, әр≥ қарай қызуы көтер≥л≥п, ми ≥с≥ну≥ белг≥лер≥ артқан жағдайда электротырысулық терапи€ға көшу керек.

јуру көр≥н≥с≥нде негативт≥ бұзылыстар басым болған жағдайда ынталандырушы әсер≥ бар нейролептиктерд≥ қолдану ұсынылады. ƒепрессивт≥ және депрессивт≥-параноидты көр≥н≥стермен науқастарға антидепресанттар тағайындау керек.  үрдел≥ психопатологи€лық синдромдар кез≥нде нейролептиктер, антидепресанттар және т.б. препараттардың комбинаци€сын қолдануға болады. »нсулинд≥ шокты, электротырысулық терапи€ тәр≥зд≥ дәстүрл≥ әд≥стерд≥ қолдану да жақсы нәтижелер беред≥. »нсулинд≥ шокты терапи€ шизофрени€лық үрд≥ст≥ң жедел көр≥н≥стер≥мен және соматикалық әлс≥з науқастарға көрсет≥лген, ал электротырысулық терапи€ басқа ем әд≥стер≥не резистентт≥, және созылмалы депресси€мен науқастарда қолданылады.

Ўизофрени€мен науқастарды толыққанды өм≥рге оралту үш≥н кеңес психиатрлары әлеуметт≥к-еңбект≥к реабилитаци€ға көп көң≥л бөлд≥. ѕсихиатри€лық көмект≥ ұйымдастырудың жалпы жүйес≥нде әртүрл≥ емд≥к Ц еңбект≥к және шизофрени€мен науқастарға әлеуметт≥к әсер етуд≥ң әртүрл≥ формалары қарастырылған.

Ўизофрени€мен науқастардың ≥ш≥нде 50%-ның мүгедект≥г≥ жоқ, және олар кәд≥мг≥ жұмыс орындарында қызмет ≥стейд≥. Қалғандары нег≥з≥нен ≤≤, сирек жағдайда ≤ және ≤≤≤ топ мүгедектер≥. ≤≤≤ топ мүгедектер≥ арнайы цехтарда жұмыс ≥стейд≥, ал ≤≤ топтағылар психоневрологи€лық диспансер жанынан ашылған емд≥к Ц еңбект≥к шеберханаларда жұмыс ≥стейд≥. Ќауқасқа еңбек түр≥н таңдауды науқастың психикалық күй≥н және бұрынғы мамандығын ескере отырып, дәр≥гер-психиатр жүрг≥зед≥. Ѕұл мүмк≥нд≥к болмаған жағдайда науқас мамандық б≥л≥м алып, жаңа жұмысқа орналаса алады.

 

ѕрофилактика

Ўизофрени€ профилактикасының мәселелер≥ психиатри€ның маңызды м≥ндеттер≥н≥ң б≥р≥н құрайды. Ётиологи€сы жөн≥нде нақты мәл≥меттерд≥ң болмауы бұл дертт≥ң ти≥мд≥ б≥р≥нш≥л≥к профилактикасын құруға мүмк≥нд≥к бермейд≥. Қаз≥рг≥ кезде шизофрени€ның б≥р≥нш≥л≥к профилактикасы медикогенетикалық кеңеспен шектелуде. ћамандар жұбайларға, егер олардың тұқымдарында психикалық аурулар болса немесе жұбайлардың б≥р≥ шизофрени€мен зардап шеккен жағдайда олардың болашақ балаларында шизофрени€ даму мүмк≥нд≥г≥ жөн≥нде ақпарат беред≥. ≈к≥нш≥л≥к және үш≥нш≥л≥к профилактика шараларын жүрг≥зу үш≥н медикаментозды және реабилитаци€лық тәс≥лдер қолданылады. Ќауқас адам ерте анықталғанда, уақытында емдеп, сүйемелдеуш≥ терапи€ қолдану арқылы айқын психикалық бұзылыстардың алдын-алып қоймай, науқастың қоғамдық, жанұ€лық өм≥рге қатысуын сақтап қала аламыз. Ќауқастың әлеуметт≥к Ц профессиональды бей≥мделу≥н≥ң тұрақтылығы мен ти≥мд≥л≥г≥н ≥ске асыру үш≥н әлеуметт≥к реабилитаци€ шаралары қажет.

–еабилитаци€ жөн≥ндег≥ мәселе шеш≥м≥н≥ң өз≥нд≥к қиындықтары бар, ол б≥р≥нш≥ кезекте шизофрени€ның полиморфизм≥мен, ауру ағымы мен сатыларының әрқилы формаларының болуына байланысты. —ондықтан шизофрени€мен науқастардың реабилитаци€сы индивидуальды және дифференциальды сипатта болуы керек. Ќауқас жағдайына байланысты реабилитаци€лық шаралар госпитальда немесе ауруханадан тыс жағдайларда жүрг≥з≥лед≥.

√оспитальдық реабилитаци€ варианттарына б≥р≥нш≥ кезекте ауруханалық шеберханалардағы еңбект≥к терапи€ны, мәденитерапи€ны, бөл≥мше ≥ш≥л≥к және жалпы ауруханалық әлеуметт≥к шараларды жатқызады.  елес≥ қадам стационар жағдайында науқастарды жең≥л тәрт≥птег≥ бөл≥мшелерге немесе күнд≥зг≥ стационарларға ауыстыру болып табылады. –еабилитаци€лық шараларды б≥рыңғай кешенд≥ бағдарлама әд≥с≥ бойынша жүрг≥зген дұрыс, әс≥ресе науқасты қандай-да б≥р жаңа еңбек дағдыларына үйрету кез≥нде, мысалы, өнд≥р≥ст≥к немесе ауылшаруашылықтық дағдыларға (егер село жөн≥нде сөз болса).

Ўизофрени€мен науқастардың амбулаторлық реабилитаци€сын (ауруханадан тыс) жүрг≥зу ауданның психоневрологи€лық диспансерлер дәр≥герлер≥не ти≥ст≥. Ўизофрени€мен науқастар да еңбек ет≥п жүрген ≥р≥ өнд≥р≥ст≥к мекемелерд≥ң медико-санитарлық бөл≥мдер≥нде құрылған психиатри€лық кабинеттер де өздер≥н жақсы жағынан көрсетт≥. Өнд≥р≥с жағдайында жүрг≥з≥лген реабилитаци€ шизофрени€мен әлеуметт≥к дезадаптаци€ланған науқастар санының азаюына мүмк≥нд≥к беред≥. ƒегенмен реабилитаци€лық шаралар жет≥ст≥г≥ көп жағдайда еңбект≥к белсенд≥л≥к пен сүйемелдеуш≥ терапи€ны ретт≥ жүрг≥зуд≥ дұрыс үйлест≥руге де байланысты.

 





ѕоделитьс€ с друзь€ми:


ƒата добавлени€: 2016-11-23; ћы поможем в написании ваших работ!; просмотров: 627 | Ќарушение авторских прав


ѕоиск на сайте:

Ћучшие изречени€:

¬аше врем€ ограничено, не тратьте его, жив€ чужой жизнью © —тив ƒжобс
==> читать все изречени€...

501 - | 522 -


© 2015-2023 lektsii.org -  онтакты - ѕоследнее добавление

√ен: 0.018 с.